ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਯਮ, ਆਪਸਤੰਬ, ਸੰਵਰਤ, ਕਾਤਿਆਯਨ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਪਰਾਸ਼ਰ, ਵਿਆਸ, ਸ਼ੰਖ, ਲਿਖਿਤ, ਦਕ੍ਸ਼, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਤਾਤਪ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾ, ਮੌਤ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਚਨ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਠਗਾਵਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਠਗਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਰਾਗ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਵਿਰਾਗ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ। ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਰਜੋ ਅਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਵਾਚਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਡੋਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਧਰਮ ਲਗਭਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਟਿਸ਼ਯ ਅਤੇ ਮਾਇਆਮਾਸੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮਰਾਹੀ, ਬਿਮਾਰੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਡਰ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਧਰਮੀ ਲੋਕ ਬੇਲਗਾਮ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਾਲਚੀ ਲੋਕ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹਨ; ਟਿਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਮਾੜੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਮਾੜੇ, ਗਿਆਨ ਥੋੜ੍ਹਾ, ਆਚਰਨ ਮਾੜਾ ਅਤੇ ਵਿਅਵਹਾਰ ਗਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਛੱਤਰੀ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇ ਜੋ ਅਕਸਰ ਸ਼ੂਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜੁਲਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕੋ ਸੰਗ ਬਿਸਤਰੇ, ਆਸਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਰਗਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਰਗਾ। ਚੋਰ ਰਾਜ ਕਰਮ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਚੋਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਪਰਾਏ ਪੁਰਖਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਘੱਟ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਵੱਧ। "ਹੇ ਪਥਰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ," ਰਾਜੇ ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਓਹ ਚੋਰ ਅਤੇ ਡਾਕੂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਦਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਛੱਤਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਬੈਠੇ ਹੋਣ, ਅਗਿਆਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਸ਼ੂਦਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਜਾਂ ਕੰਨ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥੱਲੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਨਾਲ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੂਦਰ ਉੱਚੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ। ਰਾਜੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਗਿਆਨ, ਧਨ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸ਼ੂਦਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਤੱਕਦੇ। ਜਦੋਂ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਲੋਕ ਰਥਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਭਜਨ ਗਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਫਲ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਧੂ ਹੋਣਗੇ; ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਦ ਘੱਟ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਗੇ। ਕਲੀ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਦਾਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਸੁਖਮ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਧਰਮ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਡੋਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਜੇ ਨਾ ਤਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਲਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਲੁੱਟ ਮਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਵਪਾਰੀ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਠੱਗੀ ਵਾਲਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਠੱਗ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੇ ਚੁਗਲਖੋਰੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਯੁੱਗ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਲਾਈ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਚੁਗਲਖੋਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਧਨ; ਖੇਤਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁੰਨੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਤੇ ਘੱਟ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਰਾਜੇ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਗੁਲਾਮ, ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਥੱਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਲੋਕ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਰਦ ਆਪਣਾ ਆਚਰਨ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜਦੇ ਹਨ; ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ, ਚਿੱਟੀ ਚਮੜੀ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਮੂੰਡੇ ਹੋਏ ਸਿਰ, ਤੇ ਗੇਰੂਆ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸ਼ੂਦਰ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਐਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਧਰਮ ਡੋਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਚਰਨ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।