ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਕਲਿ ਯੁਗ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਜੋ ਨਿਆਤ ਹੈ, ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਦਾ ਚੱਕਰ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਬਚਾਇਆ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪੂਰਨ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੱਤ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਭ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਰਨ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਿਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹਨ, ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੀਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਲੋਕ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਧਰਮ ਵੇਦਿਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਧਰਮ ਕਲਿ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਮਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਯਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਾਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲੀ ਮੀਂਹ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਜੜਾਂ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਵਾਧ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕਲਿ ਯੁਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ, ਆਯੁ, ਤਾਕਤ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਧਰਮ, ਧਨ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰਤੀ, ਸੰਧਿਆ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆੰਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਘਟਣਾ ਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਚਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਢੰਗ ਹੈ; ਇਹ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਲੰਬੀ ਹੈ। ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ; ਚਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਗੁਣਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਇਕਹੱਤਰ (71) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਪੱਚੀ (25) ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਘੱਟ ਨਾ ਵੱਧ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਪਾਂ ਯੁਗਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਵਿਚਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਕਲਪਾ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤਾ ਕਲਪਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤਰਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ—ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ—ਇੱਥੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਮ ਅਤੇ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ ਅੱਠ-ਭਾਗੀ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨੂ ਵੀ, ਸਭ ਇੱਕ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਾਤੀ, ਆਸ਼੍ਰਮ, ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਦੇਵ-ਪੁੱਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਫਿਰ, ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਨੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਗੁਮ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਦੋਂ ਉੱਚਤਮ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੱਧ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਹਵਾ 'ਤੇ। ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ, ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤ, ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਘਟਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਅਹੰਕਾਰ, ਮਹਾ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਵਿਘਟਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹਾ ਤੱਤ ਵੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਵਿਘਟਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਵਿਅਕਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਵਿਘਟਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਚਨਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਰਚੇ ਗਏ, ਉਹ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਮਨ-ਜਨਮ ਹਨ। ਕਮਲ-ਜਨਮ ਨੇ ਜੋ ਜੀਵ ਰਚੇ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਨਹੀਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਧ ਲਈ, ਭਗਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਪਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਭਵਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਲਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਿਤਾ-ਸਨੇਹ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਹਾਂ—ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀ—ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਦੇਵ, ਅਰਧ-ਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਣਿਆ; ਉਸ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚਤਮ ਸਵ-ਅੰਸ਼ ਦੇ ਅਰਧ-ਮਾਪ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗਿਆ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਵਾਧ ਲਈ। ਉਸ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਹਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਿਆ; ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਨੇ ਪਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤਰ ਵੀ ਰਚਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾ-ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਰੀ, ਅੰਡ-ਜਨਮ, ਕਮਲ-ਜਨਮ, ਅਤੇ ਭਵਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਇੱਕ ਪਰਾਰਧ ਤੱਕ ਰਹੀ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ।