ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਉੱਪਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਅਤਿ ਦਿਵਯ ਤੇ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਲਿੰਗਾ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਖ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੰਡਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਦੇ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰਨ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸਣਾ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਬੋਲ ਕਦੇ ਨਾ ਕਹੋ, ਚਾਹੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਹੋ; ਜੇ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮਹਾ ਯੋਗੀ, ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਰਸ ਲੈ ਕੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਰੋ, ਹੇ ਭਾਗਵਾਨੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੋਗੇ। ਜਦ ਇਹ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇੱਥੇ ਅਦਵਿਤੀਯ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੇ ਡਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਜੋ ਸੰਸਾਰੀ ਮੋਹ, ਲੋਭ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਸ ਭਯੰਕਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਅੱਗੇ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੰਦਨ-ਜਲ, ਕੁਸ਼ ਤੇ ਫੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਪਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਹੂੰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। "ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਵੱਡੇ ਦੇਵ, ਅਰਧ-ਨਾਰੀਸ਼ਵਰ, ਸੰਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਆਰੰਭਕ—ਤੁਸੀਂ ਧੁੰਨਵਾਦ ਹੋ!" "ਕਾਲੇ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹਨ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਚਮੜੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ, ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਮ੍ਰਿਗ ਚਮੜੀ ਉਪਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ—" "ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਦਲ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ, ਪਸ਼ੂ-ਪਤੀ ਦੀ ਚਮੜੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ, ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ—ਸ਼ੰਕਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!" ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਤਪस्या ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਹੇ ਧਰਮਵਾਨੋ, ਮੰਗੋ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗੀਰਸ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ—ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੌਤਮ, ਅਤ੍ਰਿ, ਸੁਕੇਸ਼, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਮਰੀਚੀ, ਕਸ਼ਯਪ, ਕਣਵ ਅਤੇ ਮਹਾ ਤਪਸਵੀ ਸੰਵਰਤ—all bowed to Mahadeva. ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਰਾਖ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਨਗਨਤਾ, ਵਾਮਚਾਰੀ ਤੇ ਉਲਟ ਚਰਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ—ਕਿਹੜਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਛੱਡਣਾ?" ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾ-ਭਾਗਵਾਨ, ਮਸਕਰਾ ਕੇ, ਸਭ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਸਭ ਕੁਝ: ਮੈਂ ਅਗਨੀ ਹਾਂ, ਸੋਮਾ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ; ਸੋਮਾ ਅਗਨੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਢੋਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸ ਅਗਨੀ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਜਲਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਰਾਖ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਖ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਗਨੀ-ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਆਯੁ-ਕਾਲ ਜੀਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਖ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਭਸਮ' ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ; ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ ਇਹ 'ਭਸਮ' ਹੈ। ਪਿਤਰ ਤਾਪ-ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵ ਸੋਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ; ਇਹ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ, ਅਗਨੀ ਤੇ ਸੋਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਗਨੀ ਹਾਂ, ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ; ਸੋਮਾ ਇਹ ਮਹਾ ਅੰਬਿਕਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਗਨੀ ਤੇ ਸੋਮਾ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਗਵਾਨੋ, ਰਾਖ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਰੂਪ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ, ਰਾਖ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ। ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਰਾਖ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਕਪਿਲਾ ਯੋਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ; ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਇਹ ਅਤਿ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਵਾਸੀ, ਸਵੈ-ਭੂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ; ਇਹ ਰਚਨਾ ਮੈਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਜ, ਮੋਹ ਤੇ ਡਰ ਹੈ। ਦੇਵ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨਗਨ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਵੀ; ਸਭ ਨਗਨ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਵੀ ਨਗਨ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ—ਕਪੜਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਧੀਰਜ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਅਹਿੰਸਾ, ਪੂਰਨ ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ-ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਮੰਨਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਢਕਣੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋ ਕੇ, ਭਵਾ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਲਟ-ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਜੇ ਰਾਖ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ— ਰਾਖ ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਨੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਰੋਜ਼ ਰਾਖ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ— ਉਹ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਫਲ-ਸਮਝ ਲੈ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਰੀ, ਉੱਚੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਮਾਰਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਨਾ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਸੂਖਮਤਾ, ਭਾਰੀਪਣ, ਹਲਕਾਪਣ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਛਾ, ਇਚਛਾ, ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ, ਤੇ ਕੇਵਲ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ—ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਗਏ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੂਖਮਤਾ, ਭਾਰੀਪਣ, ਹਲਕਾਪਣ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵ, ਕਾਮਿਕਾ ਵ੍ਰਤ ਲੈ ਕੇ, ਸਭ ਉੱਚਾ ਦੇਵਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।