ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਸੈਲਾਦਿ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੌਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਤਿਵੇਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਦਧੀਚ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਤੋਂ ਵਜਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਖ਼ਸ਼ੁਪਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਧੀਚ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਦੇ ਘਣਿਸ਼ਟ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ। ਕਈ ਸਮਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ—ਕੌਣ ਵਧੀਆ ਹੈ: ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਸ਼ਤਰੀya ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਇਹ ਗੱਲ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਖ਼ਸ਼ੁਪਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਮੈਂ ਹੀ ਇੰਦ੍ਰ, ਅਗਨਿ, ਯਮ ਅਤੇ ਨਿਰੁੱਤੀ ਹਾਂ। ਵਰੁਣ, ਵਾਯੁ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਧਨਾਦਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਅਣਦਿੱਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦਿਆਂ, ਖ਼ਸ਼ੁਪਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਯਵਨ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਜਯ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਧੀਚ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦਧੀਚ, ਚਯਵਨੀ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰ—ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਦਧੀਚ ਨੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਖ਼ਸ਼ੁਪਾ ਨੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਦਧੀਚ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ, ਖ਼ਸ਼ੁਪਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਜਰ ਇਕ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਹੁਕਮ ਵਜਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਵਜਰ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਧੀਚ ਨੂੰ ਵੀ ਵਜਰ ਨੇ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੁੱਖ ਵਿਚ, ਦਧੀਚ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਦਧੀਚ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਦਧੀਚ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਉਮਾ-ਪਤੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਅਜੈਯ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਇਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁੜ ਉੱਠਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।" "ਅਸੀਂ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ, ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ, ਕੁਦਰਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਿਚ, ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਭੇਦ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਅਮਰ ਰੁਦ੍ਰ, ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਠ, ਯੋਗ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਖੀਰਾ ਆਪਣੇ ਡੰਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁੜ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ। ਜੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਲ ਪੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।" ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਧੀਚ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਅਟੁੱਟ, ਅਜੈਯ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਦਧੀਚ ਨੇ ਰਾਜਾ ਖ਼ਸ਼ੁਪਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਖ਼ਸ਼ੁਪਾ ਨੇ ਫੇਰ ਵਜਰ ਨਾਲ ਦਧੀਚ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਵਜਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਧੀਚ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਟੁੱਟ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਵਜਰ-ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਧੀਚ ਦੀ ਅਜੈਯਤਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਅਵਸਥਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖ਼ਸ਼ੁਪਾ ਨੇ ਹਰੀ ਮੁਕੁੰਦ, ਕੰਵਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਭੂਮੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਮੋਹਤਾਜ਼, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਆਦਿ ਹੋ, ਅਨੰਤ ਹੋ, ਸਰਬ-ਮੂਲ ਹੋ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ! ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਭ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਸੱਤ, ਪਰਮ ਜੋਤ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਧਾਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ-ਪਤੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ।" "ਤੁਾਡੇ ਰੋਸ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰਜਸ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਪ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਹਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਨਾਰਾਇਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ। ਮਹੱਤਤੱਤ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਤੱਤ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।" "ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪਰਮ ਪਿਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਚਾਰਯ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਧੀਚ ਨੇ ਵਜਰ-ਸਮਾਨ ਅਟੁੱਟਤਾ, ਅਜੈਯਤਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਖ਼ਸ਼ੁਪਾ ਨੇ ਵੀ ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।