ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਨੀਲਾ ਵੀ ਸੀ। ਇਹ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ—ਜੋ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਰੂਪ ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਾਲ—ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ—ਜਨਮਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨੀਲਲੋਹਿਤਾ, ਨੀਲਾ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਕਾਲ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਤਮਕ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਰਚਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਅਠ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਭਵ, ਜੋ ਤੱਤ ਤੇ ਜਲ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸ਼ਰਵ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਸਦਾ ਸੁਗੰਧਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਈਸ਼, ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਸਪਰਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਚਮਕਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਹੋ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਧੁਨੀ ਦੇ ਤੱਤ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਹੇ ਸੋਮ, ਹੇ ਅਮਰ, ਹੇ ਭਿਆਨਕ, ਹੇ ਯਜਮਾਨ, ਹੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਸਤੋਤ੍ਰ—ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ—ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਠ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇੰਝ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੱਠ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਚਮਕਿਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਰਾਹ ਸਮੇਤ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਮਨੁੱਖ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼, ਤੇ ਸਭ-ਵਿਆਪਕ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਠ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮੁੜ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ। ਜਦੋਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਮੁੜ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੀ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ—ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਠਿਨ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕਲੇਸ਼ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੂੰਦਾਂ ਤੋਂ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ ਆਦਿ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਜੀਵ—ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ—ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਅਜਨਮੀ ਤੇ ਸਭ-ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂਆਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ, ਪ੍ਰਾਣ-ਤੱਤੁ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਅਰਧ-ਨਾਰੀ, ਅਰਧ-ਪੁਰੁਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਉਮਾ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਮਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੁਰਗਾ, ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਵਾਮਾ, ਰੌਦਰੀ, ਮਹਾਮਾਇਆ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੀ ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਕਲਾ, ਵਿਕਿਰਣੀ, ਕਾਲੀ, ਤੇ ਕਮਲਵਾਸਿਨੀ—ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਬਲਵਿਕਿਰਣੀ, ਬਲਪ੍ਰਮਥਿਨੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੋਨਮਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਬਣ ਗਏ। ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ। ਦਇਆਲੂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਨੇ ਮੁੜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂਆਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀ। ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਕੁਝ ਤਾਕਤ ਮੁੜ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ: "ਡਰੋ ਨਾ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਵਿਰਿੰਚ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਉਠੋ, ਹੇ ਸੁਆਮੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਜਾਗ ਪਏ ਹੋਣ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ, ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਮੁੜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ, ਤੇ ਲੰਮਾ ਵੇਲਾ ਤੱਕ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਆਖੋ!" "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਅਠ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਪਰ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਭ ਹੱਥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਲਾ ਕੇ, ਆਖਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਜਨਮੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੋ।" ਉਮਾ ਦੇ ਵਰ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹਾ ਵੱਲ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼ਿਲਾਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਾਹੀ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲੇ ਹਨ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਮਲ-ਜਨਮਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਮਰਣਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ। "ਤੁਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਾਹੀ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਅਮਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਅਜਨਮੀ ਤੇ ਅਮਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਦਇਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਆਪਣੀ ਚਿੱਟੀ ਬੈਲ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।