କୁତୋ ଽପ୍ଯପରିମେଯାତ୍ମା ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ ଶୂଲପାଣିର୍ମହାଦେଵୋ ହେମଵୀରାଂବରଚ୍ଛଦଃ
ଅଜଣାଠାରୁ, ଅପରିମିତ ସ୍ୱରୂପ ଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ମହାଦେବ, ସୁନାର ବୀର ଉତ୍ତରୀୟ ପିନ୍ଧିଥିବା ଭଗବାନ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅଗଚ୍ଛଦ୍ଯତ୍ର ସୋ ଽନନ୍ତୋ ନାଗଭୋଗପତିର୍ ହରିଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଵିକ୍ରମତସ୍ତସ୍ଯ ପଦ୍ଭ୍ଯାମ୍ ଆକ୍ରାନ୍ତପୀଡିତାଃ
ସେଠାକୁ ଅନନ୍ତ, ସର୍ପମୁକୁଟର ନାଥ, ହରି ଯାଇଥିଲେ। ସେ ତିବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଭୂମି ଦବାଯାଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲା।
ଉଦ୍ଭୂତାସ୍ତୂର୍ଣମାକାଶେ ପୃଥୁଲାସ୍ତୋଯବିନ୍ଦଵଃ ଅତ୍ଯୁଷ୍ଣଶ୍ଚାତିଶୀତଶ୍ ଚ ଵାଯୁସ୍ତତ୍ର ଵଵୌ ପୁନଃ
ଏହିପରି, ଆକାଶରେ ହଠାତ୍ ଘନ ଜଳବିନ୍ଦୁ ତ୍ୱରିତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେଠି ବାୟୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ଏବଂ ବେଶି ଠଣ୍ଡା ଭାବରେ ବହୁଥିଲା।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁମଭାଷତ ଅବ୍ବିନ୍ଦଵଶ୍ ଚ ଶୀତୋଷ୍ଣାଃ କମ୍ପଯନ୍ତ୍ଯଂବୁଜଂ ଭୃଶମ୍
ଏହି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ଠଣ୍ଡା ଓ ଗରମ ଜଳବିନ୍ଦୁମାନେ ପଦ୍ମକୁ ବହୁତ କମ୍ପିତ କରୁଛନ୍ତି।'
ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ ବ୍ରୂହି କିଂ ଵା ତ୍ଵନ୍ଯଚ୍ଚିକୀର୍ଷସି ଏତଦେଵଂଵିଧଂ ଵାକ୍ଯଂ ପିତାମହମୁଖୋଦ୍ଗତମ୍
'ମୋର ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର, କିମ୍ବା ଆଉ କିଛି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ କି?'—ଏପରି ଭାବର କଥା ପିତାମହଙ୍କ ମୁଖରୁ ବାହାରିଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାପ୍ରତିମକର୍ମା ହି ଭଗଵାନସୁରାନ୍ତକୃତ୍ କିଂ ନୁ ଖଲ୍ଵତ୍ର ମେ ନାଭ୍ଯାଂ ଭୂତମନ୍ଯତ୍କୃତାଲଯମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଭଗବାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ମୋର ନାଭିରେ କି ଆଉ କିଛି ପ୍ରାଣୀ ବସିଛି କି?'
ଵଦତି ପ୍ରିଯମତ୍ଯର୍ଥଂ ମନ୍ଯୁଶ୍ଚାସ୍ଯ ମଯା କୃତଃ ଇତ୍ଯେଵଂ ମନସା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦମୁତ୍ତରମ୍
ସେ ବହୁତ ସ୍ନେହରେ କଥା କହିଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନେଇ କ୍ରୋଧିତ ହେଲି; ଏଭଳି ମନେ ଭାବି, ମୁଁ ଏହି ଉତ୍ତର ଦେଲି।
କିମତ୍ର ଭଗଵାନଦ୍ଯ ପୁଷ୍କରେ ଜାତସଂଭ୍ରମଃ କିଂ ମଯା ଚ କୃତଂ ଦେଵ ଯନ୍ମାଂ ପ୍ରିଯମନୁତ୍ତମମ୍
'ଭଗବାନ, ଆଜି ପଦ୍ମରେ ଏମିତି ଅସ୍ଥିରତା କାହିଁକି? ମୁଁ କ'ଣ ଏମିତି କିଛି କରିଛି, ଯାହାପାଇଁ ଆପଣ ମୋତେ ଏପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହରେ କଥା କହୁଛନ୍ତି?'
ଭାଷସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ କିମର୍ଥଂ ବ୍ରୂହି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ଦେଵେଶଂ ଲୋକଯାତ୍ରାନୁଗଂ ତତଃ
'ପୁରୁଷମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଏମିତି କାହିଁକି କହୁଛନ୍ତି? ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ।' ଏଭଳି କହି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚଳାଚଳ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ—
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାମ୍ବୁଜାଭାକ୍ଷଂ ବ୍ରହ୍ମା ଵେଦନିଧିଃ ପ୍ରଭୁଃ ଯୋ ଽସୌ ତଵୋଦରଂ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଽହଂ ତ୍ଵଦିଚ୍ଛଯା
ବେଦର ଧାରକ, ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା, ପଦ୍ମନୟନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ଆଗରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଗଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି।'
ଯଥା ମମୋଦରେ ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ଦୃଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରଭୋ ତଥୈଵ ଦୃଷ୍ଟାଃ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ମଯା ଲୋକାସ୍ତଵୋଦରେ
'ଯେପରି ଆପଣ, ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଗଭରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଗଭରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖିଲି।'
ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାତ୍ତୁ ଉପାଵୃତ୍ତସ୍ଯ ମେ ଽନଘ ତ୍ଵଯା ମତ୍ସରଭାଵେନ ମାଂ ଵଶୀକର୍ତୁମିଚ୍ଛତା
ତାପରେ, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ହେ ନିର୍ମଳ, ଆପଣ ମତ୍ସର ଭାବରେ ମୋତେ ବଶ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମୋତେ ବାହାର କଲେ।
ଆଶୁ ଦ୍ଵାରାଣି ସର୍ଵାଣି ପିହିତାନି ସମନ୍ତତଃ ତତୋ ମଯା ମହାଭାଗ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରକୁ ଚାରିପଟେ ବନ୍ଦ କରିଦେଲି; ଏହା ପରେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭାବିଲି।
ଲବ୍ଧୋ ନାଭିପ୍ରଦେଶେନ ପଦ୍ମସୂତ୍ରାଦ୍ଵିନିର୍ଗମଃ ମା ଭୂତ୍ତେ ମନସୋ ଽଲ୍ପୋ ଽପି ଵ୍ଯାଘାତୋ ଽଯଂ କଥଂଚନ
ନାଭି ଅଞ୍ଚଳରେ ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ପଥ ମିଳିଗଲା; ତୁମର ମନରେ କେବଳ ଏକ ମାତ୍ର ଅବରୋଧ ମଧ୍ୟ ନ ହେଉ।
ଇତ୍ଯେଷାନୁଗତିର୍ଵିଷ୍ଣୋ କାର୍ଯାଣାମ୍ ଔପସର୍ପିଣୀ ଯନ୍ମଯାନନ୍ତରଂ କାର୍ଯଂ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାଣ୍ଯହମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏବେ ମୋତେ କହ, ମୁଁ ପରେ କ'ଣ କରିବି?
ତତଃ ପରମମେଯାତ୍ମା ହିରଣ୍ଯକଶିପୋ ରିପୁଃ ଅନଵଦ୍ଯାଂ ପ୍ରିଯାମିଷ୍ଟାଂ ଶିଵାଂ ଵାଣୀଂ ପିତାମହାତ୍
ତାପରେ, ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଶତ୍ରୁ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଦୋଷରହିତ, ପ୍ରିୟ ଓ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଗତମାତ୍ସର୍ଯଂ ଵାକ୍ଯମସ୍ମୈ ଦଦୌ ହରିଃ ନ ହ୍ଯେଵମୀଦୃଶଂ କାର୍ଯଂ ମଯାଧ୍ଯଵସିତଂ ତଵ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ ହରି ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; କାରଣ ମୁଁ ଏପରି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରିନଥିଲି।
ତ୍ଵାଂ ବୋଧଯିତୁକାମେନ କ୍ରୀଡାପୂର୍ଵଂ ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଆଶୁ ଦ୍ଵାରାଣି ସର୍ଵାଣି ଘାଟିତାନି ମଯାତ୍ମନଃ
ତୁମକୁ ବୁଝେଇବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଏବଂ ଖେଳ ଭାବେ, ମୁଁ ନିଜ ଦେହର ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରକୁ ତୁରନ୍ତ ବନ୍ଦ କରିଦେଲି।
ନ ତେ ଽନ୍ଯଥାଵଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ମାନ୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯଶ୍ ଚ ମେ ଭଵାନ୍ ସର୍ଵଂ ମର୍ଷଯ କଲ୍ଯାଣ ଯନ୍ମଯାପକୃତଂ ତଵ
ତୁମେ ଅନ୍ୟଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଗରିମାଶାଳୀ ଓ ପୂଜ୍ୟ; ମୁଁ ଯାହା କିଛି ତୁମ ପ୍ରତି କରିଛି, ହେ କଳ୍ୟାଣମୟ, ସେ ସବୁକୁ ମାଫ କର।
ଅସ୍ମାନ୍ ମଯୋହ୍ଯମାନସ୍ତ୍ଵଂ ପଦ୍ମାଦଵତର ପ୍ରଭୋ ନାହଂ ଭଵନ୍ତଂ ଶକ୍ନୋମି ସୋଢୁଂ ତେଜୋମଯଂ ଗୁରୁମ୍
ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ପାଉଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ପଦ୍ମରୁ ଅବତରଣ କର; ମୁଁ ତୁମ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପକୁ ବହନ କରିପାରୁନି।
ସ ହୋଵାଚ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ପଦ୍ମାଦଵତର ପ୍ରଭୋ ପୁତ୍ରୋ ଭଵ ମମାରିଘ୍ନ ମୁଦଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଶୋଭନାମ୍
ସେ କହିଲେ: 'ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ପଦ୍ମରୁ ଅବତର; ମୋର ପୁଅ ହେଉ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ପାଇବ।'
ସଦ୍ଭାଵଵଚନଂ ବ୍ରୂହି ପଦ୍ମାଦଵତର ପ୍ରଭୋ ସ ତ୍ଵଂ ଚ ନୋ ମହାଯୋଗୀ ତ୍ଵମୀଡ୍ଯଃ ପ୍ରଣଵାତ୍ମକଃ
'ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ପଦ୍ମରୁ ଅବତର; ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗୀ, ପୂଜ୍ୟ, ଓ ପ୍ରଣବର ସ୍ୱରୂପ।'
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ସର୍ଵେଶଃ ଶ୍ଵେତୋଷ୍ଣୀଷଵିଭୂଷିତଃ ପଦ୍ମଯୋନିରିତି ହ୍ଯେଵଂ ଖ୍ଯାତୋ ନାମ୍ନା ଭଵିଷ୍ଯସି
ଆଜିଠାରୁ, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଧଳା ପଗଡି ପିନ୍ଧିଥିବା, ତୁମେ 'ପଦ୍ମଯୋନି' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
ପୁତ୍ରୋ ମେ ତ୍ଵଂ ଭଵ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସପ୍ତଲୋକାଧିପଃ ପ୍ରଭୋ ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ଦେଵୋ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା କିରୀଟିନେ
'ମୋର ପୁଅ ହେଉ, ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ସପ୍ତ ଲୋକର ଅଧିପତି ପ୍ରଭୁ।' ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦେବତା କିରିଟିଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଲେ—
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଚେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରୀତାତ୍ମା ଗତମତ୍ସରଃ ପ୍ରତ୍ଯାସନ୍ନମ୍ ଅଥାଯାନ୍ତଂ ବାଲାର୍କାଭଂ ମହାନନମ୍
'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ ହୃଦୟରେ, ସେ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବା, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ମୁହଁ ଥିବା, ବିଶାଳ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଦେଖିଲେ।
ଭଵମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାରାଯଣମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ଅପ୍ରମେଯୋ ମହାଵକ୍ତ୍ରୋ ଦଂଷ୍ଟ୍ରୀ ଧ୍ଵସ୍ତଶିରୋରୁହଃ
ସେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ରୂପ ଦେଖି, ନାରାୟଣ କହିଲେ: 'ଅପରିମିତ, ବଡ଼ ମୁଖ ଥିବା, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିବା, ମୁଣ୍ଡରୁ କେଶ ଝଡିଯାଇଥିବା—'
ଦଶବାହୁସ୍ତ୍ରିଶୂଲାଙ୍କୋ ନଯନୈର୍ଵିଶ୍ଵତଃ ସ୍ଥିତଃ ଲୋକପ୍ରଭୁଃ ସ୍ଵଯଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଵିକୃତୋ ମୁଞ୍ଜମେଖଲୀ
ଦଶଟି ବାହୁ, ତ୍ରିଶୂଳ ଚିହ୍ନ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚକ୍ଷୁ, ସ୍ୱୟଂ ଲୋକନାଥ, ବିକୃତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୁଞ୍ଜା ଘାସର କମରବନ୍ଧନ ପିନ୍ଧିଥିବା—
ମେଣ୍ଢ୍ରେଣୋର୍ଧ୍ଵେନ ମହତା ନର୍ଦମାନୋ ଽତିଭୈରଵମ୍ କଃ ଖଲ୍ଵେଷ ପୁମାନ୍ ଵିଷ୍ଣୋ ତେଜୋରାଶିର୍ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ବଡ଼ ଉତ୍ତିଂଗ ଲିଙ୍ଗ ନେଇ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଏହି ମହାପୁରୁଷ କିଏ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ତେଜର ଆଗାର, ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିବା?
ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସର୍ଵା ଦିଶୋ ଦ୍ଯାଂ ଚ ଇତ ଏଵାଭିଵର୍ତତେ ତେନୈଵମୁକ୍ତୋ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ବ୍ରହ୍ମାଣମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଆକାଶକୁ ଭରି ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି; ଏଭଳି କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ:
ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ତଲନିପାତେନ ଯସ୍ଯ ଵିକ୍ରମତୋ ଽର୍ଣଵେ ଵେଗେନ ମହତାକାଶେ ଽପ୍ଯୁତ୍ଥିତାଶ୍ ଚ ଜଲଶଯାଃ
ଯାହାଙ୍କର ପଦଚାରଣାରେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ପାଉଁ ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଗତିରେ, ପାଣି ଉଠି ଆକାଶକୁ ଚାଲିଯାଏ—