ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਤਤਵ, ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਤਮ, ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ—ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਦੁਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਯੋਗ ਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹਾਂ।” ਪਰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਸਦੇ ਹੋਏ, ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਉਹ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਸਿਆ ਅਤੇ ਅੰਡ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਚਯੁਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੌਂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਣਾਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਪੂਰਵ-ਦਿੱਤੇ ਵਰਦਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਅਦੁੱਤੀਯ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ, ਮਿਲ ਕੇ, ਭਵ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਭੂ। ਉਹ ਸਰਵ, ਭਿਆਨਕ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਵ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਦਿਖਾਈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸਭ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮੈਂ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਭਵ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਵੈਦਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੱਤ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਵਿਅਕਤ, ਅਜਨਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰੁਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਸਵਾਮੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਸ ਅਮਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੂਜਾ-ਯੋਗ ਹੈ, ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਵਾਰਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਨਦੀਆਂ, ਝਰਨੇ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਤਲ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ, ਪਹਾੜ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਲੋਕ ਬਣਾਏ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ। ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਮੁੱਖ ਜੀਵ ਬਣਾਏ: ਅੰਡ-ਜਨਮ, ਦੇਵੀ-ਜਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ। ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਦਿਆਲੂ, ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ-ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨੰਦ ਅਤੇ ਸਨਕ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਨਾਤਨ, ਜੋ ਨੇਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਰਾਗ ਦੁਆਰਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ, ਮਰੀਚੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗੀਰਸ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ ਬਣਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਦਕਸ਼, ਅਤ੍ਰੀ, ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੰਕਲਪ, ਧਰਮ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਬਣਾਏ। ਇਹ ਦੋਵਾਂ, ਦਿਵ੍ਯ, ਉਰਧਵ-ਰੇਤਾ, ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ, ਸਭ-ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ-ਵਿਆਪਕ, ਸਨਾਤਨ ਦੁਆਰਾ ਰਭੁ ਅਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਵੀ ਬਣਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਮਲ-ਜਨਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਜੀਵ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ, ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਸ਼ਕ੍ਰਾ, ਸਭ-ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖੀ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ! ਕਮਲ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ? ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ।” ਇਹ ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਦੇ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਨੇ, ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੇ। “ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਹੈ, ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ, ਫਿਰ ਦੁਆਪਰ, ਅਤੇ ਤਿਸ਼ਯ; ਇਹ ਚਾਰ ਯੁਗ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਸਤਤਵ ਨਾਲ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਰਜਸ ਨਾਲ, ਦੁਆਪਰ ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਲੀ ਤਮਸ ਨਾਲ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੈ; ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪੂਜਾ; ਅਤੇ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਦਾਨ ਹੀ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਸੰਧਿ-ਕਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਧਿ-ਭਾਗ ਵੀ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਸ਼ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੰਧਿ-ਭਾਗ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਯੁਗ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਹੀ ਬਚਦਾ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਘੱਟ ਹੈ; ਦੁਆਪਰ ਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅੱਧਾ; ਤਿਸ਼ਯ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ। ਤਿੰਨ ਸੌ, ਦੋ ਸੌ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਸੰਧਿ-ਕਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਧਿ-ਭਾਗ ਵੀ; ਹਰ ਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ। ਪਹਿਲੇ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਸਦਾ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ 'ਤੇ; ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਦੋ 'ਤੇ। ਤਿਸ਼ਯ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝਾ, ਸਿਰਫ ਸਤਤਵ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ, ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸਿੱਧੀ, ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਦਿ-ਪ੍ਰਭੂਆਂ, ਉੱਚੇ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਉੱਚੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਕ੍ਰਿਤਾ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।