ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ, ਉਹ ਆਪ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਨਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਦਾ ਹੀ ਨੀਲੇ ਜੂੜੇ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਗਲੇ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ, ਚਿਤਾ ਦੀ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਸੰਖਿਆਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਜਿਸਨੂੰ ਪੁਰੁਸ਼ ਕਿਹਾ; ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਮੇਰੂ ਹੈਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੈਂ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਹੈਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਹੈਂ; ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਓਂਕਾਰ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਾਮਨ ਹੈਂ। ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਿੰਘ ਹੈਂ, ਘਰੇਲੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵੱਛਰਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਸੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ, ਵਿਸ਼ਾਦ, ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਂ-ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤੂੰ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਮੱਥੇ ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਤੈਥੋਂ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਜ਼ਬਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਵਿਗੜੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ, ਮੋਹ, ਪਖੰਡ, ਆਪੱਤੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਚਲ-ਅਚਲ ਜੀਵ—ਇਹ ਸਭ ਤੈਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਸੜ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਅੰਨਦਤਾ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਸੁਭਾਗੀ, ਸਵਾਮੀ। ਸਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣੀ, ਤਦ ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਦੋਜਾਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣਾਈ, ਉਹ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਪਤ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ਿਓ: ਸਾਰੀ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ ਤੱਤ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਨਿਰਲੇਪ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬਾਲਕ, ਪਾਗਲ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਚਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਗਤ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਰੰਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ, ਸੰਯਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ— ਜੋ ਸਦਾ ਮਹਾਦੇਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਉਰਧ ਰੇਤਾ ਰਹਿੰਦੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਬੋਲੀ, ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤ ਅਤਿ ਦਿਵ੍ਯ, ਰਹੱਸਮਈ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਹਨ। ਜੋ ਭਸਮ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ, ਜੋ ਮੁੰਡਿਤ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸਣਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਕਹਿਣੇ; ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਆਤਮਾ ਖੁਦ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡਾ ਭਗਵਾਨ, ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਭਸਮ ਲਪੇਟੇ ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਬਣ ਕੇ, ਐਸਾ ਖੇਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੋ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ। ਜੋ ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਵਸਥਾ—ਜੋ ਇੱਥੇ ਅਤੁੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਭੈ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ—ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਉਸ ਭਯੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੰਦਨ-ਜਲ, ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਪਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ 'ਹੁੰ' ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਰਧ-ਨਾਰੀ-ਨਰੀਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਆਰੰਭਕ ਹੈ। ਜੋ ਘਟਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੇ, ਕਾਲ ਹਿਰਣ ਦੀ ਚਮੜੀ ਉਪਰ ਵਸਤ੍ਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਸੱਪ ਜਨੈਊ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ—ਉਹ ਤੈਨੂੰ, ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਪਸ਼ੂਪਤਿਨਾਥ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਗੌਤਮ, ਅਤ੍ਰਿ, ਸੁਕੇਸ਼, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਮਰੀਚੀ, ਕਸ਼ਯਪ, ਕਣਵ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੰਵਰਤ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਸਮਨ ਸਨਾਨ, ਨਗਨਤਾ, ਵਾਮਚਾਰੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਲਟ ਚਲਣ—ਕਿਹੜਾ ਅਨੁਸਰਣਾ ਹੈ, ਕਿਹੜਾ ਤਿਆਗਣਾ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ— "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਅੱਗ ਹਾਂ, ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਅਤੇ ਸੋਮ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਅੱਗ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਚਲ-ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅੱਗ ਵਲੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।