ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ମୋହିତଂ ପ୍ରାହ ମାମତ୍ର ପରୀକ୍ଷାଵୋ ଽଗ୍ନିସଂଭଵମ୍ ଅଧୋଗମିଷ୍ଯାମ୍ଯନଲସ୍ତଂଭସ୍ଯାନୁପମସ୍ଯ ଚ

ସେ ଅବାକ୍ ହୋଇ ମୋତେ କହିଲେ, 'ଆସ, ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଥମ୍ଭକୁ ଆମେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା। ମୁଁ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆଗ୍ନିଥମ୍ଭର ତଳକୁ ଯିବି।'

ଭଵାନୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି ସତ୍ଵରମ୍ ଏଵଂ ଵ୍ଯାହୃତ୍ଯ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ସ୍ଵରୂପମକରୋତ୍ତଦା

'ତୁମେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଶୀଘ୍ର ଉପରକୁ ଯିବାଉଚିତ୍।' ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ସେତେବେଳେ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ଵାରାହମହମପ୍ଯାଶୁ ହଂସତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ସୁରାଃ ତଦାପ୍ରଭୃତି ମାମାହୁର୍ହ୍ ଅଂସଂ ହଂସୋ ଵିରାଡିତି

ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଏକ ବରାହ ରୂପ ନେଲି, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ହରିଙ୍କୁ ହଂସ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେମାନେ ମୋତେ 'ହଂସ', 'ବିରାଟ୍ ହଂସ' ବୋଲି କହିଲେ।

ହଂସହଂସେତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାନ୍ ମାଂ ହଂସଃ ସ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁଶ୍ଵେତୋ ହ୍ଯନଲାକ୍ଷଶ୍ ଚ ଵିଶ୍ଵତଃ ପକ୍ଷସଂଯୁତଃ

ଯେଉଁଠି କେହି ମୋତେ 'ହଂସ, ହଂସ' ବୋଲି କହିବେ, ସେ ଶୁଧ୍ଧ ଧଳା, ଅଗ୍ନି ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଖିଲା ଥିବା ଏକ ହଂସ ହେବେ।

ମନୋ ଽନିଲଜଵୋ ଭୂତ୍ଵା ଗତୋ ଽହଂ ଚୋର୍ଧ୍ଵତଃ ସୁରାଃ ନାରାଯଣୋ ଽପି ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମମ୍

ମୁଁ ମନ ଓ ପବନ ସମାନ ତ୍ୱରିତ ହୋଇ ଉପରକୁ ଯିଲି, ଏବଂ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ନୀଳ ଅଞ୍ଜନ ମେଘ ଭଳି ଅନ୍ଧକାର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍ ମେରୁପର୍ଵତଵର୍ଷ୍ମାଣଂ ଗୌରତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣମ୍

ସେ ବରାହ ରୂପ ନେଲେ, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ଶତ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଉଚ୍ଚ, ହଳଦିଆ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିଲା।

କାଲାଦିତ୍ଯସମାଭାସଂ ଦୀର୍ଘଘୋଣଂ ମହାସ୍ଵରମ୍ ହ୍ରସ୍ଵପାଦଂ ଵିଚିତ୍ରାଙ୍ଗଂ ଜୈତ୍ରଂ ଦୃଢମ୍ ଅନୌପମମ୍

ସେ କାଳସୂର୍ଯ୍ୟର ଚମକ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦୀର୍ଘ ନାକ, ବଡ଼ ସ୍ୱର, ଛୋଟ ପାଦ, ବିଚିତ୍ର ଅଙ୍ଗ, ବିଜୟୀ, ଦୃଢ଼ ଓ ଅପୂର୍ବ ଥିଲେ।

ଵାରାହମସିତଂ ରୂପମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ଗତଵାନଧଃ ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ତ୍ଵରନ୍ଵିଷ୍ଣୁରଧୋଗତଃ

ବରାହଙ୍କ ଅନ୍ଧକାର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ତଳକୁ ଯିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ବିଷ୍ଣୁ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତଳକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।

ନାପଶ୍ଯଦଲ୍ପମପ୍ଯସ୍ଯ ମୂଲଂ ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ସୂକରଃ ତାଵତ୍କାଲଂ ଗତୋ ହ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵମ୍ ଅହମପ୍ଯରିସୂଦନଃ

ବରାହ ଏହି ଲିଙ୍ଗର ମୂଳ ଅନ୍ୟତମ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେଇ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୁଁ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଉପରକୁ ଯିଲି।

ସତ୍ଵରଂ ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ତସ୍ଯାନ୍ତଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛଯା ଶ୍ରାନ୍ତୋ ହ୍ଯଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯାନ୍ତମ୍ ଅହଙ୍କାରାଦଧୋଗତଃ

ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ଓ ତ୍ୱରାରେ, ତାହାର ସୀମା ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ମୁଁ କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲି, ଏବଂ ତାହାର ସୀମା ଦେଖିନଥିବାରୁ ଅହଂକାରରେ ତଳକୁ ଆସିଲି।

ତଥୈଵ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶ୍ରାନ୍ତଃ ସଂତ୍ରସ୍ତଲୋଚନଃ ସର୍ଵଦେଵଭଵସ୍ତୂର୍ଣମ୍ ଉତ୍ଥିତଃ ସଃ ମହାଵପୁଃ

ଏହିଭଳି, ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଳସ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆଗରେ ତାଙ୍କ ମହାରୂପରେ ତୁରନ୍ତ ଉପରକୁ ଆସିଲେ।

ସମାଗତୋ ମଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାମନାଃ ମାଯଯା ମୋହିତଃ ଶଂଭୋସ୍ ତସ୍ଥୌ ସଂଵିଗ୍ନମାନସଃ

ସେ ମୋ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଲେ, ମହାମନା ହୋଇ ନମସ୍କାର କଲେ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ଭୟଭିତ ହୃଦୟରେ ତିଆରି ହେଲେ।

ପୃଷ୍ଠତଃ ପାର୍ଶ୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ଚାଗ୍ରତଃ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମଯା ସାର୍ଧଂ ସସ୍ମାର କିମିଦଂ ତ୍ଵିତି

ପଛରେ, ପାଖରେ ଓ ସାମ୍ନାରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୋ ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ଏହି କ'ଣ?'

ତଦା ସମଭଵତ୍ତତ୍ର ନାଦୋ ଵୈ ଶବ୍ଦଲକ୍ଷଣଃ ଓମୋମିତି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଃ ପ୍ଲୁତଲକ୍ଷଣଃ

ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, 'ଓଁ, ଓଁ' ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱରରେ ଶୁଣାଗଲା, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ।

କିମିଦଂ ତ୍ଵିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମଯା ତିଷ୍ଠନ୍ମହାସ୍ଵନମ୍ ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ ଭାଗେ ତଦାପଶ୍ଯତ୍ସନାତନମ୍

‘ଏହି କ'ଣ?’ ଭାବି, ମୁଁ ସେ ମହାଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲି, ଏବଂ ତାପରେ ଲିଙ୍ଗର ଡାହାଣ ପାଖରେ ସନାତନଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।

ଆଦ୍ଯଵର୍ଣମକାରଂ ତୁ ଉକାରଂ ଚୋତ୍ତରେ ତତଃ ମକାରଂ ମଧ୍ଯତଶ୍ଚୈଵ ନାଦାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଚୌମିତି

ମୁଁ ଡାହାଣ ପାଖରେ 'ଅ' ଅକ୍ଷର, ବାମ ପାଖରେ 'ଉ', ମଧ୍ୟରେ 'ମ' ଏବଂ ଶେଷରେ 'ଓଁ' ଶବ୍ଦ ଦେଖିଲି।

ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲଵଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵର୍ଣମାଦ୍ଯଂ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ ଉତ୍ତରେ ପାଵକପ୍ରଖ୍ଯମ୍ ଉକାରଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ

ମୁଁ ଡାହାଣ ପାଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରି ଦୀପ୍ତ 'ଅ' ଅକ୍ଷର ଦେଖିଲି, ବାମ ପାଖରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ 'ଉ' ଅକ୍ଷର ଦେଖିଲି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।

ଶୀତାଂଶୁମଣ୍ଡଲପ୍ରଖ୍ଯଂ ମକାରଂ ମଧ୍ଯମଂ ତଥା ତସ୍ଯୋପରି ତଦାପଶ୍ଯଚ୍ ଛୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକଵତ୍ ପ୍ରଭୁମ୍

ସେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ 'ମ' ଅକ୍ଷରକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଉପରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ତୁରୀଯାତୀତମ୍ ଅମୃତଂ ନିଷ୍କଲଂ ନିରୁପପ୍ଲଵମ୍ ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ କେଵଲଂ ଶୂନ୍ଯଂ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଵର୍ଜିତମ୍

ସେ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାଠାରୁ ପରେ, ଅମର, ଅଂଶହୀନ, ଅଚଳ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ, ଏକମାତ୍ର, ଶୂନ୍ୟ, ବାହ୍ୟ ଓ ଅଭ୍ୟନ୍ତର ନଥିବା।

ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ଚୈଵ ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରସ୍ଥିତମ୍ ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତରହିତମ୍ ଆନନ୍ଦସ୍ଯାପି କାରଣମ୍

ତଥାପି ସେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଉଭୟକୁ ଧାରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି; ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନଥିବା, ଆନନ୍ଦର ମୂଳ କାରଣ।

ମାତ୍ରାସ୍ତିସ୍ରସ୍ତ୍ଵର୍ଧମାତ୍ରଂ ନାଦାଖ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତମ୍ ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମଵେଦା ଵୈ ମାତ୍ରାରୂପେଣ ମାଧଵଃ

ତିନିଟି ମାତ୍ରା ଓ ଅର୍ଧମାତ୍ରା ଅଛି, ଯାହାକୁ 'ନାଦ' କୁହାଯାଏ, ଏହିଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଏହି ମାତ୍ରାର ରୂପରେ ମାଧବ ବିଦ୍ୟମାନ।

ଵେଦଶବ୍ଦେଭ୍ଯ ଏଵେଶଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାନମଚିନ୍ତଯତ୍ ତଦାଭଵଦୃଷିର୍ଵେଦ ଋଷେଃ ସାରତମଂ ଶୁଭମ୍

ବେଦର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମାକୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ; ତାପରେ ଋଷି ବେଦ ହେଲେ, ଏବଂ ଋଷିଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ ସାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ତେନୈଵ ଋଷିଣା ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଜ୍ଞାତଵାନ୍ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ଚିନ୍ତଯା ରହିତୋ ରୁଦ୍ରୋ ଵାଚୋ ଯନ୍ମନସା ସହ

ସେଇ ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣିଲେ; ରୁଦ୍ର ଚିନ୍ତାରହିତ ହୋଇ, ମନ ଓ ବାଣୀ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

ଅପ୍ରାପ୍ଯ ତଂ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ଵାଚ୍ଯସ୍ତ୍ଵେକାକ୍ଷରେଣ ସଃ ଏକାକ୍ଷରେଣ ତଦ୍ଵାଚ୍ଯମ୍ ଋତଂ ପରମକାରଣମ୍

ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପଛକୁ ଫେରନ୍ତି; ସେ ଏକ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ; ଏହି ଏକ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ, ପରମ କାରଣ କୁହାଯାଏ।

ସତ୍ଯମାନନ୍ଦମମୃତଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରାତ୍ପରମ୍ ଏକାକ୍ଷରାଦକାରାଖ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍କନକାଣ୍ଡଜଃ

ସତ୍ୟ, ଆନନ୍ଦ, ଅମୃତତ୍ୱ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ; ଏହି ଏକ ଅକ୍ଷର 'ଅ' ଭଳି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରଭୁ।

ଏକାକ୍ଷରାଦୁକାରାଖ୍ଯୋ ହରିଃ ପରମକାରଣମ୍ ଏକାକ୍ଷରାନ୍ମକାରାଖ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ନୀଲଲୋହିତଃ

'ଉ' ଅକ୍ଷରରୁ ହରି, ପରମ କାରଣ; 'ମ' ଅକ୍ଷରରୁ ନୀଳଲୋହିତ ପ୍ରଭୁ।

ସର୍ଗକର୍ତା ତ୍ଵକାରାଖ୍ଯୋ ହ୍ଯ୍ ଉକାରାଖ୍ଯସ୍ତୁ ମୋହକଃ ମକାରାଖ୍ଯସ୍ ତଯୋର୍ ନିତ୍ଯମ୍ ଅନୁଗ୍ରହକରୋ ଽଭଵତ୍

ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା 'ଅ' ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି; 'ଉ' ମୋହକ; 'ମ' ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା କୃପା କରନ୍ତି।

ମକାରାଖ୍ଯୋ ଵିଭୁର୍ବୀଜୀ ହ୍ଯ୍ ଅକାରୋ ବୀଜମୁଚ୍ଯତେ ଉକାରାଖ୍ଯୋ ହରିର୍ଯୋନିଃ ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ଵରଃ

'ମ' ବୀଜଧାରୀ, 'ଅ' ବୀଜ; 'ଉ' ହରି, ଯୋନି, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ନାଥ।

ବୀଜୀ ଚ ବୀଜଂ ତଦ୍ଯୋନିର୍ ନାଦାଖ୍ଯଶ୍ ଚ ମହେଶ୍ଵରଃ ବୀଜୀ ଵିଭଜ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ତୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ବୀଜଧାରୀ, ବୀଜ, ସେ ଯୋନି ଏବଂ 'ନାଦ' ନାମକ ମହେଶ୍ୱର; ବୀଜଧାରୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କରି ଅବସ୍ଥିତ।