ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਜੋ ਨਿਯਤ ਭੇਟ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਭੂਤ-ਯਜਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਜਨਾ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨ, ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁਸ਼ਯ-ਯਜਨਾ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤ੍ਰ-ਯਜਨਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਹ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਵਾਂ ਕਰੇ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਵਡਭਾਗੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਨੀਲੇ-ਕੰਠ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜਨਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਝੋਪੜੀਆਂ ਦੇ ਛੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ, ਆਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜਨਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਚੁੰਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਲ ਚੁੰਭਦੇ ਹਨ, ਮੁਖ ਰੀਗਵੇਦ ਦੀ ਉਚਾਰਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਨਾਲ ਹੱਥ ਸੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਲ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਸਾਮਵੇਦ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ। ਅਥਰਵੇਦ ਅਤੇ ਆੰਗਿਰਸ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਨੱਕ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਪਪੁਰਾਣਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਸੌਰਪੁਰਾਣ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਇਤਿਹਾਸਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੈਵ ਆਦਿ) ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਰੇ ਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲ ਚੁੰਭ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਦੀ ਚਟਾਈ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਜਨੇਊ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਜਨੇਊਧਾਰੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜਨਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਸਾਧੂ ਇਹ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਵੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ। ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ। ਭਸਮ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਓਂਕਾਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਭਸਮ ਲਏ। ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ, 'ਜ੍ਯੋਤਿ: ਸੂਰਯ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 'ਜ੍ਯੋਤਿਰਗ੍ਨਿ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਬਚੀ ਭਸਮ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਚ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਝੂਠ ਪਾਪ ਹੈ। 'ਈਸ਼ਾਨ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਤੇ, 'ਤਤਪੁਰੁਸ਼' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਭਸਮ ਲਗਾਏ। 'ਅਘੋਰਾ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਛਾਤੀ, 'ਵਾਮਦੇਵ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਅੰਗ, 'ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੈਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਓਂਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਵੇ, ਮੈਲ ਹਟਾ ਕੇ ਭਸਮ ਲਏ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ 'ਆਪੋ ਹਿਸ਼ਠਾ' ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮੰਤਰ-ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਰੀਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅੱਜ ਇਹ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਪਰੋਕਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਉਹ ਪੰਜ-ਮੁਖੀ, ਦੱਸ-ਭੁਜਾ ਵਾਲੇ, ਸੁੱਚੇ ਸਫੈਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਟਲ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਓਂਕਾਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੰਤ੍ਰ ਲਾਉਣੇ ਹਨ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਜੜ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਜਨੇਊ ਵਿੱਚ 'ਨਮ: ਸ਼ਿਵਾਯ' ਮੰਤ੍ਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਛੰਦ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਖਸ਼ ਆਪਣੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਹਮ ਵੀ ਜਨੇਊ ਵਿੱਚ ਸੁਕਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ, ਛਿੜਕ ਕੇ, ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਓਂਕਾਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ, ਅਰਘਯ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਲ ਚੁੰਭਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਵੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਓਂਕਾਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖਸ ਤੇ ਚੰਦਨ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਲ ਚੁੰਭਣ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਇਫਲ, ਕਕੋਲਾ, ਕਪੂਰ, ਬਹੁਮੂਲ ਤੇ ਤਮਾਲਾ ਪੀਸ ਕੇ ਪਾਉਣੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ, ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ ਪਾਉਣੇ ਹਨ। ਅਰਘਯ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੇ ਸਿਰੇ, ਅਟੁੱਟ ਚਾਵਲ, ਜੋ, ਤਿਲ, ਘਿਉ, ਰਾਈ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਿਧੀਆਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।