ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਮਕ ਹੈ, ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ, ਹਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਅੱਗ ਦੀ ਤਪਿਸ਼, ਪਾਣੀ ਦੀ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਉਹ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਜਾਪ, ਜਾਪ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਪਰਮ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਗੁਪਤ ਅਧਿਆਪਕ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਜਾਣਨਯੋਗ, ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਜੈਯ, ਅਟੱਲ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਥ ਵਾਲੇ, ਭਯੰਕਰ ਕਰਤੱਬ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਧਨ ਦੇ ਜੇਤੂ, ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਛਤਰੀ ਧਾਰਕ, ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ, ਅਤੇ ਸੈਣਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਬ ਹਨ। ਉਹ ਬਚਾਵ ਵਾਲੇ, ਭਾਲਾ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਸਜਜ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ, ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਵੀਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਚੂਰਨਹਾਰ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਸੀਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨਹਾਰ, ਪਿਆਰੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਅਗਮ, ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਖੁੱਟ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੋ, ਯਜਨ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਅੱਗ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹੋ; ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਧਿਆਨ ਸ਼ਕਤੀ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਅਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਗੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਦਾ ਪੂਰਨ ਜਾਣ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਭਗਤ ਬਣ ਕੇ, ਦਿਵਯ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੀ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਜਿਤਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਸীম ਮਹਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋ। ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਸਾਰਥਾ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ੋ; ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹੋ, ਉਹੀ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਜੋ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹਮਨ-ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਵਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਭੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਣ ਲਵੇ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਹੋਵੇ, ਦਿਵਯ ਕਰਮ, ਯਜਨ ਜਾਂ ਸਨਾਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜੋ ਭੀ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਤਿ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਤਾਮਬੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸੱਚੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਹੁਤ ਖਿੜ ਗਿਆ। ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੱਖਾ ਦੇ ਯਜਨ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਪਿਨਾਕੀ, ਟੁੱਟੀ ਕੁਹਾੜੀ ਵਾਲੇ, ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਧੰਨ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਪਏ: "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਮਹਾ ਜਲ-ਪਲਾਵ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋ?" ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ?" "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧੰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਹੌਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਹਿਰਣਯਗਭ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਇਸ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹੋ।" "ਆਖੋ, ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਰ ਦਿਆਂ?" ਫਿਰ ਧੰਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਭਵਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਰਹੇ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਿੱਤੀ। "ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ, ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਧੰਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ, ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈਂ।" "ਅਸੀਸਾਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ; ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਤਕਰਮੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਧੰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦਰਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੈਣਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ, ਚਲੇ ਗਏ; ਗਿਆਨ ਗੋਵਿੰਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਹੰਝੂਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੇ ਗੁਣ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਸੱਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ: "ਹਾਏ! ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਫਿਟਕਾਰ ਜੇ ਇਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ।" ਫਿਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਕਾਰਨ ਆਈ ਗਹਿਰੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਉਸ ਮੂਰਨ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਅਤੁਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਨ।