ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਨਾਰੀ ਤੱਤ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਪੁਰਸ਼ ਤੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੂਜਨਯ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਰਮਕ ਦક્ષ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਲੈ ਲੈ; ਉਹ 'ਪੁਤ' ਨਾਮਕ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਧੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਤੇਰੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਤੀ, ਤੇਰੀ ਧੀ, ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਗੀ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਤੀ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਸ਼੍ਰਧਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਕੁੱਲ ਤੇਰਾਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ, ਅਭਿਮਾਨ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਲਾਲਚ; ਗਿਆਨ, ਦੰਡ, ਸਮਝੌਤਾ ਅਤੇ ਬੁਝ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਬੜੀ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਚੌਕਸੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਭਲਾਈ, ਖੁਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਦੀ ਆਚਾਰ ਵਿਚ, ਦੰਡ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ, ਚੌਕਸੀ ਅਤੇ ਬੁਝ, ਇਹ ਦੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਖਿਆਤੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮੇਰੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਹਨ। ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਭੁਤੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ: ਪੂਰਨਮਾਸਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਾਰ ਧੀਆਂ—ਤੁਸ਼ਟੀ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਕਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਅਪਚਿਤੀ। ਕਸ਼ਮਾ ਨੇ ਪੁਲਹਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧਰਮਕ ਧੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤੀ: ਕਰਦਮ, ਵਰੀਯੰਸਾ, ਅਤੇ ਸਹਿਸ਼ਨੁ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਨਕਪੀਟਾ, ਪਿਵਾਰੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਿਵੀਸਮ; ਪੂਲਸਤਯ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ: ਦੱਤੋਰਨਾ, ਵੇਦਬਾਹੁ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ। ਸ਼ੁਭ ਸੰਨਤੀ ਨੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਕ੍ਰਤੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸਾਰੇ ਵਲਾਖਿਲਿਆਸ ਹਨ; ਸਿਨਿਵਾਲੀ, ਕੁਹੁ, ਰਾਕਾ, ਅਤੇ ਅਨੁਮਤੀ ਵੀ। ਅੰਗੀਰਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ੍ਮ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੀਰਤਿਮੰਤ ਨੂੰ ਵੀ। ਅਤ੍ਰਿ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਛੇ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ: ਸਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰ, ਭਵ੍ਯ, ਮੂਰਤੀ, ਆਪਹ, ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਅਤੇ ਸੋਮਾ—ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਛੇਵੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਰਜਾ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਕਮਲ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਹਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ, ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ, ਬਹੁ, ਸਾਵਨ, ਅਨਘ, ਸਤਾਪਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ—ਇਹ ਸਾਥ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਆਤਮ-ਜਨਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਵ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਪਿਤਾ, ਅਗਨਿ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਾਨ, ਸ੍ਵਾਹਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਹੋਏ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਨ। ਪਵਮਾਨਾ, ਪਵਾਕਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਚੀ—ਇਹ ਅਗਨਿ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ; ਪਵਮਾਨਾ ਘਸਾਈ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਪਵਾਕਾ ਬਿਜਲੀ-ਅਗਨਿ ਹੈ। ਸ਼ੁਚੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀਅ ਅਗਨਿ ਸਮਝੋ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ੍ਵਾਹਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੱਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨਚਾਸ ਅਤੇ ਨੌਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਅਗਨਿ ਹਨ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ; ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਵਧਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਜਨਮ ਧੀ ਮੇਨਾ ਨੂੰ, ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ, ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਮੇਨਾ, ਮਨ-ਜਨਮ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮੇਨਾ ਨੇ ਮੈਨਾਕਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਉਮਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਗੰਗਾ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਭਵ ਨਾਲ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਣੀ, ਮਨ-ਜਨਮ, ਯਜਨ-ਭਗਤ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਸਵਧਾ ਰਾਜਾ ਮੇਰੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਇੱਥੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਪੂਰੀ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਉਪਰ ਦਿੱਤੇ ਵਿਅਕਤ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ; ਦਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ, ਸਤੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਾਸ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਤਰਕ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਭਵ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਨੇ ਅਨੇਕ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਘ ਬਣ ਕੇ, ਹੱਸ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੇ ਪੂਰਾ ਚੌਦਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਢੱਕ ਲਿਆ; ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁਦ੍ਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨੀਲ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ, ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਹੋ, ਤਿੰਨ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਨੀਲ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਤੁਸੀਂ ਸਰਵ-ਜਾਣੂ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਲੰਮੇ, ਛੋਟੇ, ਠਿੰਗਣੇ, ਸ਼ੁਭ, ਸੋਨੇ-ਵਾਲੇ, ਦਰਸ਼ਨ-ਨਾਸਕ, ਨਿਤ, ਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਰਾਗ-ਰਹਿਤ, ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ, ਭਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਭਵ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਧਨ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੁਸੀਂ ਅਮਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾ ਰਚੋ, ਸ਼ੰਕਰ; ਉਹ ਜੀਵ ਰਚੋ ਜੋ ਮੌਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ।" ਫਿਰ ਧਨ੍ਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੀਵ ਰਚੋ।