ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਹ ਤਿਆਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੇਖਾ ਕੇ ਦੱਸਣ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ—ਭਯੰਕਰ, ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਜਟਾਧਾਰੀ—ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਛਾਂਵ ਹੇਠ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪੜਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਅਰਥ ਤੇ ਮਨਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਵਚਨ ਕਰੇ। ਜਾਂ, ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪੜਾਈ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅਵਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਨੇਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਜੀਵਿਕਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਜਨ—ਜਿਵੇਂ ਅਗ्नਿਸ਼ਟੋਮ—ਭਗਵਾਨ ਯਜਨ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਉੱਚਤ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਲ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਏ। ਜਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਪੱਖਵਾੜੇ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ, ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਏ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਯਜਨ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ; ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ। ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਕਪਟ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਤਿਆਗ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਜਟਾ ਸਮੇਤ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਜਨੇਊ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਪੰਜ ਅਰਪਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 'ਭੂਹ ਸਵਾਹਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ—ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ, ਉਪਵਾਸ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੀਵਨ—ਨਿਭਾਏ। ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਫਲ ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਏ; ਐਸਾ ਵੈਰਾਗੀ ਜੀਵਦੇ ਹੋਏ ਮਰੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ। ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਖ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਵੀ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਵਚਨ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਤਿਆਗ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਇਸੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ, ਸ਼ੁਭ ਵਚਨ, ਯਜਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨ, ਅਰਪਣ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ—ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਰਾਹੀਂ—ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ, ਅਸਤੀਤਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੌਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉੱਚਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਯੁ ਆਖਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰਾਧਿਆਯ ਦੀ ਪਾਠ—'ਨਮਸ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ—ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਹਾ-ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਯੁ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਸਮਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਨੇ ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨੇਕ ਆਤਮਾ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ—ਦਿਵ੍ਯ ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਸੁਗੰਧ, ਜੋ ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। "ਮੌਤ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹਾਂ?" ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨੇ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ। "ਆਓ, ਆਓ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ! ਇਸ ਕਰਮ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ, ਭਗਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਹੈ?" "ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਫੜੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਤੇਰਾ ਇਹ ਭਯੰਕਰ ਕਰਮ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਕੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ?" "ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ। ਤੇਰੀ ਆਯੁ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।" ਭੈਰਵ ਦੇ ਇਹ ਧਰਮ-ਮਿਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ 'ਹਾਏ, ਰੁਦ੍ਰ! ਰੁਦ੍ਰ! ਰੁਦ੍ਰ!' ਚੀਕ ਮਾਰੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਤਾਕਿਆ, ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਸੀ। "ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਮਾਂ, ਜਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਭਗਵਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ? ਇਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।" "ਜੋ ਅਸਤੀਤਵ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ? ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਚਲਾ ਜਾ।" ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਤਿੱਖੇ-ਦੰਦ, ਡਰਾਉਣੇ, ਫਾਂਸੀ-ਧਾਰੀ, ਭਯੰਕਰ ਸਮਾਂ ਨੇ, ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦਹਾੜ ਕੀਤੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤਾਲੀਆਂ ਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੱਡੀ ਦਹਾੜ ਅਤੇ ਤਾਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਮਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ! ਮੈਂ ਅੱਜ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ, ਨੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ?" "ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ, ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਫਲ? ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਡਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਤੇਰਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ, ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਅਡੋਲ ਮਹਾਦੇਵ—ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?" ਫਿਰ, ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਖੁਦ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਆਏ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਣ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ, ਜੋ ਸ੍ਮਰ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹਰਾ। ਤੁਰੰਤ, ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ—ਤ੍ਰੀਨੈਤ੍ਰ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ—ਅੰਬਿਕਾ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹਨੇ ਤੁਰੰਤ ਜੀਵਨ ਰਚਿਆ, ਭਾਵਾ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ; ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁਰੰਤ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਉੱਚੀ ਦਹਾੜ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਾਵਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਉਹ ਅੰਬਿਕਾ ਅਤੇ ਉਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਸੁੰਦਰ, ਠੰਡੀਆਂ, ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਭਾਵਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ। ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ—ਅਵਿਨਾਸੀ ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਮੌਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ।