ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਿਹਰ ਕਰੋ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਤਾਂ ਭਗਤੀ ਲੱਭਣੀ ਔਖੀ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪੱਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੋਸ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣ।" ਜਦੋਂ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਾਪਰਿਆ, ਤਾਂ ਦਧੀਚੀ ਨੇ, ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਕਸ਼ੁਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਥਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ, 'ਸਥਾਨੇਸ਼ਵਰ' ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਥਾਨੇਸ਼ਵਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ੁਪ ਅਤੇ ਦਧੀਚੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਦਧੀਚੀ ਅਤੇ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਾਲ ਮੌਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਯੁੱਧ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਦਿਓ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼ਿਲਾਦਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਹੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵਜਰ ਧਾਰਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ।' ਤਦ ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਜਠਰ ਤੋਂ ਨ ਜੰਮੇ, ਤੇ ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਠਰ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" "ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਖੁਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਵੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ; ਉਹ ਜਠਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਪਜੇ।" "ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹਦਾ ਆਯੁ ਵੀ ਦੋ ਪਰਾਰਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਦਿਨ, ਜੋ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਠਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦੇ; ਆਪਣੇ ਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਧਰਮੀ ਆਤਮਾ ਸਨ, ਨੇ ਮੁੜ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਜਠਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜੰਮਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਹਿੰਦਰ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?" "ਦਕਸ਼ਾਯਣੀ, ਜੋ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਉਹ ਸੁਵਰਨ ਜਠਰ ਦੀ ਧੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?" "ਤੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੁਰੁਸ਼ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਘਟਨਾ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਾਪਰੀ।" "ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੇਘਵਾਹਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।" "ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਿਆ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਬਦਲ ਬਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਦਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ।" "ਹਰੀ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਭਾਵਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ, ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ।" "ਫਿਰ, ਉਸ ਕਲਪ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਘਵਾਹਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ।" "ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਤਪ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: 'ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੇਰੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ।'" "ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਈ; ਉਹ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣ ਕੇ, ਬਦਲ ਵਾਂਗ, ਸਾਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਧਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।" "ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯਾ, ਲਿਆ; ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਸ਼ੰਕਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਬਖ਼ਸ਼, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਫਿਰ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਜਲਦੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਗਿਆ ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਲਯ ਵਿੱਚ, ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।" "ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਥਾਂ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੀ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਤੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਨਕ ਆਦਿਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।" "ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਲਯ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਸੱਪ ਦੀ ਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ।" "ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਭੁਜਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਪਦਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਗੋਲ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ।" "ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਸੀ, ਜਨਾਰਦਨ, ਜਿਸਦੇ ਚਰਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਛੁਹ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ ਸਨ।" "ਉਹ ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਲੀਲਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ, ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਭਗਤੀ, ਸੰਦੇਹ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।