ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਣੋ! ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਰੁਦਰਪੁਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਭੀ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਅੰਬਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਬਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ 'ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਿਵਾਸ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ, ਸ਼ਰਵਾ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਕਰੜਾਂ ਮੰਦਰ ਹਨ—ਹਰ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਕੋਲ, ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ। ਬੇਅੰਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਝੀਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ। ਇਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਰੋਤ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੋਮਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁਚੱਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤਵੀਂ ਦਰਿਆ ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਮਰਤਾ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ। ਉਹ ਚਾਨਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਨ੍ਹੇ ਹੀ, ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਦਾ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਇੰਨਾ ਹੀ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ਰਵਾ, ਅੰਬਾ ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਸੁਚੱਜੀ ਹੈ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦਾ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਚਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੋਟੀਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੰਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਟਾਪੂ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਅਣਗਿਣਤ ਛੋਟੇ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਾਲੇ ਹਨ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਠਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਰੰਗਦਾਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਾਲੀ ਅੰਬ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਰਮਣੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਹੀ, ਰਮਣਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਟ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਿਵ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਲੱਖ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਬੜੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਹ ਐਨ੍ਹੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਪੀਪਲ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕੁਰੂ ਲੋਕ ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁੱਧ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਨ, ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਹਨ। ਉਹ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਔਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਮੌਤ ਇਕੱਠੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਨੰਦਤ, ਬੜੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖਾਣੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤ ਮਣੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਕਾਲੇ ਅੰਗ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਉਥੇ ਕੁਰੂ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਮਹਲ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮਾਨਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਤੇ ਸੀਮਤ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਘੱਟ ਸੁਖੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਇੰਦਰਦਵੀਪ, ਕੁਝ ਕਸੇਰੂ, ਕੁਝ ਤਾਮ੍ਰਦਵੀਪ, ਤੇ ਕੁਝ ਗਭਸਤਿਮਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨਾਗਦਵੀਪ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਦੇਸ਼ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਮਲੇਛ ਤੇ ਪੁਲਿੰਦ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਤ ਹਨ, ਪੱਛਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਵਨ ਹਨ; ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਉਹ ਯਜਨਾ, ਯੁੱਧ ਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਵਰਗ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚੈ ਤੇ ਗਰਵ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ। ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਮੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਯੁਗਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੈ; ਮਰਦ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਪਲਕਸ਼ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੀਵਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਰਾ, ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਪੀਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁਢ਼ੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।