ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਕ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੀਪਲ ਦੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ, ਉਹ ਕੁਰੂ ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁੱਧ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ 13,150 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਕੁਰੂ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵੀ ਇਕੱਠੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਭੋਜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੰਦਨ ਰਤਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਕਾਲੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੁਰੂ ਦਾ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਮਹਲ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਧਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ ਤੇ ਘੱਟ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇੰਦਰਦਵੀਪ, ਕੁਝ ਕੇਸੇਰੂ, ਕੁਝ ਤਾਮਰਦਵੀਪ, ਤੇ ਕੁਝ ਗਭਸਤਿਮਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨਾਗਦਵੀਪ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮਲੇਛ ਤੇ ਪੁਲਿੰਦ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਿਰਾਤ, ਪੱਛਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਯਵਨ ਹਨ; ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਉਹ ਯਜਨਾ, ਯੁੱਧ ਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਤੇ ਸੰਬੰਧ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਹਰ ਵਰਗ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ। ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਮੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਯੁਗਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇਵਕਨਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ, ਸੁਚੱਜੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਲਕਸ਼ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੀਵਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਚਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵੀਅਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਰਾ, ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਖਾਲਿਸ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਪੀਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਲੋਕ ਬੁੱਢੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਲਾਵ੍ਰਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਚੰਦ ਹੈ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਰੋਸ਼ਨੀ। ਉਹ ਲੋਕ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹਨ; ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਬੂ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਉੱਤੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹਨ; ਜੋ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤਾ ਦੇਵ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 13,000 ਸਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਆਉਂਦਾ, ਨਾ ਭੁੱਖ, ਨਾ ਥਕਾਵਟ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉੱਥੇ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੋਨਾ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਬੂਨਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਦਰਗੋਪ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰੰਗ, ਉਮਰ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇਮਕੁਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਾਧ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗ—ਸ਼ੇਸ਼, ਵਾਸੁਕੀ, ਤਕਸ਼ਕ—ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਤੈਂਤੀਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯਜਨ ਦੇਵਤੇ ਉੱਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ; ਨੀਲੇ ਲਾਜਵਰਦ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟਾ ਪਹਾੜ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ; ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ ਪਹਾੜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ। ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਯਕਸ਼ਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ, ਹਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਨੰਦੀ, ਗਣ ਤੇ ਉਪਾਸਕ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨੀਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਤਿੰਨ-ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੀਲ-ਲਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੀਲੇ ਲਾਜਵਰਦ, ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ। ਮੋਰ ਪੰਖ ਵਾਲਾ, ਸੁੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਤਿੰਨ-ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ—ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਪਲਕਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਦਵੀਪਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਹਰ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਲੰਬੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਲਕਸ਼ ਦਵੀਪ ਉੱਤੇ, ਸੱਤ ਮਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਹਨ: ਪਹਿਲਾ ਗੋਮੇਦਕ, ਦੂਜਾ ਚੰਦਰ, ਤੀਜਾ ਨਾਰਦ, ਚੌਥਾ ਦੁੰਦੁਭੀ, ਪੰਜਵਾਂ ਸੋਮਕ, ਛੇਵਾਂ ਸੁਮਨਸ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵੈਭਵਜ। ਇਹ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪਲਕਸ਼ ਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ: ਕੁਮੁਦ, ਉੱਤਮ, ਬਲਾਹਕ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕੰਕ, ਮਹੀਸ਼ ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਕਕੁਦਮਾਨ। ਕੁਸ਼ਾ ਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਖੇਤਰ, ਪਹਾੜ, ਲੋਕ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਉਮਰ, ਰੰਗ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵ ਹਨ।