ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ, ਗਾਯਤ੍ਰੀ—ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ—ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਕਾਲੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਇਸ ਰੰਗ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨੂੰ 'ਕਾਲਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਾਂ—ਉਹ ਸਮਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ। ਗਾਯਤ੍ਰੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਕਾਲੀ ਤੇ ਕਾਲੀ-ਲਾਲ ਦੇਹ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਹੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਭਿਆਨਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਅਭੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਸਦਾ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਹੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ; ਇਹ ਚਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਨਾਮ ਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਤਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣਗੇ। ਮੁਕਤੀ, ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ—ਇਹ ਚਾਰੇ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਵੇਦ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵੀ ਚਾਰ-ਪੱਖੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਇੰਝ ਹੀ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹਨ; ਚਾਰ ਧਰਮ ਦੇ ਸਥੰਭ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੀ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ, ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਚਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਧਾਰਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਧਰਤੀ ਲੋਕ, ਫਿਰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮਹੱਤ ਲੋਕ; ਜਨ, ਤਪਸ ਤੇ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਲੋਕ। ਸੰਸਾਰ ਅੱਠ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਉਥੇ ਉਹ ਅੱਖਰ ਹੈ; ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮਹੱਤ ਲੋਕ—ਇਹ ਚਾਰ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਪਹਿਲਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਤੀਜਾ ਸਵਰਗ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਮਹੱਤ ਲੋਕ। ਪੰਜਵਾਂ ਜਨ ਲੋਕ, ਛੇਵਾਂ ਤਪਸ ਲੋਕ, ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਸੱਤਵਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਲੋਕ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਸਕੰਧ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਲੋਕ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਅਵਸਥਾ ਹੈ—ਜੋ ਮਮਤਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਜੋ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ, ਜੋ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਹਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ; ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਰ-ਪੈਰੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਕੁਮਾਰ ਦਾ, ਅਤੇ ਆਉਮਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਚਾਰ-ਪੈਰੀ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ ਚਾਰ-ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚਾਰ ਥਣ ਹੋਣਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਮਾ, ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵਗਿਆ, ਜਿੰਨੇ ਭੀ ਜੀਵ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਉਹ 'ਫੇਰ ਥਣ ਪੀਣ ਵਾਲੇ' ਕਹਾਏ। ਇਸ ਲਈ, ਸੋਮਾ ਨਾਮਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੀਵਨ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਚਾਰ-ਪੈਰੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਆ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਦੋ-ਪੈਰੀ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਇੰਝ ਹੀ ਇਹ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦੋ-ਪੈਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦੋ ਥਣ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੰਮੀ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਵਾਲੀ—ਇਸ ਲਈ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਵ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਉਹ ਅਜੰਮੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਉਸ ਦਾ ਬੀਜ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਅੱਗ ਹੈ—ਜੋ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ austerity ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਰਬ-ਸੰਪੰਨਤਾ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਅਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਰਾਗ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ। ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ: "ਜੋ ਇੰਝ, ਹੇ ਭਗਵੰਤ, ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਰਾਹੀਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਤੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਰਾਹੀਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਦੇਹ।" ਇੰਝ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਭਗਵੰਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈਂ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਇਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਕਿਹੜੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਇਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ? ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਜਾਂ ਕਿਹੜੇ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ?" ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਰਵਾ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।