ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਧੀਚੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਵੈਸ਼ ਧਾਰਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਤੇ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਦਧੀਚੀ! ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਪਰ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਰੀ ਆਖ ਦੇ, 'ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹਾਂ'—ਇਸੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨਮਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਤੂੰ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕੇਸ਼ੁਪਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖੀਂ।" ਪਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਸ਼ਰਵ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਨਿਰਭਉ ਹਾਂ।" ਦਧੀਚੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ, ਦਧੀਚੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਾਰਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਕੇਸ਼ੁਪਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਗਲ ਜਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਉੱਦਮ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਥਿਆਰ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਭਵਦੇਵ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਚੱਕਰ ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤ ਕੇ ਵੇਖੋ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਨਿਕੰਮਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਵਰਤਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਅਮਰ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਕਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਣ। ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਕੁਝ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਲਏ ਤੇ ਭਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵਜਰ-ਹੱਡੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਵੋਚ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਗਮਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦੁਸਰੇ ਪ੍ਰਲਯ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਇੰਦਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ ਭਾਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸੈਨਾ ਰਚੀ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ। ਪਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਅਦਭੁਤਤਾ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਨੇਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੇ ਅੰਡ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਯਵਨ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਜਨਮਾ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ! ਉਪਮਾ-ਰੂਪ ਧੋਖੇਵਾਜ਼ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗਿਆਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਔਖੀਆਂ ਹਨ।" "ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਖਾਇਆ ਤੇ ਹਰੀ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦਿ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿ ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ?" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇ ਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਫਿਰ ਭੱਜ ਗਏ। ਪਰ ਜਗਤਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਕਮਲ-ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਵਲੋਂ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਾਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਕੇਸ਼ੁਪਾ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਬੜੀ ਪੀੜ੍ਹ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, "ਦਧੀਚੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਹੇ ਦੇਵ! ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਕੀ ਲੈਣਾ?" "ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ! ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਕਿਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਦਧੀਚੀ ਨੇ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਅਗੂਆ ਸੀ, ਕੇਸ਼ੁਪਾ ਤੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮੇਤ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ।" ਫਿਰ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਯਜਨ ਵਿਚ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਕੇਸ਼ੁਪਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਮੁੜ ਉਸ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਾ! ਦੇਵਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਥਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਉਹ ਥਾਂ, ਸਥਾਨੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਿਆ। ਜੋ ਵੀ ਸਥਾਨੇਸ਼ਵਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ, ਕੇਸ਼ੁਪਾ ਤੇ ਦਧੀਚੀ ਵਿਚ ਹੋਈ ਤਕਰਾਰ, ਦਧੀਚੀ ਤੇ ਭਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਦ ਵਾਰਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਹ ਛੱਡਣ ਉਪਰੰਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਯੁੱਧ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।