ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੇਰੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਚੁਤ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ—ਇੱਕ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਬਣ ਕੇ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਸ਼ੰਕਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ।" ਫਿਰ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਬਖ਼ਸ਼, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਲਯ ਵਿੱਚ, ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ, ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮੀ ਜਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨ, ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ। ਉਸ ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਲਯ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਸੱਪ ਦੀ ਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਲੰਬਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੌਂਸਲ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੰਗੀਨ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਕੌਂਸਲ ਫੁੱਲ ਧਾਰਨ ਕਰੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਗੋਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਸੀ, ਜਨਾਰਦਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੌਂਸਲ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਛੁਹਾਉ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਲੀਲਾ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਤੋ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ। ਉਹ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੰਗਲਮਈ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਤੂੰ ਹਾਂ।" ਪਰ ਮੰਗਲਮਈ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਹੌਲੀ ਹੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਅੰਡਜ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੰਵਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਰਚਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹਰੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਵਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਉੱਤੇ ਅਤੁੱਲ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਭਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ। ਉਹ ਸ਼ਰਵ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਵ, ਮੰਗਲਮਈ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਹਨ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਆਪ ਭਵ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ।" "ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੱਤ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਵਿਅਕਤ, ਅਜਨਮਾ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਤੇਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਖ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਮਾਲਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਅਮਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ, ਸੂਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਥਾਂ ਤੇ ਰਖ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਨਦੀਆਂ, ਨਾਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਮਤਲ, ਗੜ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਉਚਾਈਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਭੂ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ। ਮੰਗਲਮਈ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਮੁੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ: ਅੰਡਜ, ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ। ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਦਇਆਲੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨੰਦ ਅਤੇ ਸਨਕਾ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਪਾਰ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਨਾਤਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਮਰੀਚੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਪੁਲਹ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ। ਉਸ ਨੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਦੱਖ, ਅਤ੍ਰੀ, ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਰਚਿਆ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੰਕਲਪ, ਧਰਮ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਵੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਚੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਵਿਅਕਤ ਹੈ; ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਸੰਨਾਤਨ ਨੇ ਰਿਭੂ ਅਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਦੀ ਵੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਦਿਵ੍ਯ, ਉਚੀ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਸ਼ਚੀਪਤੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਨੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ? ਮੈਂ ਨਮਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ਿਲਾਦ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੋਇਆ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।