ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਾਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅਮਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਅਕੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦੀ ਮੂਠੀ ਫੜੀ ਅਤੇ ਭਵ ਦੇ ਚੇਤੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਜਰ-ਹੱਡੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਰਵਉਤਮ ਸੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸੀ। ਇੰਦਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਉਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਭੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਅਨੇਕਾਂ, ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸੈਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਕ ਝਟਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਮਾਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਹਰੀ ਦੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਅੰਡੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ, ਚ੍ਯਵਨ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਜਨਮ ਰਹਿਤ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ, ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ ਸੰਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। "ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ! ਦਿਸਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਮਾਧਵ! ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਸਮਝਣੇ ਔਖੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦਿ ਹਨ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਕੀ ਇਹ ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ, ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ?" ਫਿਰ ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਮੋਹ ਛੱਡ, ਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ।" ਦਧੀਚੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਲ ਖੜਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕਸ਼ੁਪਾ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਨੇ ਵੀ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ: "ਦਧੀਚੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਕੀ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ? ਮਿਹਰ ਕਰ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ! ਬੁਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨੀਵੇਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਭਗਤੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।" ਦਧੀਚੀ ਨੇ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਸ਼ੁਪਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਜਲਾਲੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ।" ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਕਸ਼ੁਪਾ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਲੋਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਯੋਗ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਥਾਨੇਸ਼ਵਰ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਥਾਨੇਸ਼ਵਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ੁਪਾ ਅਤੇ ਦਧੀਚੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਦਧੀਚੀ ਅਤੇ ਭਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਯੁੱਧ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਆਇਆ: "ਤੂੰ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸ।" ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ: "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼ਿਲਾਦਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੰਨ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ—ਵਜਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ—ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਮੰਗ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ।' ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਅਮਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਾ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।' ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।' 'ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਕਰੀਏ।' 'ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਵੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ।' 'ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਦੋ ਪਰਾਰਧਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।' 'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦਿਨ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਉਮਰ ਹੈ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਧੀਚੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਕਸ਼ੁਪਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਦਰਸਾਏ ਗਏ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।