ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਣਪਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਝਿਜਕ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇੰਦਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨੇਤৃত্ব ਹੇਠ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਨੌਂ ਬ੍ਰਹਮਿਆਂ—all ਮਿਲ ਕੇ ਆਏ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਈ; ਜਦ ਸਾਰੇ ਆ ਗਏ, ਤਦ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਰੂਰੀ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਕ੍ਰਾ (ਇੰਦਰ) ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਿਤਰਾਂ—ਜੋ ਮਹਾਨ ਹਨ—ਨੇ ਵੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਨੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੈ ਜੈਕਾਰ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ—all ਮਿਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਈ; ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੀ ਧੀ, ਸੁਯਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਛਤਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਉਥੇ ਸਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਰੇ ਦੀਆਂ ਪੰਖੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਗਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪਰਮ ਸਿੰਘਾਸਨ, ਜਿਸ ਤੇ ਉਹ ਤੇ ਮੈਂ, ਦੋਵੇਂ ਬੈਠੇ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਮਕੁਟ ਤੇ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਲਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਹਾਥੀ, ਇੱਕ ਸਿੰਘ, ਤੇ ਸਿੰਘ-ਧਵਜ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਇੱਕ ਰਥ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਛਤਰੀ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਅੱਜ ਤੱਕ, ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ; ਦੇਵੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵਿਦਾ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਭਵਾ ਤੇ ਮੇਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਣ, ਰਿਸ਼ੀ, ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਿੱਧ, ਪਾਸੁਪਤ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਨੰਦਿਕਾ—ਜੋ ਪਹਾੜ-ਜਨਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹੈ—ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਪਾਸੁਪਤ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਹ ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਭਵਾ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਵਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਵਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਵਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਆਖਰ 'ਸ਼ਿਵ-ਪਦ' ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਬਾਰੇ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਬਿਆਨ ਕਰੋ।" ਭੂ, ਭੁਵਹ, ਸਵਰ, ਮਹਸ, ਜਨਾ, ਤਪਸ, ਤੇ ਸਤਯ ਲੋਕ, ਪਾਤਾਲ, ਨਰਕ ਦੇ ਲੋਕ, ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੱਡ—all ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਧ੍ਰੁਵਾ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਦਿਵਯ ਜੀਵ—all ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹਨ। ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਉਹੀ ਸਭ ਦਾ ਜੋੜ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਮੋਹ-ਭਰਮ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ—ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਸ ਦੇਵ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਨਿਯਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਸਵਰਗ, ਮਹਰ ਲੋਕ, ਜਨਾ, ਤਪਸ, ਤੇ ਸਤਯ—ਇਹ ਸੱਤ ਸ਼ੁਭ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ, ਸੱਤ ਤਲ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਤਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਨਰਕ ਹਨ। ਮਹਾਤਲ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਭਵਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਸਾਂ ਨਾਲ। ਇਹ ਅਨੰਤ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਰਸਾਤਲ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਸ਼ਾਰਕਾਰ ਤਲਾਤਲ ਹੈ; ਪੀਤ ਸੁਤਲ ਹੈ; ਵਿਤਲ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਅਤਲ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਲ ਵੀ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਹੇ ਧਰਮਵਾਨੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਨੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਤਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਐਸੇ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਅਤੇ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ—ਇਹ ਤਲਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਸਾਤਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਸੁਕੀ ਆਦਿ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਤਲਾਤਲ ਨੂੰ ਵਿਰੋਚਨ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼, ਨਰਕ ਆਦਿ ਸੇਵਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਹਰ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਸੁਤਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਵਤੇ, ਵੈਨਾਯਕ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਆਦਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਵਿਤਲ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵ, ਤਾਰਕ, ਅਗਨਿਮੁਖ, ਮਹਾਂਤਕ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਵਿਤਲ ਨੂੰ ਕੰਬਲਾ ਤੇ ਅਸ਼ਵ, ਮਹਾਕੁੰਭ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਵੀ ਸੇਵਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।