ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵ ਦੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਦਾ, ਟਿਕਦਾ, ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੇਣ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਜੋ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਸਨੰਦਨ, ਸੰਕ, ਸਨਾਤਨ, ਵਾਲਖਿਲਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ—ਇਹ ਸਭ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹਰੀ ਦੀ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ। ਕੁਝ ਪਹਾੜ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਕਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਆਏ ਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਤੋਂ, ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਨਵੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਗਰਵ ਵਾਲੇ ਤੇ ਇਕੋ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੂ ਦੇ ਪੋਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਆਗਨੀਧ੍ਰ, ਅਗਨਿਬਾਹੁ, ਮੇਧ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ, ਤੇ ਵਸੁ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਹਵ੍ਯ, ਤੇ ਸਵਨ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਗਨੀਧ੍ਰ ਨੂੰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਨੂੰ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਲਮਲਾ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਜੋਤਿਸ਼ਮਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ। ਦ੍ਯੁਤਿਮਤ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਹਵ੍ਯ ਨੂੰ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਵਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਸਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਤ ਜਨਮਿਆ। ਧਾਤਕੀ ਤੇ ਮਹਾਵੀਤ, ਦੋਵੇਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਮਹਾਵੀਤ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਮਹਾਵੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਤਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਹੈ। ਹਵ੍ਯ, ਜੋ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਜਲਦ, ਕੁਮਾਰ, ਸੁਕੁਮਾਰ, ਮਣੀਚਕ, ਕੁਸੁਮੋੱਤਰ, ਮੋਦਕ, ਤੇ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ। ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਜਲਦ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਅਲਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਖੇਤਰ ਕੌਮਾਰਾ, ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ। ਤੀਜਾ ਸੁਕੁਮਾਰਾ, ਸੁਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ। ਚੌਥਾ ਮਣੀਚਕ, ਮਣੀਚਕ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ। ਪੰਜਵਾਂ ਕੁਸੁਮੋੱਤਰ, ਛੇਵਾਂ ਮੋਦਕ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦ੍ਯੁਤਿਮਤ, ਜੋ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਕੁਸ਼ਲ, ਮਨੁਗ, ਉਸ਼ਣਾ, ਪੀਵਰ, ਅੰਧਕਾਰਕ, ਮੁਨੀ ਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ। ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹਨ: ਕੁਸ਼ਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੁਸ਼ਲ, ਮਨੁਗ ਦਾ ਮਨੋਨੁਗ, ਉਸ਼ਣਾ ਦਾ ਉਸ਼ਣਾ, ਪੀਵਰ ਦਾ ਪੀਵਰ, ਅੰਧਕਾਰਕ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰਕ, ਮੁਨੀ ਦਾ ਮੁਨੀ, ਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦਾ ਦੁੰਦੁਭੀ। ਇਹ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ: ਉਦਭਿਦ, ਵੇਣੁਮਾਨ, ਦ੍ਵੈਰਥ, ਲਵਣ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਕਪਿਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹਨ: ਉਦਭਿਦ, ਵੇਣੁਮੰਡਲ, ਦ੍ਵੈਰਥ, ਲਵਣ, ਧ੍ਰਿਤਿਮਤ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਤੇ ਕਪਿਲ। ਸ਼ਾਲਮਲਾਦਵੀਪ ਦੇ ਸੱਤ ਰਾਜੇ ਵਪੁਸ਼ਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਸ਼੍ਵੇਤ, ਹਰੀਤ, ਜੀਮੂਤ, ਰੋਹਿਤ, ਵਿਦਯੁਤ, ਮਾਨਸਾ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਸੁਪ੍ਰਭ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹਨ: ਸ਼੍ਵੇਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸ਼੍ਵੇਤ, ਹਰੀਤ ਦਾ ਹਰੀਤ, ਜੀਮੂਤ ਦਾ ਜੀਮੂਤ, ਰੋਹਿਤ ਦਾ ਰੋਹਿਤ, ਵਿਦਯੁਤ ਦਾ ਵਿਦਯੁਤ, ਮਾਨਸਾ ਦਾ ਮਾਨਸਾ, ਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭ ਦਾ ਸੁਪ੍ਰਭ। ਹੁਣ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ ਸ਼ਾਂਤਭਯ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਨ: ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ, ਸੁਖੋਦਯ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਖੇਮਕ, ਤੇ ਧ੍ਰੁਵ। ਇਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵਸਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਅਪਣਾਈ। ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਖੁਸ਼ੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਧਰਮ—ਹੇ ਦੋਵਾਰਿ ਉਤਮ—ਇਹ ਸਭ ਪੰਜ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਗੁਣ ਹਨ।