ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਤੇ ਵੰਦਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ—ਸਭ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਅਤਿ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਦਰੂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਵਨਵਾਸੀ ਤਪਸਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਯਜਨ ਅਗਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।” ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਕਿਵੇਂ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਰੁਦ੍ਰ, ਅਜਬ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਉਪਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਦਰੂ ਜੰਗਲ ਆਏ? ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਥੋੜਾ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨ ਅਗਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਤਵਾਲਾ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਤੇ ਵृषਧਵਜ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਦਰੂ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ-ਮੂਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਖੇਡ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਅਜਬ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗਯ-ਮੂਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕਰਮ-ਮੂਲ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਨੰਗਾ, ਅਣਸਮਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ, ਕਾਲਾ-ਸਰੀਰ, ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮ-ਦੇਵ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ, ਕਾਮ-ਨਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸਕਤੀ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਅਜਬ, ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ, ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ-ਵਰਤ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਔਰਤਾਂ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਢੀਲੇ ਕਰਕੇ, ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਹਲਚਲ ਕਰਦੀਆਂ; ਉਸਦੇ ਕੰਵਲੇ-ਮੁਖ ਤੋਂ ਮੁਸਕਾਨ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਕਈ ਔਰਤਾਂ, ਭਵ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਲਾਜ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਕਪੜੇ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਗੂਥੀਆਂ ਖੁਲ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਕਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪਤਨੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗਹਣੇ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਇਕ ਔਰਤ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੀ; ਕਪੜਾ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਵੱਡਾ ਚੋਲਾ ਢੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾਲੀਆਂ ਤੇ ਟਹਣੀਆਂ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈ, ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ। ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਾਇਆ, ਕੁਝ ਨੇ ਨਾਚਿਆ, ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ; ਹੋਰ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਬੈਠ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁਸਕਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਕਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?” ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇੱਥੇ ਬੈਠੋ।” ਫਿਰ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ? ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।” ਕੁਝ, ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਤੇ ਕਪੜੇ ਖੁਲ ਗਏ, ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ; ਪਤੀ-ਵਰਤ ਔਰਤਾਂ ਵੀ, ਭਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਐਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਤੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਜਰ-ਅਮਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਚਾਹੇ auspicious ਹੋਵੇ ਜਾਂ inauspicious, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਾਲ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਪਸਿਆ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਤਾਰੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਵਸੀਅਤ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਯਜਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਦਸ ਜਨਮ ਲੈਣੇ ਪਏ, ਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਰਹੇ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਵਾਸੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਣਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਨਾਹੁਸ਼ਾ ਸੱਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਦੂਜਾ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਮਨਾਹੀ ਹੈ; ਪਰ ਹਰਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਨਾਰਦਨ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਆ ਕੇ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ, ਭਾਰੀ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਅਮ੍ਰਿਤ-ਸਮੇਤ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਵਾਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ। ਧਰਮ ਨੂੰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮੰਡਵਯ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ, ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਨ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਆਏ; ਸ਼੍ਰੀਵਤਸਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ; ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਭਾਵੇਂ ਉੱਤਜੀਤ, ਪਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਦਰੂ ਜੰਗਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਿਤਾਮਹਾ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਅਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਕੋਲ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਥਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਸਾਰੀ ਕਥਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।