ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭੇਦਾਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਉਹੀ ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਣੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਮਰ ਰੁਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਕਰਮ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਪਾਠ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ, ਹੇ ਭਵ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਦੇ ਫੰਦੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੀ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਕੱਕੜ ਨੂੰ ਡੰਢਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਂਗ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਉਠਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਵਨ ਕਰਕੇ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਉਸ ਜਲ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲਤਾ, ਅਜੈਯਤਾ ਅਤੇ ਅਦਿਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ ਦਧੀਚਿ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਕ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲਤਾ ਅਤੇ ਅਜੈਯਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਫਿਰ, ਦਧੀਚਿ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਵੱਜਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਸ਼ੁਪ ਨੇ ਦਧੀਚਿ ਨੂੰ ਵਜਰ ਨਾਲ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਵਜਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਧੀਚਿ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਵਾਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਧੀਚਿ ਦੀ ਅਜੈਯਤਾ ਅਤੇ ਅਦਿਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਸ਼ੁਪ ਨੇ ਫਿਰ ਹਰੀ ਮੁਕੁੰਦ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ, ਭਾਗਵਾਨ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੋਹਤਾਜ਼ ਮੁਰਤਾਜ਼, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਗਰੁੜ-ਧਜਾਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਂ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ: "ਤੁਸੀਂ ਆਦਿ ਹੋ, ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹੀ ਹੋ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪੁਰੁਸ਼, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸਭ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼, ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ, ਪਰਮ ਜੋਤਿ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਸਰਾ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ।" "ਰੁਦ੍ਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਜੋਗੁਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਹਰੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਨਾਰਾਇਣ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਹੋ।" "ਪੰਜ ਭੂਤ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਤੱਤ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ—all ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਚਾਰਯ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰਪਤੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਵੈਕੁੰਠ, ਹੇ ਸ਼ੌਰੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਬਲਵਾਨ।" "ਹੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਾਨ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ, ਅਨੀਰੁੱਧ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਵ੍ਯ ਆਸਨ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਫਣ ਵਾਲਾ, ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਰੂਪ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਤੇ ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਆਸਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਹਨ; ਆਸਨ ਦੇ ਪੈਰ ਤੇਰੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਹਨ।" "ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੇਰੀ ਕਮਰ, ਸੱਤ ਸਾਗਰ ਤੇਰੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਹਨ।" "ਹੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇਰਾ ਸਿਰ, ਤੇਰੀ ਨਾਭੀ ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਹਵਾ ਤੇਰੀਆਂ ਨੱਕਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਆਦਿ ਫੁੱਲ ਹਨ।" "ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਦੇ ਆਭਰਨ ਹਨ; ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਜੋ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ?" "ਜੋ ਕੁਝ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜੇ ਕੁਝ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਉਹ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਤੁਤੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ," "ਜਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਦੁਜਜਾਤੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਜੇਯ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ, ਉਹ ਨਿਵੇਂ ਹੋ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਨਾਮ ਦਧੀਚਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ।" "ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਜੈਯ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਜਾਇਆ।" "ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, 'ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ।'" "ਹੇ ਸੰਸਾਰਪਤੀ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਧੀਚਾ ਨੂੰ ਹਰਾਵਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮਝੋ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਉਹ ਕਰੋ।" ਦਧੀਚਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਅਜੈਯਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।" "ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ, ਚਾਹੇ ਨੀਚ ਵੀ ਹੋਣ, ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਫਿਰ ਦਧੀਚਾ ਲਈ ਤਾਂ ਕੀ ਕਹਿਣਾ?" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ; ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਵਾਂਗਾ।" "ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਡਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਤਥਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।