ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੂਤਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਚਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਫ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਫੜ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਦੀ ਉੱਤਮ ਵਿਧੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗਾਇਤਰੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—"ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਆ ਜਾਵੋ"—ਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਰਘਯਾ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੜਾ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਓਮ ਨਾਲ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ, ਜਾਂ ਅੱਧ ਵਾਰੀ, ਜਾਂ 108 ਵਾਰੀ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਪਦਾ ਹੈ। ਅਰਘਯਾ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ," ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਗਦੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਸੂਰਜ-ਸੰਬੰਧੀ ਸੁਤਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੱਗ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ, ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਫਿਰ ਸੂਰਜ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—"ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਹਾਂ"—ਅਤੇ ਚਾਰੋ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਮਿਲਿਆ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਨੇਊ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਵਿਅਕਤੀ, ਦੇਵ-ਯਜ, ਮਨੁੱਖ-ਯਜ, ਭੂਤ-ਯਜ ਅਤੇ ਪਿਤਰ-ਯਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣਾ ਦੇਵ-ਯਜ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਭੂਤ-ਯਜ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ-ਯਜ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰ-ਯਜ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਸਭ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਯਜ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜ ਦੁਆਰਾ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਨੀਲਕੰਠ ਸ਼ੰਕਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੇਦ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜ ਜਾਣੇ। ਜਿੰਨੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝੂਆਂ ਦੀ ਛੱਤਾਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ, ਆਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਆਚਮਨ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਨਾਲ ਹੱਥ ਪੂੰਛਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ। ਅਥਰਵਵੇਦ ਅਤੇ ਆਂਗੀਰਸ ਸੁਤਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ; ਨੱਕ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅੰਗ ਧੋਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ, ਉਪਪੁਰਾਣਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਸੌਰਪੁਰਾਣ) ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਮੰਗਲਮਈ ਇਤਿਹਾਸਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੈਵ ਆਦਿ) ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦਿਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਭ ਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਕਲਪਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਦੀ ਚਟਾਈ ਵਿਛਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਜਨੇਊ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਦੁਜਾ-ਜਨਮੀ, ਜੋ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਕਰਮ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੂਰੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣੇ, ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਸਮ-ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਸਮ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਓਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, "ਜ੍ਯੋਤਿ: ਸੂਰਯ" ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, "ਜ੍ਯੋਤਿਰ ਅਗਿਨਿ" ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਬਚੀ ਭਸਮ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।