ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਸ਼ੁਪ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਦੀ ਭਾਵਪੂਰਵਕ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਭਾਗਵਾਨ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕੀਤੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮੋਹਕ ਮਕੁਟ ਸਜਾਏ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਫੜੇ, ਹਰੇਕ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਛਾਪ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਸ਼ੁਪ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਕਸ਼ੁਪ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਸਤਿ-ਉਪਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਆਦਿ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅੰਤ ਹੀਨ ਹੋ, ਜਨਾਰਦਨ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਦਿ ਹੋ।" ਕਸ਼ੁਪ ਨੇ ਅੱਗੇ ਬਿਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੋ, ਸਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋ, ਸਭ ਦਾ ਆਦਿ ਰੂਪ, ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਆਦਿ ਸਤ, ਪਰਮ ਜੋਤਿ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਧਾਰ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ। ਰੁਦ੍ਰ ਤੁਹਾਡੇ ਰੋਸ ਤੋਂ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਜੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਪ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਹਰੀ! ਵਿਸ਼ਨੂ! ਨਾਰਾਇਣ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਹੋ।" "ਪੰਜ ਮਹਾ-ਭੂਤ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਤੱਤ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ, ਜਗਤ-ਆਚਾਰਯ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੋ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਵੈਕੁੰਠ, ਹੇ ਸ਼ੌਰੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਮਹਾਬਾਹੂ।" "ਹੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਮਹਾ-ਭਾਗ, ਹੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ, ਹੇ ਅਨੀਰੁੱਧ, ਹੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਵ੍ਯ ਆਸਨ ਅਵ੍ਯਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਫਣ ਵਾਲਾ, ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਥੱਲੇ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਹਨ; ਆਸਨ ਦੇ ਪੈਰ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜ ਹੈ।" "ਸੱਤ ਪਾਤਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਭੀ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਹਾਂ ਹਨ। ਹੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਅਕਾਸ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਸਿਰ, ਨਾਭੀ ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਹਵਾ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਨੱਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਲ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਤੇ ਹੋਰ ਫੁੱਲ ਹਨ। ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਗਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹਨ। ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ, ਜੋ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੋ?" "ਜੋ ਕੁਝ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜੇ ਕੁਝ ਚੁਕ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੁਜਾ ਪੜ੍ਹਵਾ ਲਵੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਜੈਯ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਿਵੇਕਲੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਨਾਮ ਸੀ ਦਧੀਚ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ, ਮੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿਤ੍ਰ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਜੈਯ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਅਣਾਦਰ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸਭ ਥਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ 'ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ।' ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਧੀਚ ਨੂੰ ਹਰਾਵਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ੍ਯ ਕਰਮ ਕਰੋ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ।" "ਦਧੀਚ ਦੀ ਅਜੈਯਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।' ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰਭੈ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਦਧੀਚ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ; ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਦੁਖੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਡਕਸ਼ ਯਗ੍ਯ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਉਥਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦਧੀਚ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਸ਼ੁਪ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਛਾ," ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਧੀਚ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਨ, ਦਧੀਚ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਦਧੀਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇਕ ਵਰ ਮੰਗਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਦਧੀਚ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਏ ਹੋ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ, ਵਰਤਮਾਨ ਹੋ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਭੇਸ ਛੱਡੋ, ਹੇ ਅਡੋਲ। ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਸ਼ੁਪ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ।" "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ; ਇਹ ਭਗਤ ਵਤਸਲਤਾ ਤੁਹਾਡੀ ਯੋਗ੍ਯਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਹਰੀ। ਜੇਕਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਵਰਦਾਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਦੈਤ, ਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਵਡਿਆਈ, ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ, ਕਸ਼ੁਪ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਦਧੀਚ ਵਿਚ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਦ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ।