ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਤੱਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਵ੍ਯਕਤ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸੀ—ਉਹ ਵੀ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਪੁਰੁਸ਼ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਜੀਵ ਬਣੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ—ਮਨ-ਜਨਮ। ਕਿੰਤੂ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਜੀਵ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤਿ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ। ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਲਈ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਪਿਤਾ-ਸਨੇਹ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਹਾਂ—ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ—ਸਵਰੂਪ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਦੇਵ, ਅਰਧ-ਨਾਰੀਸ਼ਵਰ (ਅੱਧੀ ਔਰਤ, ਅੱਧਾ ਮਰਦ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ, ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਉੱਚਤ ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਅਰਧ-ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਤਾਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਧ ਸਕੇ। ਉਸ ਅੱਧੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਨੇ ਪਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾ-ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹਰੀ—ਅੰਡ-ਜਨਮ, ਕਮਲ-ਜਨਮ, ਅਤੇ ਭਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਇਕ ਪਰਾਰਧ ਤਕ ਚੱਲੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੈਰਾਗਤਾ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਵੀ, ਆਪਣਾ ਸਵਰੂਪ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ—ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੋਂ, ਸਭ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਪਿਤਾਮਹ ਹੈ, ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਮੁਨਿ ਜੀ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਹਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਮੁੜ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਭਵ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ; ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸੰਸਾਰਕ ਅਸਤਿਤਵ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਸਾਸ ਦੀ ਚਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ; ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਉਲਟਾ ਕਮਲ—ਸੁੰਦਰ—ਸਾਸ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਰਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਜਾਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਮੂੰਹ ਸਾਸ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ। ਕਮਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ, "ਓਮ" ਮੰਤਰ, ਸ਼ਿਵ, ਪਰਮ-ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਅੱਧੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ। ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ ਦੇ ਸੌਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਮਨ-ਸੰਯਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਸਯਮ ਰਾਹੀਂ— ਯਮ-ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਯਜਨ-ਯੋਗ, ਅਜਰ-ਅਮਰ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਫੱਟ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਲਾਲ ਰੰਗ, ਸਵਯੰਭੂ, ਨੀਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁਰੁਸ਼, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਾਲ (ਸਮਾਂ) ਦਾ ਰੂਪ, ਮਨੁੱਖ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਲਲੋਹਿਤ (ਨੀਲਾ-ਲਾਲ) ਆਖਿਆ ਗਿਆ; ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਕਾਲ (ਸਮਾਂ) ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਬਣਾਇਆ। ਪਿਤਾਮਹ, ਪ੍ਰਸੰਨ-ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਠ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਤਕਾਰਿਆ। "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਭਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਸ਼ਰਵ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਗੰਧਿਤ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਈਸ਼ਾ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਤਾਵਰਨ, ਛੂਹਣ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ, ਹੋ; ਮੁੜ-ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ, ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਿਰਫ਼ ਧੁਨੀ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਮਹਾ-ਦੇਵ, ਸੋਮਾ, ਅਮਰ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਭੀਮ, ਯਜਕ, ਕਰਮ-ਕਰਤਾ। ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸਤਕਾਰੀ ਭਜਨ ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਠ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾ-ਦੇਵ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਮਹਾ-ਦੇਵ ਨੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਅਠ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੂਰਜ ਚਮਕਿਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਪਣੀ ਕਾਲੀ ਪੰਥੀ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਮਨੁੱਖ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼, ਸਭ-ਵਿਆਪਕ—ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਅਠ-ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੁਆਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਠ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਰਿੰਚੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਮੁੜ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ; ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਇਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮੁੜ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਲਈ, ਸਭ ਜੀਵ—ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਅਚਲ—ਸੁੱਤੇ ਰਹੇ, ਉਸ ਨੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਪ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਨਾ ਹੋਇਆ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਖ ਤੋਂ, ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਹੰਝੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਬੂੰਦਾਂ ਤੋਂ, ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਅਤੇ ਰਾਤ-ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਬਣੇ। ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਾਂ—ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਰਾਤ-ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ—ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਜਨਮਾ, ਸਭ-ਵਿਆਪਕ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ; ਫਿਰ, ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਾਣ-ਮਯ ਰੁਦ੍ਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਆਧਾ ਮਰਦ, ਆਧੀ ਔਰਤ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਟਿਕ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅੱਧੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਉਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਉਮਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਉੱਤਮ ਦੁਰਗਾ, ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।