ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ, ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਤੀਵਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਉਮਾ ਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਰਵਾ ਨੂੰ ਪੁਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ! ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਭਵ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਕਲ ਯੁਗ ਸੀ, ਤਦ ਮੈਂ ਹੀ ਸੀ—ਚਿੱਟੇ ਮੁੰਡੇ, ਚਿੱਟੇ ਮਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਚਿੱਟੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ। ਮੇਰੀ ਹੱਡੀਆਂ, ਵਾਲ, ਰਕਤ ਤੇ ਲਾਲੀ ਵੀ ਚਿੱਟੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 'ਸ਼ੁਕਲ ਯੁਗ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਿਨੀ ਦੇਵੀ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਵੀ ਚਿੱਟੀ, ਚਿੱਟੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਾਇਤਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਤੇਰੀ ਗੁਪਤ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ 'ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ' ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। 'ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ' ਹੀ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ (ਦ੍ਵਿਜ) ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਤੂੰ 'ਲੋਹਿਤ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਲੋਹਿਤ ਯੁਗ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਲਾਲ ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਰਕਤ ਵਾਲੇ ਹੋਏ। ਗਾਇਤਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਤਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਤੇ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਾਮ ਪਿਆ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, 'ਵਾਮਦੇਵ' ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਨ ਆਤਮ-ਸਯਮ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ। ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਹੋਰ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ 'ਵਾਮਦੇਵ' ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵਾਮਦੇਵ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੇਰਾ ਪੀਲਾ ਰੂਪ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਿਨੀ ਦੇਵੀ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਪੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਗਈ। ਉਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ! ਜੋ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। ਉਥੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ 'ਤਤਪੁਰੁਸ਼' ਵਜੋਂ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ 'ਤਤਪੁਰੁਸ਼' ਅਵਸਥਾ ਮੇਰੀ ਹੈ। ਜੇੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ, ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ, ਗਾਇਤਰੀ, ਜੋ ਵੇਦ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਾਲੇ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਰੰਗ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਕਲਪ ਕਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਕਾਲ ਵਾਂਗ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਤੀਖੇ ਤੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਿਨੀ ਗਾਇਤਰੀ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਕਾਲੀ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਗਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਭਯਾਨਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਅਭਯ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ। ਗਾਇਤਰੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰੂਪ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰੂਪ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ! ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਚਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਨਾਮ ਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਤਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੁਕਤੀ, ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵੀ ਚੌਥੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੰਝ ਹੀ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹਨ; ਚਾਰ ਧਰਮ ਦੇ ਸਥੰਭ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੀ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਚਲਦਿਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਧਾਰਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਭੂਲੋਕ, ਫਿਰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਤੀਜਾ ਸਵਰਗ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਮਹਲੋਕ ਹੈ; ਜਨਲੋਕ, ਤਪਲੋਕ, ਸਤ੍ਯਲੋਕ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਅੱਠ-ਅੱਖਰ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਉਹ ਅੱਖਰ ਹੈ; ਭੂਲੋਕ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਸਵਰਗ ਤੇ ਮਹਲੋਕ ਚਾਰੇ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਭੂਲੋਕ ਪਹਿਲਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਤੀਜਾ ਸਵਰਗ, ਚੌਥਾ ਮਹਲੋਕ। ਪੰਜਵਾਂ ਜਨਲੋਕ, ਛੇਵਾਂ ਤਪਲੋਕ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਸੱਤਵਾਂ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਅਵਸਥਾ ਹੈ—ਉਹ ਜੋ ਮਮਤਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।