ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੱਤ ਵੱਡੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ, ਦੁਯਤਿਮਾਨ, ਹਵਿਆ, ਸਵਨਾ, ਆਗਨੀਧ੍ਰ, ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲਾ—ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਜਾਂ ਭੂ-ਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜ਼ਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਆਗਨੀਧ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਨੂੰ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੀ ਰਾਜ਼ਗੀ ਮਿਲੀ। ਸ਼ਾਲਮਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਮਲਾਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਜੋਤਿਸ਼ਮਤ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਦੁਯਤਿਮਾਨ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਵਿਆ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪੁਸ਼ਕਰਦਵੀਪ ਦੀ ਰਾਜ਼ਗੀ ਸਵਨਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਪੁਸ਼ਕਰਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਸਵਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਵੀਤਾ ਅਤੇ ਧਾਤਕੀ, ਦੋ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ—ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਤਾ। ਹਵਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਜਲਦਾ, ਕੁਮਾਰਾ, ਸੁਕੁਮਾਰਾ, ਮਣੀਚਕਾ, ਕੁਸੁਮੋਤਤਰਾ, ਮੋਦਾਕਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ। ਹਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਰੱਖੇ ਗਏ—ਜਲਦਾ ਦਾ ਅਲਦਾ, ਕੁਮਾਰਾ ਦਾ ਕੌਮਾਰਾ, ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਦਾ ਸੁਕੁਮਾਰਾ, ਮਣੀਚਕਾ ਦਾ ਮਾਣੀਚਕਾ, ਕੁਸੁਮੋਤਤਰਾ ਦਾ ਕੁਸੁਮੋਤਤਰਾ, ਮੋਦਾਕਾ ਦਾ ਮੋਦਾਕਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ ਦਾ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ। ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੁਯਤਿਮਾਨ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਕੁਸ਼ਲਾ, ਮਨੁਗਾ, ਉਸ਼ਣਾ, ਪੀਵਰਾ, ਅੰਧਕਾਰਕਾ, ਮੁਨੀ, ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ—ਕੁਸ਼ਲਾ, ਮਨੋਨੁਗਾ, ਉਸ਼ਣਾ, ਪੀਵਰਾ, ਅੰਧਕਾਰਕਾ, ਮੁਨੀ, ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਜਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਉਦਭਿਦਾ, ਵੇਣੁਮਾਨ, ਦਵੈਰਥਾ, ਲਵਣਾ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹਨ—ਉਦਭਿਦਾ, ਵੇਣੁਮੰਡਲ, ਦਵੈਰਥਾ, ਲਵਣਾ, ਧ੍ਰਿਤਿਮਤ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ। ਸ਼ਾਲਮਲਾਦਵੀਪ ਦੇ ਸੱਤ ਰਾਜਿਆਂ—ਵਪੁਸ਼ਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਸ਼ਵੇਤਾ, ਹਰੀਤਾ, ਜੀਮੂਤਾ, ਰੋਹਿਤਾ, ਵੈਦ੍ਯੁਤਾ, ਮਾਨਸਾ, ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ ਸ਼ਾਂਤਭਯਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾ, ਸੁਖੋਦਯਾ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵਾ, ਖੇਮਕਾ, ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵਾ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਨ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨਾਲ ਵਸਾਇਆ। ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਆਮ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰਦਵੀਪ ਦੇ ਲੋਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਭਗਤੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਆਗਨੀਧ੍ਰ, ਕਾਮਿਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਭਾਵਾ (ਮਹਾਦੇਵ) ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਅਤੇ ਭਾਵਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗੋਮਾਨ, ਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ ਉੱਤਮ ਜਨ ਵੀ ਸਨ। ਆਗਨੀਧ੍ਰ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਰਗੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼, ਤੀਜਾ ਹਰਿਵਰਸ਼, ਚੌਥਾ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ, ਪੰਜਵਾਂ ਰਮਿਆ, ਛੇਵਾਂ ਹਿਰਣਮਾਨ, ਸੱਤਵਾਂ ਕੁਰੁ, ਅੱਠਵਾਂ ਭਦਰਾਸ਼ਵ, ਅਤੇ ਨੌਵਾਂ ਕੇਤੁਮਾਲਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ—ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਹੇਮਾ ਖੇਤਰ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਹੇਮਕੂਟਾ, ਹਰਿ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਧ, ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਮੈਰੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਨੀਲਾਚਲਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜ਼ਗੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਵਿਰਾਸਤ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।