ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਸਵਾਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀ ਆਖਿਆ?” ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਹਰ ਚੀਜ਼, ਹੇ ਸਤਕਾਰੀਏ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਹੀ ਸਾਡੇ ਮਹਿਮਾਨ ਹਨ।” ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨ ਸਦਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਤੀ ਦੀ ਇਹ ਆਗਿਆ ਉਸ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਉਸ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਪਰਖ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਧਰਮ ਨੇ ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸੀ, ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਬੋਲੇ, “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਤੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸਤਕਾਰੀਏ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੰਦੀ ਹੋ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੋ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਲਜਾ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈ ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਥੱਲੇ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਫਿਰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ਓਸ ਸਮੇਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, “ਆ ਜਾ, ਆ ਜਾ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਗਈ?” ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਿਮਾਨ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਅੱਜ, ਹੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਦੱਸ, ਕੀ ਕਰੀਏ?” ਉਸ ਉਚ ਕੋਟ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ।” ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗੋ; ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਜਲੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਭੋਗਿਆ, ਨਾ ਸੋਚ ਵਿਚ ਵੀ।” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ, ਮੌਤ ਤੇ ਧਰਮ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, “ਵਾਹ! ਇਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ!” ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੀ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਆਦਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੀ ਆਖੀਏ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ? ਜਿਹੜੇ ਭਾਗ-ਹੀਣ ਹਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਡੀਆਂ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਅਣਦੇਖੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਸਾਡੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਜੋ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ, ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਅਸਾਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸ਼ਾਪ ਅਸਰਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾਈਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਭਿਆਨਕ, ਭੈੜੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੀਏ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੇ ਮਨਨ ਕਰੇ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਏ। ਜਾਂ, ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣਾ ਧਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਅੱਗੇ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਯਜਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਕਰਤਵ ਪੂਰਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਥੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਲ ਤਕ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਪੱਖ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਚਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਯਜਨ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੇਵੇ। ਸਾਰਾ ਧਨ ਬਿਨਾ ਹੇਠਾਂ-ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰੇ, ਤੇ ਵਿਅਸਨ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲਏ। ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਟਾ ਅਤੇ ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਪੰਜ ਅਰਘ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ‘ਭੂ: ਸਵਾਹਾ’ ਆਖ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਰਤ, ਉਪਵਾਸ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜੀਉਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਸਹਿਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਵਰਤਾਂ, ਯਜਨਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨਾਂ, ਹੋਮਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਕ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼੍ਵੇਤ ਨੇ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ, ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼੍ਵੇਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੱਸੋ।” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਵੇਤ ਸੀ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਆਪਣਾ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾਧਿਆਏ ਦੇ ‘ਨਮਸ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਤਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸਮੇਂ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉਜਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਆਉਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ, ਪਰ ਸ਼੍ਵੇਤ ਨੇ, ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ—ਇਸ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਤਾ, ਸੁਗੰਧਿਤ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।