ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵਿਅਕਤ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਫਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਚੋਰਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਰਾਹਿਆਂ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਾਲੇ ਅਜੀਬ ਲੋਕ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦੋਂ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਪਾਰੀ ਲੋਕ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਝੂਠੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਝੂਠੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖੇ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੁਗਲੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਯੁੱਗ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਦਾ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਚੁਗਲਖੋਰ ਆਪ ਹੀ ਥੱਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੀ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਰਾਜੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਅਨਾਜ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁੰਨੇ ਤੇ ਉਜਾੜ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਫਲ ਘੱਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹਾਕਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੁਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਹਿੰਸਕ ਤੇ ਨੀਚ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਰਦ ਆਪਣਾ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਹੀ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ, ਚਿੱਟੀ ਚਮੜੀ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਮੂੰਡੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਤੇ ਗੇਰੂਆਂ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਚੋਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚੋਰ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੁੱਟਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਚੋਰ ਦੂਜੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਸਹੀ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਸੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀੜੇ, ਚੂਹੇ ਤੇ ਸੱਪ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਬੋਝ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਯਜਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਧਰਮ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੇਰੂਆਂ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਝੂਠੇ ਲੋਕ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੂਦਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵੀ ਲੜ ਕੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਖ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਤੇ ਹਰੇਕ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਕਾਰਨ, ਕਲਿਯੁਗ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਆਦਿਕ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਵਧੀਆ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਿਆਨਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੰਨ ਹਨ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਾਲਾਨਾ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੁੱਖ-ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਹਾਲਤ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸੰਧਿਆ ਭਾਗ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਪੂਰਨਤਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੰਧਿਆ ਭਾਗ ਦੀ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਚੌਥਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸੰਧਿਆ ਭਾਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਿਤਿ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਉਲੇਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਭਾਗ ਦੁਆਰਾ। ਉਹ, ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਿਲੇਛਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਝੂਠਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਿਸ਼੍ਰਤ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖਧਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਕਰਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਿਲੇਛਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਵਿਚ ਅਜੇਅਤ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਿਤਿ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼ ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਬਤੀਸਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੀਜ ਹੀ ਬਚਾ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਸੀ ਵਜ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਅਧਰਮੀਆਂ ਤੇ ਚੰਡਾਲਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਸੰਧਿਆ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਯੁੱਗ ਦਾ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ— ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।