ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਚੋਰ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਪੜੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣਗੇ; ਚੋਰ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨਗੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਚੋਰ ਵੀ ਚੋਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਠੀਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਸੁਸਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਕੀੜੇ, ਚੂਹੇ ਅਤੇ ਸੱਪ ਮਨੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ abundance, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਹੋਣਗੇ; ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ Kauśikī ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੱਭਣਗੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ; ਕੋਈ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ। ਯਜਨਾਂ (ਸਕ੍ਰਿਫਾਈਸ) ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਕੇਸਰੀ ਚੋਲੇ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ, ਅਤੇ ਕਈ ਖਪੜੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਕ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣਗੇ, ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣਗੇ; ਕੁਝ ਠੱਗ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਯੁਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਇਹ ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੂਦਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸਮਝ ਹੋਵੇਗੀ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਗੇ। ਸ਼ੂਦਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ, ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲੋਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨਗੇ; ਦੁੱਖ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਮਰਾਂ ਛੋਟੀ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਕਰਕੇ, ਕਲੀ ਯੁਗ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਾਉਣ 'ਤੇ, ਉਮਰ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਰਵੈਰ ਹੋ ਕੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਟ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਸਾਲਾਨਾ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਲੀ ਵਿੱਚ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਧਿ (twilight) ਭਾਗ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਪੂਰਨਤਾ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੁਗਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਧਿ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ; ਸੰਧਿ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੰਧਿ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਬੁਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ Pramiti ਨਾਮ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, Svayambhu ਦੇ ਸਮੇਂ। ਉਹ, ਵੀਹ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ mlecchas ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਸ਼ੂਦਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਠੱਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ, ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, mlecchas ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। Pramiti, ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਚੰਦ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਯੁਗ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਬਤੀਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੀਜ ਹੀ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਕਰੂਤਾ ਕਰਕੇ। ਆਪਸੀ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਅਧਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈ ਕੇ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ, ਯੁਗ ਦੇ ਸੰਧਿ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਤਦ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਹੀ ਲੋਕ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲਾਲਚ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਯੁਗ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਆਪਸੀ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਦਰਦ, ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਨਾ ਹੱਦਾਂ ਦੇ, ਨਿਕਾਲੇ ਹੋਏ, ਬਿਨਾ ਮੋਹ ਜਾਂ ਲਾਜ ਦੇ, ਧਰਮ ਖੋ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਕਤ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਉਹ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਬਸ ਪਚੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿਗੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਝਗੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਸੋਖਾ ਪੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਕੂਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਧ, ਮਾਸ, ਜੜਾਂ, ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਛਾਲ, ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਲਾਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ। ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਸਮੇਂ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਲੋਕ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੁੱਢੇ, ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੁਖ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ, ਚਿੰਤਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ, ਸਮਤਾ (equality) ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਤਾ-ਵਾਲੀ ਸੂਝ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਲੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰੀਤ ਜਾਂ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਯੁਗ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ 'ਚ ਪਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸੌਣ ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।