ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਕਥਾ: ਜਦੋਂ ਪੰਛੀਆਂ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਜਲ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ, ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੁਜਾ, ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅੱਗ ਤੋਂ, ਸਾਸ ਤੋਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਉਠਣ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੰਦ੍ਰਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀ ਵਰਖਾ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਫਸਲਾਂ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਪੈਂਦੀ ਪਾਲ ਅਤੇ ਠੰਡ, ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਗੰਗਾ, ਪਹਾੜੀ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ। ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਵਨ "ਪਰਾਵਹਾ" ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ, ਮੈਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਬਾਕੀ ਵਰਖਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਲਈ। ਅੱਜ, ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਵਧੋਤਰੀ ਲਈ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ—ਉਹ ਆਪ ਹੀ, ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ, ਸਚਮੁਚ ਮਹਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਤਾਕਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਯਸ਼, ਅੱਖ, ਕੰਨ, ਮਨ, ਮੌਤ, ਆਤਮਾ, ਗੁੱਸਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਕੋਣ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚ, ਰੀਤ, ਪਵਨ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ, ਹਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ—ਸੱਚਮੁਚ ਉਹ ਮਹਾ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੈ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਆਠ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ, ਅਰਧ-ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ, ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ, ਵਰਖਾ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਾਪਸ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਾਸ ਜਾਂ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪਵਨ, ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਲੈਟਾਂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰੀ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ, ਚੰਦ ਦੇ ਰਥ, ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਹਕ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਦਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਇਹ ਸਾਲ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਇਸ ਦਾ ਪਹੀਆ ਤਿੰਨ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦਾ। ਇਹ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਚੌੜਾ ਹੈ; ਐਕਸਲ, ਰਥ ਦੇ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਲੰਬਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਯੁਕਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਹੀਆ ਟਿਕਿਆ, ਉਥੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਛੰਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ। ਪਹੀਆ ਦੇ ਸਪੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਐਕਸਲ ਧ੍ਰੁਵ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਪਹੀਆ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਕਸਲ ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਐਕਸਲ, ਇਕ ਪਹੀਏ ਨਾਲ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅਡੋਲ ਧ੍ਰੁਵ, ਪਵਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਥ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਰਣਾਂ ਜੁਆ ਅਤੇ ਐਕਸਲ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਤੇ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ; ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਜੁਆ ਅਤੇ ਐਕਸਲ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਦੇ ਚੱਕਰ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਜੁਆ ਅਤੇ ਐਕਸਲ ਦੇ ਅੰਤ, ਰਥ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹਨ। ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰੇਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਕਿਰਣਾਂ ਧ੍ਰੁਵ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਨ-ਚਲਿਤ ਰਥ ਦਾ ਜੁਆ ਅਤੇ ਐਕਸਲ ਦਾ ਅੰਤ ਇੱਕ ਖੂਟ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੱਸੇ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚ ਕਿਰਣਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ, ਚੱਕਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਰਣਾਂ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ, ਅੰਦਰ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਸੀ ਸੌ ਚੱਕਰ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੀਆਂ, ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਬਾਹਰਲੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਦਾ ਭਾਸਕਰ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਥ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਆਦਿਤਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਮੁਖੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਜੋੜਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵਾਰੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ੁਭ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਰਵੀ ਦੀ ਸੁਰਤਬੱਧ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ-ਅਪਸਰਾ ਨਾਚ-ਗੀਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੁਖੀ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਤ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸੱਪ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੂਰਜ-ਅਸਤ ਤੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ-ਉਦਯ ਤੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਨਾਲ, ਹਰ ਜੋੜਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵਾਰੀ, ਇਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮਧੂ ਅਤੇ ਮਾਧਵ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚਿ, ਨਭਸ ਅਤੇ ਨਭਸਿਆ, ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਈਸ਼ਾ ਅਤੇ ਊਰਜਾ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਹਸ ਅਤੇ ਸਹਸਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਪਸਿਆ ਅਤੇ ਤਪਹ—ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ। ਮੌਸਮ ਵਸੰਤ (ਬਸੰਤ), ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ (ਗਰਮੀ), ਵਰਸ਼ਾ (ਵਰਖਾ), ਸ਼ਰਦ (ਪਤਝੜ), ਹੇਮੰਤ (ਪਹਿਲੀ ਸਰਦੀ), ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ (ਆਖਰੀ ਸਰਦੀ) ਹਨ। ਧਾਤਾ, ਆਰਯਮਨ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਪੁਸ਼ਨ, ਪਰਜਨਯ, ਅੰਸ਼ੁ ਅਤੇ ਭਾਗਾ—ਇਹ ਨਾਮ ਹਨ। ਤਵਸ਼ਤ੍ਰੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹ, ਅਤ੍ਰੀ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਹਕ, ਰਥ, ਮਹੀਨੇ, ਮੌਸਮ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਹੋਈ।