ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ—ਆਪਣੀ ਛੇਵੀਂ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਵੀ, ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ, ਇਕ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਯੋਗੀ ਬਣ ਕੇ ਆਵਾਂਗਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਸ਼ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀ ਦੇ ਪਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਫਿਰ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਨ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਕੁਲੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ—ਕੁਸ਼ਿਕ, ਗਾਰਗ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕੌਰੁਸ਼ਯ—ਸਭ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਸ਼ੁਪਤ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਦਾ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ—ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ, ਯੋਗ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ। ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਣ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਪਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਰਸਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੁਇਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੱਕਾ ਪੱਕਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਕਾ ਫਲ ਟਹਿਣੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ, ਉਹ ਸੰਖਿਆ ਜਾਂ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਵੀ, ਕਦੇ ਵੀ, ਉਸ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਮਨੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੱਕ, ਅਠਾਈਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਸ ਥਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਉਪਜੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਭਾਗਵਾਨ ਨੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਗਣ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ; ਵੇਦ ਵੀ ਸਦਾ ਇਹੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਤਮਸਤਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣੇ?” ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਖੁਦ, ਨਾਰਾਯਣ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ—ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ। ਅਤੇ ਜੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।” “ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਜਨਾਰਦਨ, ਉਹ ਭਾਗਵਾਨ, ਸਦਾ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ, ਜਦ ਉਹ ਮੁੜ ਸੂਝੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: “ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਹੇ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ, ਇਹ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਇਉਂ ਹੋਇਆ ਕਿ, ਜਦ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ, ਉਸ ਪਹਾੜ-ਜਨਮੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਥ ਲੈ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਢੰਗ ਵਿਵਸਥਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਨੰਦੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਲੰਕਾਇਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਆਸ ਨੇ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਇਹ ਵਿਧੀ ਸਿੱਖ ਲਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੈਲਾਦਿ ਆਦਿਕ ਵਲੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਦੀ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਵਿਧੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਖੁਦ ਦੱਸੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਕੁਰਚ ਪੀ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਰੁਣ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਫਿਰ ਚੰਗਾ ਅਗਨਿ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਫਿਰ ਮੰਤਰ ਨ੍ਹਾਉਣ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਮਨ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਖ ਨਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਤਲਾਵਾਂ ’ਚ ਕਦੇ ਤੱਕ ਵੀ ਨ੍ਹਾ ਲਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਦਾ ਕਮਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ, ਮਿੱਟੀ, ਗੋਬਰ, ਫੁੱਲ, ਰਾਖ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੈਲ ਉਤਾਰੋ, ਫਿਰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ‘ਉੱਧ੍ਰਿਤਾਸੀਤੀ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਲਓ, ਨਵਾਂ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੋ, ਅਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਨਾ ਰਹਿਣ ਦਿਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਵਿਧੀ, ਸ਼੍ਰਧਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।