ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତଥୈଵ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶ୍ରାନ୍ତଃ ସଂତ୍ରସ୍ତଲୋଚନଃ ସର୍ଵଦେଵଭଵସ୍ତୂର୍ଣମ୍ ଉତ୍ଥିତଃ ସଃ ମହାଵପୁଃ

ଏହିଭଳି, ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଳସ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆଗରେ ତାଙ୍କ ମହାରୂପରେ ତୁରନ୍ତ ଉପରକୁ ଆସିଲେ।

ସମାଗତୋ ମଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାମନାଃ ମାଯଯା ମୋହିତଃ ଶଂଭୋସ୍ ତସ୍ଥୌ ସଂଵିଗ୍ନମାନସଃ

ସେ ମୋ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଲେ, ମହାମନା ହୋଇ ନମସ୍କାର କଲେ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ଭୟଭିତ ହୃଦୟରେ ତିଆରି ହେଲେ।

ପୃଷ୍ଠତଃ ପାର୍ଶ୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ଚାଗ୍ରତଃ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମଯା ସାର୍ଧଂ ସସ୍ମାର କିମିଦଂ ତ୍ଵିତି

ପଛରେ, ପାଖରେ ଓ ସାମ୍ନାରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୋ ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ଏହି କ'ଣ?'

ତଦା ସମଭଵତ୍ତତ୍ର ନାଦୋ ଵୈ ଶବ୍ଦଲକ୍ଷଣଃ ଓମୋମିତି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଃ ପ୍ଲୁତଲକ୍ଷଣଃ

ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, 'ଓଁ, ଓଁ' ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱରରେ ଶୁଣାଗଲା, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ।

କିମିଦଂ ତ୍ଵିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମଯା ତିଷ୍ଠନ୍ମହାସ୍ଵନମ୍ ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ ଭାଗେ ତଦାପଶ୍ଯତ୍ସନାତନମ୍

‘ଏହି କ'ଣ?’ ଭାବି, ମୁଁ ସେ ମହାଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲି, ଏବଂ ତାପରେ ଲିଙ୍ଗର ଡାହାଣ ପାଖରେ ସନାତନଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।

ଆଦ୍ଯଵର୍ଣମକାରଂ ତୁ ଉକାରଂ ଚୋତ୍ତରେ ତତଃ ମକାରଂ ମଧ୍ଯତଶ୍ଚୈଵ ନାଦାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଚୌମିତି

ମୁଁ ଡାହାଣ ପାଖରେ 'ଅ' ଅକ୍ଷର, ବାମ ପାଖରେ 'ଉ', ମଧ୍ୟରେ 'ମ' ଏବଂ ଶେଷରେ 'ଓଁ' ଶବ୍ଦ ଦେଖିଲି।

ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲଵଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵର୍ଣମାଦ୍ଯଂ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ ଉତ୍ତରେ ପାଵକପ୍ରଖ୍ଯମ୍ ଉକାରଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ

ମୁଁ ଡାହାଣ ପାଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରି ଦୀପ୍ତ 'ଅ' ଅକ୍ଷର ଦେଖିଲି, ବାମ ପାଖରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ 'ଉ' ଅକ୍ଷର ଦେଖିଲି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।

ଶୀତାଂଶୁମଣ୍ଡଲପ୍ରଖ୍ଯଂ ମକାରଂ ମଧ୍ଯମଂ ତଥା ତସ୍ଯୋପରି ତଦାପଶ୍ଯଚ୍ ଛୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକଵତ୍ ପ୍ରଭୁମ୍

ସେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ 'ମ' ଅକ୍ଷରକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଉପରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ତୁରୀଯାତୀତମ୍ ଅମୃତଂ ନିଷ୍କଲଂ ନିରୁପପ୍ଲଵମ୍ ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ କେଵଲଂ ଶୂନ୍ଯଂ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଵର୍ଜିତମ୍

ସେ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାଠାରୁ ପରେ, ଅମର, ଅଂଶହୀନ, ଅଚଳ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ, ଏକମାତ୍ର, ଶୂନ୍ୟ, ବାହ୍ୟ ଓ ଅଭ୍ୟନ୍ତର ନଥିବା।

ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ଚୈଵ ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରସ୍ଥିତମ୍ ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତରହିତମ୍ ଆନନ୍ଦସ୍ଯାପି କାରଣମ୍

ତଥାପି ସେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଉଭୟକୁ ଧାରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି; ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନଥିବା, ଆନନ୍ଦର ମୂଳ କାରଣ।

ମାତ୍ରାସ୍ତିସ୍ରସ୍ତ୍ଵର୍ଧମାତ୍ରଂ ନାଦାଖ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତମ୍ ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମଵେଦା ଵୈ ମାତ୍ରାରୂପେଣ ମାଧଵଃ

ତିନିଟି ମାତ୍ରା ଓ ଅର୍ଧମାତ୍ରା ଅଛି, ଯାହାକୁ 'ନାଦ' କୁହାଯାଏ, ଏହିଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଏହି ମାତ୍ରାର ରୂପରେ ମାଧବ ବିଦ୍ୟମାନ।

ଵେଦଶବ୍ଦେଭ୍ଯ ଏଵେଶଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାନମଚିନ୍ତଯତ୍ ତଦାଭଵଦୃଷିର୍ଵେଦ ଋଷେଃ ସାରତମଂ ଶୁଭମ୍

ବେଦର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମାକୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ; ତାପରେ ଋଷି ବେଦ ହେଲେ, ଏବଂ ଋଷିଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ ସାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ତେନୈଵ ଋଷିଣା ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଜ୍ଞାତଵାନ୍ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ଚିନ୍ତଯା ରହିତୋ ରୁଦ୍ରୋ ଵାଚୋ ଯନ୍ମନସା ସହ

ସେଇ ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣିଲେ; ରୁଦ୍ର ଚିନ୍ତାରହିତ ହୋଇ, ମନ ଓ ବାଣୀ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

ଅପ୍ରାପ୍ଯ ତଂ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ଵାଚ୍ଯସ୍ତ୍ଵେକାକ୍ଷରେଣ ସଃ ଏକାକ୍ଷରେଣ ତଦ୍ଵାଚ୍ଯମ୍ ଋତଂ ପରମକାରଣମ୍

ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପଛକୁ ଫେରନ୍ତି; ସେ ଏକ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ; ଏହି ଏକ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ, ପରମ କାରଣ କୁହାଯାଏ।

ସତ୍ଯମାନନ୍ଦମମୃତଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରାତ୍ପରମ୍ ଏକାକ୍ଷରାଦକାରାଖ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍କନକାଣ୍ଡଜଃ

ସତ୍ୟ, ଆନନ୍ଦ, ଅମୃତତ୍ୱ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ; ଏହି ଏକ ଅକ୍ଷର 'ଅ' ଭଳି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରଭୁ।

ଏକାକ୍ଷରାଦୁକାରାଖ୍ଯୋ ହରିଃ ପରମକାରଣମ୍ ଏକାକ୍ଷରାନ୍ମକାରାଖ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ନୀଲଲୋହିତଃ

'ଉ' ଅକ୍ଷରରୁ ହରି, ପରମ କାରଣ; 'ମ' ଅକ୍ଷରରୁ ନୀଳଲୋହିତ ପ୍ରଭୁ।

ସର୍ଗକର୍ତା ତ୍ଵକାରାଖ୍ଯୋ ହ୍ଯ୍ ଉକାରାଖ୍ଯସ୍ତୁ ମୋହକଃ ମକାରାଖ୍ଯସ୍ ତଯୋର୍ ନିତ୍ଯମ୍ ଅନୁଗ୍ରହକରୋ ଽଭଵତ୍

ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା 'ଅ' ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି; 'ଉ' ମୋହକ; 'ମ' ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା କୃପା କରନ୍ତି।

ମକାରାଖ୍ଯୋ ଵିଭୁର୍ବୀଜୀ ହ୍ଯ୍ ଅକାରୋ ବୀଜମୁଚ୍ଯତେ ଉକାରାଖ୍ଯୋ ହରିର୍ଯୋନିଃ ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ଵରଃ

'ମ' ବୀଜଧାରୀ, 'ଅ' ବୀଜ; 'ଉ' ହରି, ଯୋନି, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ନାଥ।

ବୀଜୀ ଚ ବୀଜଂ ତଦ୍ଯୋନିର୍ ନାଦାଖ୍ଯଶ୍ ଚ ମହେଶ୍ଵରଃ ବୀଜୀ ଵିଭଜ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ତୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ବୀଜଧାରୀ, ବୀଜ, ସେ ଯୋନି ଏବଂ 'ନାଦ' ନାମକ ମହେଶ୍ୱର; ବୀଜଧାରୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କରି ଅବସ୍ଥିତ।

ଅସ୍ଯ ଲିଙ୍ଗାଦଭୂଦ୍ବୀଜମ୍ ଅକାରୋ ବୀଜିନଃ ପ୍ରଭୋଃ ଉକାରଯୋନୌ ନିକ୍ଷିପ୍ତମ୍ ଅଵର୍ଧତ ସମନ୍ତତଃ

ଏହି ଲିଙ୍ଗରୁ ବୀଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ବୀଜଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ 'ଅ' ଅକ୍ଷର; 'ଉ' ଯୋନିରେ ରଖାଯାଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବଢ଼ିଲା।

ସୌଵର୍ଣମଭଵଚ୍ଚାଣ୍ଡମ୍ ଆଵେଷ୍ଟ୍ଯାଦ୍ଯଂ ତଦକ୍ଷରମ୍ ଅନେକାବ୍ଦଂ ତଥା ଚାପ୍ସୁ ଦିଵ୍ଯମଣ୍ଡଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷରକୁ ଘେରି; ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି, ଜଳରେ ଦିବ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲା।

ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ଦ୍ଵିଧା କୃତମଜୋଦ୍ଭଵମ୍ ଅଣ୍ଡମ୍ ଅପ୍ସୁ ସ୍ଥିତଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଆଦ୍ଯାଖ୍ଯେନେଶ୍ଵରେଣ ତୁ

ତାପରେ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଆଦିହୀନ ଅଣ୍ଡ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା; ଜଳରେ ଥିବା ଅଣ୍ଡ, ଆଦିନାମକ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

ତସ୍ଯାଣ୍ଡସ୍ଯ ଶୁଭଂ ହୈମଂ କପାଲଂ ଚୋର୍ଧ୍ଵସଂସ୍ଥିତମ୍ ଜଜ୍ଞେ ଯଦ୍ଦ୍ଯୌସ୍ତଦପରଂ ପୃଥିଵୀ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣା

ସେ ଅଣ୍ଡର ଶୁଭ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଖୋଲ ଉପରେ ଥିଲା; ତଳେ ଯାହା ଥିଲା, ସେହି ହେଲା ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଣ ेଯୁକ୍ତ ପୃଥିବୀ।

ତସ୍ମାଦଣ୍ଡୋଦ୍ଭଵୋ ଜଜ୍ଞେ ତ୍ଵ୍ ଅକାରାଖ୍ଯଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖଃ ସ ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ସ ଏଵ ତ୍ରିଵିଧଃ ପ୍ରଭୁଃ

ସେଇ ଅଣ୍ଡରୁ 'ଅ' ଅକ୍ଷର ଚତୁର୍ମୁଖ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ତିନି ରୂପରେ ପ୍ରଭୁ।

ଏଵମୋମୋମିତି ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଇତ୍ଯାହୁର୍ଯଜୁଷାଂ ଵରାଃ ଯଜୁଷାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଋଚଃ ସାମାନି ସାଦରମ୍

ଏଭଳି 'ଓଁ ଓଁ' ବୋଲାଯାଏ, ଯଜୁର୍ବେଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ କହନ୍ତି; ଯଜୁର୍ବେଦର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଋଗ୍ ଓ ସାମ ବେଦ ଆଦର ସହ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।

ଏଵମେଵ ହରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଇତ୍ଯାହୁଃ ଶ୍ରୁତଯସ୍ତଦା ତତୋ ଵିଜ୍ଞାଯ ଦେଵେଶଂ ଯଥାଵଚ୍ଛ୍ରୁତିସଂଭଵୈଃ

ଏଭଳି ହେ ହରି, ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ସେ ସମୟରେ ବେଦମାନେ ଏହିପରି କହିଥିଲେ । ତାପରେ ବେଦରେ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି, ସେଠାରୁ ଦେବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିଲେ ।

ମନ୍ତ୍ରୈର୍ମହେଶ୍ଵରଂ ଦେଵଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ସୁମହୋଦଯମ୍ ଆଵଯୋଃ ସ୍ତୁତିସଂତୁଷ୍ଟୋ ଲିଙ୍ଗେ ତସ୍ମିନ୍ନିରଞ୍ଜନଃ

ବେଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ସହିତ, ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । ଆମ ପ୍ରଶଂସାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ନିର୍ମଳ ମହାପ୍ରଭୁ ସେ ଲିଙ୍ଗରେ ବିରାଜିଲେ ।

ଦିଵ୍ଯଂ ଶବ୍ଦମଯଂ ରୂପମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ପ୍ରହସନ୍ ସ୍ଥିତଃ ଅକାରସ୍ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧା ତୁ ଲଲାଟଂ ଦୀର୍ଘମୁଚ୍ଯତେ

ଦେବତା ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦରୂପ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ହସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ । ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ 'ଅ' ଅକ୍ଷର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାଙ୍କର କପାଳ ଦୀର୍ଘ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଇକାରୋ ଦକ୍ଷିଣଂ ନେତ୍ରମ୍ ଈକାରୋ ଵାମଲୋଚନମ୍ ଉକାରୋ ଦକ୍ଷିଣଂ ଶ୍ରୋତ୍ରମ୍ ଊକାରୋ ଵାମମୁଚ୍ଯତେ

'ଇ' ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ଆଖି, 'ଈ' ବାମ ଆଖି; 'ଉ' ତାଙ୍କର ଡାହାଣ କାନ, 'ଊ' ବାମ କାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।