ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਪਰਵਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸ਼ੰਖ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਹੀ ਚੋਟੀ ਕੈਲਾਸ ਹੈ—ਕੁਬੇਰ, ਜੋ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਭਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਲੀਨੀ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੰਢੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੜ੍ਹੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਗੰਧ, ਨਰਮ ਛੂਹ ਅਤੇ ਖਾਸ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨੀਲੇ ਬੈਰੀਲ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ, ਸੁਗੰਧਤ ਕਮਲ ਇੱਥੇ ਖਿੜੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵ-ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਭਵ ਦਾ ਸੁਭਾਗਾ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਬੈਰੀਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸ਼ੰਕਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿਕ) ਲੋਕਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਬਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰਪੁਰੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਵਧਾ ਕੇ, ਅੰਬਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਬਾ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਇਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਹਨ—ਹਰ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ, ਪਰਬਤਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ, ਜੋ ਝੀਲਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬੇਅੰਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁਹਾਨੇ ਹਨ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੱਛਮੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਉਲੇਖਣਯੋਗ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੋਮਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਨਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਣੀ ਅਮਰਤਾ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀ ਚਾਨਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਨਦੀ ਵੀ ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਇੰਨੇ ਹੀ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਵ, ਅੰਬਾ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਾਣੀ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੋਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਸਾਰੇ ਪਰਬਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਟਾਪੂਆਂ, ਪਰਬਤਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਬੇਅੰਤ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਾਲੇ ਹਨ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੈਕਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਕਾਲਾ ਆੰਬ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਮਸਤ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਹੀ ਰਮਣਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਟ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਵਾ ਲੱਖ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਇੰਨੇ ਹੀ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਪੀਪਲ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁਰੂ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁੱਧ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਰੋਗ-ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਤੇਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਰੂਵਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਇਕੱਠੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼, ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਤੁਲ ਖਾਣੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਚੰਦਨ ਰਤਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਕਾਲੇ-ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੇਕ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੁਰੂ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਭੂ (ਚੰਦ੍ਰਮਾਅਲੰਕ੍ਰਿਤ) ਦਾ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਹਲ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਮਾਣਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਰੰਗ-ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਘੱਟ ਸੁਖੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਇੰਦ੍ਰਦੀਪ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਕੇਸੇਰੂ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਤਾਂ ਤਾਮਰਦੀਪ ਜਾਂ ਗਭਸਤਿਮਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ, ਨਦੀਆਂ, ਲੋਕ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।