ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਯਾਤੁਧਾਨ, ਸਪ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸੁਰ-ਯੋਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਗੁਣਵਾਨ ਜੀਵ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਕ੍ਰਿਤਸਥਲਾ ਅਤੇ ਪੁੰਜਿਕਸਥਲਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਗ੍ਰਾਮਣੀ ਅਤੇ ਰਥਕ੍ਰਿਤ, ਅਤੇ ਦੋ ਰਥੋਜਾ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਕ੍ਸ਼ੋਹੇਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤੀ, ਮਧੁਮਾਧਵ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੈਸੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਤਕਸ਼ਕ ਸਪ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਨਕਾ ਅਤੇ ਸਹਜਨਿਆ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਹਾਹਾ ਅਤੇ ਹੂਹੂ ਗੰਧਰਵ, ਸੁਬਾਹੁ, ਦੋ ਗ੍ਰਾਮਣੀ ਅਤੇ ਦੋ ਰਥਚਿਤ੍ਰ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪੌਰੁਸ਼ੇਯ ਅਤੇ ਵਧਾ, ਸ਼ੁਚਿ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅੰਗਿਰਾ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਲਾਪਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਪਾਲ ਨਾਗ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਗੰਧਰਵ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਰਥਸ੍ਵਨ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਅਤੇ ਅਨੁਮਲੋਚਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਯਾਤੁਧਾਨ, ਇਕ ਸਪ ਅਤੇ ਵਿਆਘ੍ਰ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਨਭ ਅਤੇ ਨਭੱਸਯ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਰਜਨ੍ਯ, ਪੁਸ਼ਾ, ਭਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਧਨੰਜਯ ਅਤੇ ਇਰਾਵਾਨ, ਸੁਰੁਚਿ ਅਤੇ ਅਪਰਾਵਸੁ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਸੇਨਜਿਤ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਦੋ ਸੈਨਾਪਤੀ ਗ੍ਰਾਮਣੀ, ਆਪ ਅਤੇ ਵਾਤਾ, ਅਤੇ ਦੋ ਯਾਤੁਧਾਨ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਉਰਜਾ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵੀ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਅੰਸ਼ੁ ਅਤੇ ਭਗ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਕਰਤੁ, ਮਹਾਪਦਮ ਅਤੇ ਕਰਕੋਟਕ ਨਾਗ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਗੰਧਰਵ, ਊਰਣਾਯੁ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੂਰਵਚਿੱਤੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਤਾਰਕ੍ਸ਼ਯ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼੍ਟਨੇਮੀ, ਦੋ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਵਿਦ੍ਯੁਤ ਅਤੇ ਦਿਵਾਕਰ ਯਾਤੁਧਾਨ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਸਹੇ ਅਤੇ ਸਹਸ੍ਯ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੈਸ਼ਿਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜਮਦਗ੍ਨਿ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕਦਰੂ ਦੇ ਦੋ ਨਾਗ-ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਅਸ਼੍ਵਤਰਾ-ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਗੰਧਰਵ, ਸੂਰ੍ਯਵਰਚਸ, ਤਿਲੋਤਮਾ ਅਤੇ ਰੰਭਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਰਥਜਿਤ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਜਿਤ, ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਇਕ ਬ੍ਰਹਮਣ-ਯੋਗ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਯਜ੍ਯੋਪੇਤ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੋ-ਦੋ ਕਰਕੇ, ਹਰੇਕ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਬਾਰਾਂ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਹਰ ਇਕ ਵਿਚ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਜੀਵ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਚ-ਗੀਤ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਕ੍ਸ਼, ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਆਦਿ ਹਵਨ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਪ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਢੋਦੇ ਹਨ, ਯਾਤੁਧਾਨ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਉਗਣ ਤੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤੇਜ, ਤਪ, ਯੋਗ੍ਯਤਾ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤਿ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ-ਦੋ, ਹਰ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਪ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਯਕ੍ਸ਼, ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਵਰਖਾ, ਚਮਕ, ਹਵਾ, ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਕ, ਵਾਯੂ-ਚਲਿਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ, ਚਮਕਦੇ, ਆਨੰਦ ਲਿਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਾ ਹਾਸ ਹੋਣ ਨਾ ਦੇਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਿਛਲੇ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿਚ, ਇਹ ਸੱਤ-ਸੱਤ, ਕੁੱਲ ਚੌਦਾਂ ਸਮੂਹ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋ-ਦੋ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਸਮੂਹ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਦਿਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ, ਹਰੇ-ਹਰੇ, ਅਮਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਤੇ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਇਕ-ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਰਥ ਤੇ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ, ਸੱਤਾਂ ਦੀਪ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਜੋ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਤਿੰਨ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਘੋੜੇ ਹਨ। ਉਸ ਰਥ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਚੰਗੇ, ਚਿੱਟੇ, ਤੇਜ਼, ਥੱਕ-ਰਹਿਤ, ਮਨ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਰਥ ਤੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੋਮਾ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਚਿੱਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਜਲ-ਯੁਕਤ ਚਿੱਟੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਅਨੇਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਸਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸੁਰ-ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਲੀਲਾ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਵਰਖਾ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।