ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਦੂਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਮਨਾਹੀਤ ਹੈ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜਦੋਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ, ਖੁਦ ਹੀ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮੰਡਵਯਾ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਨੂੰ, ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼, ਇਸ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਕਿ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਸਵੇਰੇ ਦਾਰੂ ਵਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਿਤਾਮਹਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ, ਦਾਰੂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਰ ਗੱਲ ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਸਾਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਟਨਾ ਯਾਦ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਰੂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਠ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਵਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਦਾਰੂ ਵਣ ਵਾਸੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: ‘‘ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਨਸੀਬ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਅਰਥ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਾਰੂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਲਿੰਗਧਾਰੀ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਗੜਿਆ ਜਾਪਿਆ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਵਿਗੜੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੋਹਣੇ, ਗੰਦੇ ਜਾਂ ਅਣਪੜ੍ਹੇ। ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਛੱਡ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਯਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ: ‘ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਸੀਬ ਵਾਲੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ: ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਨਾ ਕਰੀ।’ ਹਰ ਮਹਿਮਾਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਲਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਤੇ ਬੇਬਸ ਸੀ, ਰੋ ਪਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ: ‘‘ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ?’’ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: ‘‘ਹਰ ਚੀਜ਼, ਹੇ ਉੱਤਮ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਹੀ ਮਹਿਮਾਨ ਹਨ।’’ ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਉਹ ਪਤਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਦਾ ਉਚਿਟ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਅਮਲ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਵਾਰ ਧਰਮ ਨੇ, ਇੱਕ ਮਾਣਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੈਰੀਂ ਧੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ: ‘‘ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰਾ ਗਿਆਨੀ ਪਤੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?’’ ‘‘ਪੂਰੀ ਰੋਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਭੇਟ ਕਰ,’’ ਪਰ ਉਹ ਪਤਨੀ, ਲਾਜ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਪਿਛਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਪਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: ‘‘ਆ ਜਾ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?’’ ਮਹਿਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: ‘‘ਅੱਜ, ਹੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਦੱਸ, ਕੀ ਕਰੀਏ?’’ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ‘‘ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ।’’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ: ‘‘ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਉੱਤਮ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।’’ ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ‘‘ਵਾਹ, ਇਸਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ!’’, ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੀ ਆਖੀਏ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ? ਜਿਹੜੇ ਨਸੀਬ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: ‘‘ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਡੀ ਜਿੰਦ ਉਪੇਖਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਡੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਚਿੰਤਤ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰ ਬੈਠੇ। ਉਹ ਜੋ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਅਸਾਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਡਾ ਸ਼ਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸਰਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ।