ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਏ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਦੱਸ, ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਇਸ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਉਸਨੂੰ ਭੋਗ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਭੋਗਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਧਰਮੀ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਹੈ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, "ਵਾਹ! ਇਸਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ!" ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸੇ ਹੀ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ? ਜਿਹੜੇ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਵੇਂ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਾਡੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਬੈਠੇ।" "ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਹੈ, ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠੇ, ਪਰ ਅਸਾਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸ਼ਾਪ ਅਸਰਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਸ ਭਿਆਨਕ, ਮਹਾਨ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੀਏ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਅਰਥਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਏ। ਜਾਂ ਫੇਰ, ਵਿਦਿਆ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਧਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਜੀਵਿਕਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡ ਦੇਵੇ।" "ਫਿਰ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਯਜ్ఞ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਉੱਚਤ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਹ ਉੱਚਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਚਾਹੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ, ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਲ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਪੱਖ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜ्ञ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਯਜ्ञ ਦੀਆਂ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰੱਖੇ, ਤੇ ਧਾਤੂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੇਵੇ।" "ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲਾਗ-ਲਪੇਟ ਦੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਵੇਂ ਹੋ ਕੇ, ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਵੇ।" "ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਜਨੇਊ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਪੰਜ ਅਰਘ ਪਾਣੀ ਵਿਚ 'ਭੂ: ਸਵਾਹਾ' ਆਖ ਕੇ ਦੇਵੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਿਆਗੀ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਸਹਿਣ ਕਰੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੇਕਰ ਭਗਤੀ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ, ਯਜ्ञ, ਦਾਨ, ਹੋਮ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਵੇਤ ਨੇ ਭੀ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੌਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ।" ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਤਾਂ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਵੇਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਵੇਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਆਯੁ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।" "ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾਧਿਆਯ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਨਮਸ' ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਤਦੋਂ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਯੁ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।" "ਸਮਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਸ਼੍ਵੇਤ ਨੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਯੁ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।" "ਉਹ ਧਰਮੀ ਆਤਮਾ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ—ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ, ਸੁਗੰਧੀ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ।" "ਸਮਾਂ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਮੌਤ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹਾਂ?'" "ਫਿਰ, ਉਹ ਸ਼੍ਵੇਤ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਆ, ਆ, ਸ਼੍ਵੇਤ! ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਰਮ ਤੋਂ ਕੀ ਮਿਲੇਗਾ? ਕੀ ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ, ਭਗਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?'" "'ਜਦ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਇਹ ਤੀਖਾ ਕਰਮ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਕੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ?'" "'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ। ਤੇਰੀ ਆਯੁ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।'" "ਭੈਰਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, 'ਹਾਏ, ਰੁਦ੍ਰ! ਰੁਦ੍ਰ! ਰੁਦ੍ਰ!'" "ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਵੱਲ ਭੀ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ, ਵਿਹਲਿਆ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।" "'ਹੇ ਸਮੇਂ, ਜੇ ਭਗਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਇਸ ਲਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ੰਕਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ।'" "'ਅਜਿਹੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਅਸਥਿਤੀ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ, ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਸ? ਚਲਾ ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ।'" "ਸ਼੍ਵੇਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਫਾਂਸੀ ਲੈ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਵੱਡਾ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਧਾੜ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਤਾਲੀਆਂ ਵੱਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਿਸਦੀ ਆਯੁ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਧਾੜ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।" ਇਹ ਕਥਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤੀ, ਧਰਮ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਇਨਸਾਨ ਮਹਾਂ ਆਫਤਾਂ ਤੇ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।