ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸੋ।” ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼ਿਲਾਦਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਬ ਵਿਦ੍ਯੁਤ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਮੰਗੋ।” ਫਿਰ, ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਤਪਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਹਰੀ ਦਾ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਰ ਦੈਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਾ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਧਰਮੀ!” ਇੰਦਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਵੈṁ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਾ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਅਮਰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ—ਦੂਜੇ ਤਾਂ ਛੱਡੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਖੁਦ ਵੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਉਹ ਵੀ ਗਰਭ ਤੋਂ, ਅੰਡੇ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਵੀ ਦੋ ਪਰਾਰਧਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਦਿਨ ਜਿਹੜੇ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਅਮਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦੇ। ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਿਲਾਦਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਨ, ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀ ਜੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਕਮਲ ਤੋਂ, ਕੋਈ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵੀ। ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?” ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਦਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?” ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੁਰੁਸ਼ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਕਿਆ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਾਪਰਿਆ। ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਮੇਘਵਾਹਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ।” “ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ, ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੱਦਲ ਬਣਾਕੇ, ਵੱਡੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ। ਜਦ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇਖੀ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਕਰ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ।” “ਫਿਰ, ਉਸ ਕਲਪ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਘਵਾਹਨ ਪਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਹੀਰਣ੍ਯਗਰਭਾ ਜੰਮੇ। ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਕਿਹਾ, ‘ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੇਰੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ।’” “ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰਚਿਆ; ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਧਾਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਤੈਨੂੰ ਲਿਆਇਆ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਨਾਰਾਯਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ।” “ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ਤੁਰੰਤ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋ ਗਿਆ।” “ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਚਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਵਾਸ ਵਿੱਚ, ਡਰਾਉਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਨ ਤੋਂ ਬਣੀ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚੀ, ਸਿਰਫ਼ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਪਲੱਬਧ, ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿਕ ਵੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।” “ਅਜਨਮੀ ਨੇ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਜਗਤ ਦਾ ਆਵਾਸ ਸੀ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਸੱਪ ਦੀ ਸਯਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਚੌਥੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਅਤੇ ਪਦਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।” “ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਨਾਲ ਲਾਲੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਲੀਲਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।” “ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਦੁਧ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਨਿੰਦਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।” “ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਪਣਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੂੰ ਹਾਂ।’ ਪਰ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।” “ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭ੍ਰੂ ਮੱਧੋਂ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ; ਐਸਾ ਬਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।” “ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਦ੍ਰ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਵਰ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਆਏ।” “ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਭਵ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਸ਼ਰਵਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।” “ਭਵ, ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੰਮਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ।