ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਮੰਗਲਮਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਘੇਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਜਲ, ਹਵਾ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਹੋਏ, ਮੈਰੂ ਦੇ ਚਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੰਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨਦੀ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਟਾਪੂਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਬੇਅੰਤ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੈਕਫਲ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਚਾਂਦਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਕਾਲਾ ਅੰਬ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ; ਉਹ ਵੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਰਮਣਕ ਦੇ ਲੋਕ ਵਟ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕ ਲੱਖ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਹ ਇੰਨੀ ਹੀ ਉਮਰ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ, ਪੀਪਲ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕੁਰੂ ਲੋਕ ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਸੰਯੋਗ ਰਾਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਲੋਕ ਤੈਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਇਹ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਕੁਰੂ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਚੰਦਨ ਰਤਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਿਆਹ ਰੰਗ ਦੇ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਰੂ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰਕਲਾਧਾਰੀ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਮਹਲ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਨ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਘੱਟ ਸੁਖੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਇੰਦਰਦਵੀਪ, ਕੁਝ ਕੇਸੇਰੂ, ਕੁਝ ਤਾਮਰਦਵੀਪ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਗਭਸਤਿਮਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨਾਗਦਵੀਪ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਵਰਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਲੇਛ, ਪੁਲਿੰਦ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਤ, ਪੱਛਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਵਨ ਹਨ; ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਉਹ ਯਗ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ; ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਤੇ ਸੰਬੰਧ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਹਰ ਵਰਗ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਵੱਲ ਦਿਸ਼ਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੈ; ਉਥੇ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਪਸਰਾ ਸਮਾਨ ਸੁੰਦਰ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਲੱਖ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰਿਵਰਸ਼ ਵਿਚ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਹਰਾ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੰਡ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁੱਢੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਲੋਕ ਬੁੱਢੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧਤ ਹਨ; ਉਥੇ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਬੂ ਫਲ ਦੇ ਰਸ ਤੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਹਨ; ਜੋ ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਉਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਦੇ ਇਸ ਦਿਵ੍ਯ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਤੈਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਬੁਢਾਪਾ, ਨਾ ਭੁੱਖ, ਨਾ ਥਕਾਵਟ, ਨਾ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੰਬੂਨਾਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ, ਇੰਦਰਗੋਪ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੌਂ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰੰਗ, ਉਮਰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਹੇਮਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਾਧ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗ—ਸ਼ੇਸ਼, ਵਾਸੁਕੀ, ਤਖ਼ਸ਼ਕ—ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਤੈਂਤੀਸ ਯਜਨੀਆਂ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ; ਨੀਲੇ ਲਾਜਵਰਦ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟਾ ਪਹਾੜ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ; ਸ੍ਰਿੰਗਵਾਨ ਪਹਾੜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵਸਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸੀਬਾਸੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮਰਾਂ, ਰੰਗ, ਆਹਾਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ, ਇਹ ਸਭ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਮੈਰੂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।