ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਵਤਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਪਰਵਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰਵਤ ਹੈ ਮੇਰੂ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਚਾਰ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਵਤ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਖੜਾ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਰੰਗ ਨੀਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਰਿਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਚਿੱਟੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਮੋਰ ਦੀ ਪੂੰਛ ਵਰਗੇ ਰੰਗੀਨ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਪਰਵਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤ ਹਨ: ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਕੂਟ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਕੈਲਾਸ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਅਤੇ ਹੇਮਵਾਨ ਵੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਵਤ ਹਨ: ਨਿਸ਼ਧ ਅਤੇ ਪਾਰਿਆਤ੍ਰ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਜਾਰੁਚਿ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵੀ ਫੈਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਪਰਵਤਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਦੇ ਪਰਵਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੂ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਉੱਚਾ ਪਰਵਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੱਤਾਂ ਮਹਾਦੀਪ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਚੋਟੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੰਦਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਪੁਲ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਨਾਮ ਦੀ ਚੋਟੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਦੇ ਜੰਡੇ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਪਰਵਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਕੇਤੁਰਾਟ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਦੰਬਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਪਰਵਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜਿਸਦੀ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਵਿਪੁਲ ਪਰਵਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵੱਥਾ ਰੁੱਖ ਉੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਟ ਰੁੱਖ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਤਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਸੁੰਦਰ, ਅਲੌਕਿਕ ਦੇਵ-ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਮਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੋਹਰ ਹਨ। ਹੁਣ, ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੈਤਰਰਥ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੈਭ੍ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰਿ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਿਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ, ਫਿਰ ਸ਼ਸ਼্ঠੇਸ਼ਵਰ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਰੀਏਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਅਮ੍ਰਕੇਸ਼ਵਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਵਤਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਰੁਣੋਧਾ ਝੀਲ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮਾਨਸਾ ਝੀਲ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਿਤੋਦਾ ਝੀਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਮਹਾਭਦ੍ਰਾ ਝੀਲ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਨੈਗਮੇਯਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੁਮਾਰਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਅਰੁਣੋਧਾ ਝੀਲ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਲੇਂਦ੍ਰ ਪਰਵਤ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਵਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਤਾਂਤਾ, ਕੁਰੰਡਾ, ਕੁਰਾਰਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਚਲ ਪਰਵਤ ਹਨ। ਵਿਖਾਰਾ, ਮਨੀਸ਼ੈਲ, ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਵਨ, ਰੁਚਕ, ਸਬਿੰਦੁ, ਦਰਦੁਰ, ਵੇਣੁਮਾਨ, ਸਮੇਘ, ਨਿਸ਼ਧ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਵਤ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਹ ਪਰਵਤ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤ ਵਿੱਚ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰ-ਖੇਤਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਮਾਨਸਾ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤ ਹਨ: ਸ਼ੈਲਾ, ਵਿਸ਼ਿਰਾ, ਸ਼ਿਖਰ, ਮਹਾਨ ਅਚਲ, ਏਕ-ਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਮਹਾਸ਼ੂਲਾ, ਗਜ-ਸ਼ੈਲਾ, ਪਿਸ਼ਾਚਕ, ਪੰਚ-ਸ਼ੈਲਾ, ਕੈਲਾਸ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਿਮਵਾਨ। ਇਹ ਸਭ ਉੱਚੇ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਵਤ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਪਰਵਤ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ-ਖੇਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਮੈਂ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਬਿਆਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਿਤੋਦਾ, ਸ਼ੂਰਪਾ, ਕੁਮੁਦਾ, ਮਧੁਮਾਨ, ਅੰਜਨਾ, ਮੁਕੁਟ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਾਂਡੁਰ, ਸਹਸ੍ਰ-ਸ਼ਿਖਰ, ਪਾਰਿਜਾਤ, ਸ਼ੈਲੇਂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ-ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਰਵਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਵਤ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ-ਖੇਤਰ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਮਹਾਭਦ੍ਰਾ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਸ਼ੰਖਕੂਟ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਹੰਸ ਪਰਵਤ, ਨਾਗ, ਕਪਿਲਾ, ਇੰਦਰਸ਼ੈਲਾ, ਨੀਲ, ਕੰਟਕ-ਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਸ਼ਤ-ਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਪਰਵਤ, ਪੁਸ਼ਪਕੋਸ਼, ਪ੍ਰਸ਼ੈਲ, ਅਤੇ ਵਿਰਾਜਾ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਾਹਾ ਪਰਵਤ, ਮਯੂਰ ਚੋਟੀ, ਅਤੇ ਜਾਰੁਧਿ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਵਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਲੌਕਿਕ ਵਿਮਾਨ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਮੁੱਖ ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਢੰਗ ਨਾਲ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਾਟੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗ-ਬਾਗੀਚੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ ਪਰਵਤਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਿਵਸਥਾ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।