ਇਕ ਵਾਰ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਧਨਵੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਸੈਨਿਆਂ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਤੋਂ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮ ਪਿਤਾਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਦਾ ਲਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਠਾਨ ਲਈ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਹੰਝੂਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੇ ਗੁਣ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸੱਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾਏ! ਮੇਰੇ ਤਪ ਤੇ ਲਾਨਤ ਜੇ ਇਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ।" ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਚੱਕਰ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਉਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪਈ, ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਅਤੁਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦੇਹ ਤੋਂ, ਦਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਰੋਦੇ ਹੋਏ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਰੋਣ ਕਰਕੇ "ਰੁਦ੍ਰ" ਕਹਾਏ; ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਣ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ, ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ, ਨੀਲਾ-ਲਾਲ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੁੜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਦਿੱਤੇ; ਜੀਵਨ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਧਨਵੰਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: "ਹੇ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਵਾ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਕਲ ਯੁਗ ਸੀ, ਮੈ ਹੀ ਸੀ; ਸਫੈਦ ਚੋਟੀ, ਸਫੈਦ ਮਾਲਾ, ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ, ਸਫੈਦ ਚਮਕ ਵਾਲਾ। ਸਫੈਦ ਹੱਡੀਆਂ, ਸਫੈਦ ਵਾਲ, ਸਫੈਦ ਲਹੂ ਅਤੇ ਸਫੈਦ-ਲਾਲ ਰੰਗ; ਇਸ ਨਾਂ ਤੇ, ਇਹ ਯੁਗ 'ਸ਼ੁਕਲ ਯੁਗ' ਕਹਾਏ। ਮੈ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਸਫੈਦ ਅੰਗਾਂ, ਸਫੈਦ-ਲਾਲ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਤਦ ਗਾਯਤਰੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਹਾਏ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰੀ ਗੁਪਤ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਪਛਾਣਿਆ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ 'ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ' ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। 'ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ' ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਪਤ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ 'ਲੋਹਿਤ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸੀ—ਮੇਰੇ ਰੰਗ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਯੁਗ 'ਲੋਹਿਤ' ਕਹਾਏ; ਤਦ ਜੀਵ ਲਾਲ ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਾਲੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਗਾਯਤਰੀ, ਜੋ ਗਾਂ ਕਹਾਏ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉਲਟਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ। ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, 'ਵਾਮਦੇਵ' ਨਾਂ ਆਇਆ; ਇੱਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ, ਆਤਮ-ਸਯਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ। ਆਪਣੀ ਯੋਗਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ, ਉਸ ਹੋਰ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ 'ਵਾਮਦੇਵ' ਕਹਾਏ। ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ 'ਵਾਮਦੇਵ' ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਪਸੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਦ ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਤੇ, ਪੀਲਾ ਰੂਪ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਮੈ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਪੀਲੇ-ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੀਲੇ-ਲਾਲ, ਗਾਯਤਰੀ ਕਹਾਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਯੋਗ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਯੋਗੀ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ 'ਤਤਪੁਰੁਸ਼' ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ 'ਤਤਪੁਰੁਸ਼' ਅਵਸਥਾ ਮੇਰੀ ਹੈ, ਹੇ ਕਨਕੰਦਾ। ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਜੀਵ, ਤਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ, ਗਾਯਤਰੀ—ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ—ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਪਸੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਰੰਗ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਨਿਰਣੈ 'ਕਾਲਾ' ਕਹਾਏ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ 'ਕਾਲ' ਵਾਂਗ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਪਛਾਣਿਆ; ਮੈ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗਾਯਤਰੀ ਕਾਲਾ-ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਾ-ਲਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਤੇ ਤਦ 'ਬ੍ਰਹਮਾ' ਕਹਾਈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਭਿਆਨਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ—ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਅਭਿਆਨਕ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਮੁੜ, ਜਦ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉੱਚਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ; ਗਾਯਤਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਈ। ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਤਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮ੍ਰਦੂ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ 'ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ' ਕਹਾਏ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਕਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ੍ਰੋ; ਇਹ ਚਾਰ, ਜੋ ਮੈਂ ਨਾਂ ਲਏ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।