ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਕੂਤੀ ਨੇ ਯਜ्ञ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨੇ ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਦਿਵਯ ਕੁੜੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ। ਦਕਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਤੋਂ ਚੋਵੀ ਕੁੜੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੱਦਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਤੁਸ਼ਟੀ, ਮੇਧਾ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ, ਲਜਾ, ਵਪੁ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਿੱਧੀ, ਕੀਰਤੀ, ਮਹਾਤਪਾ, ਖਿਆਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੰਭੂਤੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਮਾ ਵੀ ਹਨ। ਸੰਨਤੀ, ਅਨਸੂਇਆ, ਊਰਜਾ, ਸਵਾਹਾ, ਸੁਰਾਰਣੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਸਵਧਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁੜੀਆਂ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸ਼੍ਰੱਦਾ ਤੋਂ ਕੀਰਤੀ ਤੱਕ ਦੀ ਤੀਹ ਕੁੜੀਆਂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਖਿਆਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ, ਜੋ ਭਾਰਗਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਹੈ; ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਸੰਭੂਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ, ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ। ਪੁਲਸਤਿਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਨੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ; ਪੁਲਹਾ ਨੇ ਕਸ਼ਮਾ ਨੂੰ; ਕ੍ਰਤੁ ਨੇ ਸੰਨਤੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਅਨਸੂਇਆ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਹਨ, ਨੇ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ; ਵਿਭਾਵਸੁ ਨੇ ਸਵਾਹਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਸਵਧਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ। ਸਤੀ, ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਦਕਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹਸਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵੰਡੋ!" ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਜਨਮੀ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੰਸ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਗਿਆਰਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਨਾਰੀ ਤੱਤ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਪੁਰਸ਼ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਿਹਾ— "ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੁੜੀ ਵਜੋਂ ਲੈ, ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ; ਇਹ ਨਰਕ 'ਪੁਤ' ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇੱਥੇ ਕੁੜੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਤੀ, ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ, ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਸਹਿਤ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਸ਼੍ਰੱਦਾ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਤੀਹ ਕਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸੰਤਾਨ, ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇੱਛਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸੰਤੋਖ, ਅਤੇ ਲਾਲਚ; ਵਿਦਿਆ, ਦੰਡ, ਸਮਝੌਤਾ, ਅਤੇ ਸਮਝ—ਇਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ। ਚੋਖੀ, ਨਮਰਤਾ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਵੈਦਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਸੁਖ, ਖੁਸ਼ੀ, ਯਸ਼, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਦੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ, ਦੰਡ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ, ਚੋਖੀ ਅਤੇ ਸਮਝ, ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਪੰਦਰਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਖਿਆਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ, ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦਾਮਾਦ ਹਨ; ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਭੂਤੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ। ਪੂਰਨਮਾਸਾ ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਕੁੜੀਆਂ: ਤੁਸ਼ਟੀ, ਜਯੇਸ਼ਠਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਆਪਚਿਤੀ। ਕਸ਼ਮਾ ਨੇ ਪੁਲਹਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁਣਵਾਨ ਕੁੜੀ ਜਨਮ ਲਈ: ਕਰਦਮ, ਵਰੀਯੰਸਾ, ਅਤੇ ਸਹਿਸ਼ਨੁ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਨਕਪਿਤਾ, ਪਿਵਾਰੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਿਵੀਸਮਾ; ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ। ਦਤੋਰਨਾ, ਵੇਦਬਾਹੁ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੁੜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ; ਸ਼ੁਭ ਸੰਨਤੀ ਨੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ। ਕ੍ਰਤੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ ਸਭ ਨੂੰ ਵਲਾਖਿਲਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਿਨੀਵਾਲੀ, ਕੁਹੁ, ਰਾਕਾ, ਅਤੇ ਅਨੁਮਤੀ ਵੀ। ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਅੰਗਿਰਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੀਰਤਿਮੰਤ ਨੂੰ, ਹੇ ਗੁਣਵਾਨ। ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਨਸੂਇਆ ਨੇ ਛੇ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮ ਲਈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ। ਸਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰ, ਭਵਿਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੂਰਤੀ, ਆਪਹ, ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਅਤੇ ਸੋਮਾ—ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਛੇਵੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਊਰਜਾ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਵਸੀਸ਼ਠਾ, ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ। ਰਜ, ਸੁਹੋਤ੍ਰ, ਬਹੁ, ਸਾਵਨ, ਅਨਘ, ਸੁਤਾਪਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਅਤੇ ਸਵੈ-ਉਪਜੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਵ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਪਿਤਾ, ਅਗਨੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਸਵਾਹਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਪਵਮਾਨਾ, ਪਾਵਕਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਚੀ—ਇਹ ਅਗਨੀਆਂ ਹਨ; ਪਵਮਾਨਾ ਘਸਣ ਨਾਲ ਉਪਜੀ, ਪਾਵਕਾ ਬਿਜਲੀ ਅਗਨੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਚੀ ਸੂਰਜੀ ਅਗਨੀ ਹੈ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਵਾਹਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਫੋਲਡ, ਚੁਲ੍ਹੀ-ਉਪਜੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨਚਾਸ ਅਤੇ ਨੌਂ, ਇਹ ਉਹ ਅਗਨੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਸਭ ਵਰਤਧਾਰੀ ਹਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਸਭ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਅਯਜਕ ਅਤੇ ਯਜਕ, ਦੋਵੇਂ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ; ਯਜਕ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਹਨ। ਸਵਧਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਕੁੜੀ ਮੇਨਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹੈ; ਮੇਨਾ, ਮਨ-ਜਨਮੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮੇਨਾ ਨੇ ਮੈਨਾਕਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਉਮਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਗੰਗਾ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਭਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਣੀ, ਮਨ-ਜਨਮੀ, ਯਜਨਾ-ਭਗਤ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਸਵਧਾ ਰਾਜਾ ਮੇਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੈ।