ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଽହୀଯଶଯନାତ୍ ସମାସୀନଃ କ୍ଷଣଂ ଵଶୀ ଦଦର୍ଶ ନିଦ୍ରାଵିକ୍ଲିନ୍ନନୀରଜାମଲଲୋଚନଃ

ସେ ନିଦ୍ରାଶୟନରୁ ଜାଗି, କିଛି ଖଣ୍ଡ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବସିଲେ; ନିଦ୍ରାରେ ଅନ୍ଧାର ନଥିବା, ପବିତ୍ର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।

ମାମଗ୍ରେ ସଂସ୍ଥିତଂ ଭାସାଧ୍ଯାସିତୋ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ ଆହ ଚୋତ୍ଥାଯ ଭଗଵାନ୍ ହସନ୍ମାଂ ମଧୁରଂ ସକୃତ୍

ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦେବତା ହରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଉଁଥିଲେ; ସେ ଉଠି ମୋତେ ମଧୁର ହସରେ କଥା କହିଲେ।

ସ୍ଵାଗତଂସ୍ଵାଗତଂ ଵତ୍ସ ପିତାମହ ମହାଦ୍ଯୁତେ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ମିତପୂର୍ଵଂ ସୁରର୍ଷଭାଃ

“ସ୍ୱାଗତ, ସ୍ୱାଗତ, ପୁଅ, ଓ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ପିତାମହ!” — ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହସିଲେ।

ରଜସା ବଦ୍ଧଵୈରଶ୍ ଚ ତମଵୋଚଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ ଭାଷସେ ଵତ୍ସ ଵତ୍ସେତି ସର୍ଗସଂହାରକାରଣମ୍

ରଜୋଗୁଣ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପଚାରିଲି: “ତୁମେ ମୋତେ ‘ପୁଅ, ପୁଅ’ କାହିଁକି କହୁଛ? ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ ତୁମେ ନୁହନ୍ତି କି?”

ମାମ୍ ଇହାନ୍ତଃସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ଯମିଵାନଘ କର୍ତାରଂ ଜଗତାଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରକୃତେଶ୍ ଚ ପ୍ରଵର୍ତକମ୍

ଏଠି ତୁମେ ମାନେ ମାନେ ହସି, ମୋତେ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଯେମିତି କଥା କହ, ଯଦିଓ ମୁଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟା ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ ଆରମ୍ଭ କରୁଥିବା।

ସନାତନମଜଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵିରିଞ୍ଚିଂ ଵିଶ୍ଵସଂଭଵମ୍ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାନଂ ଵିଧାତାରଂ ଧାତାରଂ ପଙ୍କଜେକ୍ଷଣମ୍

ତୁମେ ମୋତେ ଶାଶ୍ୱତ, ଅଜନ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ନିର୍ମାତା, ଧାରକ ଓ ପଦ୍ମନୟନ ବୋଲି କହୁଛ।

କିମର୍ଥଂ ଭାଷସେ ମୋହାଦ୍ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସତ୍ଵରମ୍ ସୋ ଽପି ମାମାହ ଜଗତାଂ କର୍ତାହମିତି ଲୋକଯ

ମୁହଁ ଭୁଲି କିମ୍ବା ମୋହରେ ଏଭଳି କଥା କାହିଁକି କହୁଛ? ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ସତ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ। ତେବେ ସେ ମୋତେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା—ଦେଖ।”

ଭର୍ତା ହର୍ତା ଭଵାନ୍ ଅଙ୍ଗାଦ୍ ଅଵତୀର୍ଣୋ ମମାଵ୍ଯଯାତ୍ ଵିସ୍ମୃତୋ ଽସି ଜଗନ୍ନାଥଂ ନାରାଯଣମନାମଯମ୍

“ତୁମେ ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ, ମୋ ଅବିନାଶୀ ଦେହରୁ ଅବତରିଛ; ତୁମେ ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦୁଃଖରହିତ, ଭୁଲିଯାଇଛ।”

ପୁରୁଷଂ ପରମାତ୍ମାନଂ ପୁରୁହୂତଂ ପୁରୁଷ୍ଟୁତମ୍ ଵିଷ୍ଣୁମଚ୍ଯୁତମୀଶାନଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରଭଵୋଦ୍ଭଵମ୍

“ସେହି ପୁରୁଷ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ଅନେକ ଥର ପୁଜିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଶଂସିତ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଓ ଉତ୍ସ।”

ତଵାପରାଧୋ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ମମ ମାଯାକୃତଂ ତ୍ଵିଦମ୍ ଶୃଣୁ ସତ୍ଯଂ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ର ସର୍ଵଦେଵେଶ୍ଵରୋ ହ୍ଯଯମ୍

“ଏଠାରେ ତୁମର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଏହା ସବୁ ମୋର ମାୟାର କାରଣ। ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ଚତୁର୍ମୁଖ—ଏହିଯେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ।”

କର୍ତା ନେତା ଚ ହର୍ତା ଚ ନ ମଯାସ୍ତି ସମୋ ଵିଭୁଃ ଅହମେଵ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପିତାମହ

“ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନେତା ଓ ସଂହାରକ; ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ଓ ପ୍ରଭୁ। ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ, ଓ ପିତାମହ।”

ଅହମେଵ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିଃ ପରମାତ୍ମା ତ୍ଵହଂ ଵିଭୁଃ ଯଦ୍ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚରାଚରମ୍

“ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ପରମ ଜ୍ୟୋତି, ପରମ ଆତ୍ମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ସବୁ ମୋ ଭିତରେ ଅଛି।”

ତତ୍ତଦ୍ଵିଦ୍ଧି ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ର ସର୍ଵଂ ମନ୍ମଯମିତ୍ଯଥ ମଯା ସୃଷ୍ଟଂ ପୁରାଵ୍ଯକ୍ତଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିକଂ ସ୍ଵଯମ୍

“ଚତୁର୍ମୁଖ, ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ମୋରୁ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣ। ପୂର୍ବେ, ମୁଁ ନିଜେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଚବିଶଟି ତତ୍ତ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି।”

ନିତ୍ଯାନ୍ତା ହ୍ଯଣଵୋ ବଦ୍ଧାଃ ସୃଷ୍ଟାଃ କ୍ରୋଧୋଦ୍ଭଵାଦଯଃ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଧି ଭଵାନଣ୍ଡାନ୍ଯ୍ ଅନେକାନୀହ ଲୀଲଯା

“ଶାଶ୍ୱତ ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଧି ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି—କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବ ଉପଜିଲା। ତୁମର କୃପାରେ, ଏଠାରେ ଅନେକ ଅଣ୍ଡ ହେଉଛି ଖେଳରେ।”

ସୃଷ୍ଟା ବୁଦ୍ଧିର୍ମଯା ତସ୍ଯାମ୍ ଅହଙ୍କାରସ୍ତ୍ରିଧା ତତଃ ତନ୍ମାତ୍ରାପଞ୍ଚକଂ ତସ୍ମାନ୍ ମନଃ ଷଷ୍ଠେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ

“ବୁଦ୍ଧିକୁ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ତାହାରୁ ତିନିପ୍ରକାର ଅହଂକାର ଉପଜିଲା। ସେଠାରୁ ପାଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ରା, ତାହାରୁ ମନ ଓ ଛଅଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହେଲା।”

ଆକାଶାଦୀନି ଭୂତାନି ଭୌତିକାନି ଚ ଲୀଲଯା ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିଂଶ୍ ଚ ମଯି ଚାପି ଵଚସ୍ ତଥା

“ଆକାଶ ଆଦି ଭୂତ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥୂଳ ରୂପ, ମୁଁ ଖେଳରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି।” ସେ ଏପରି କହିଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କହିଲି—

ଆଵଯୋଶ୍ଚାଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଘୋରଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ପ୍ରଲଯାର୍ଣଵମଧ୍ଯେ ତୁ ରଜସା ବଦ୍ଧଵୈରଯୋଃ

ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ପ୍ରଳୟ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଇଜଣ ରଜୋଗୁଣ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ବନ୍ଧା।

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଲିଙ୍ଗମ୍ ଅଭଵଚ୍ଚାଵଯୋଃ ପୁରଃ ଵିଵାଦଶମନାର୍ଥଂ ହି ପ୍ରବୋଧାର୍ଥଂ ଚ ଭାସ୍ଵରମ୍

ଏହି ସମୟରେ, ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଆମ ବିବାଦ ଶେଷ କରିବା ଓ ବୁଝିବା ପାଇଁ।

ଜ୍ଵାଲାମାଲାସହସ୍ରାଢ୍ଯଂ କାଲାନଲଶତୋପମମ୍ କ୍ଷଯଵୃଦ୍ଧିଵିନିର୍ମୁକ୍ତମ୍ ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତଵର୍ଜିତମ୍

ସେହି ଲିଙ୍ଗ ହଜାର ଆଗ୍ନିମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଶତଶତ କାଳାଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନଥିଲା।

ଅନୌପମ୍ଯମନିର୍ଦେଶ୍ଯମ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵସଂଭଵମ୍ ତସ୍ଯ ଜ୍ଵାଲାସହସ୍ରେଣ ମୋହିତୋ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ

ଯେଉଁଠି ଅପୂର୍ବ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଅଛି—ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଆଗ୍ନିଜ୍ୱାଳାର ଚମକରେ ପ୍ରଭୁ ହରି ଅବାକ୍ ହୋଇଗଲେ।

ମୋହିତଂ ପ୍ରାହ ମାମତ୍ର ପରୀକ୍ଷାଵୋ ଽଗ୍ନିସଂଭଵମ୍ ଅଧୋଗମିଷ୍ଯାମ୍ଯନଲସ୍ତଂଭସ୍ଯାନୁପମସ୍ଯ ଚ

ସେ ଅବାକ୍ ହୋଇ ମୋତେ କହିଲେ, 'ଆସ, ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଥମ୍ଭକୁ ଆମେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା। ମୁଁ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆଗ୍ନିଥମ୍ଭର ତଳକୁ ଯିବି।'

ଭଵାନୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି ସତ୍ଵରମ୍ ଏଵଂ ଵ୍ଯାହୃତ୍ଯ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ସ୍ଵରୂପମକରୋତ୍ତଦା

'ତୁମେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଶୀଘ୍ର ଉପରକୁ ଯିବାଉଚିତ୍।' ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ସେତେବେଳେ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ଵାରାହମହମପ୍ଯାଶୁ ହଂସତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ସୁରାଃ ତଦାପ୍ରଭୃତି ମାମାହୁର୍ହ୍ ଅଂସଂ ହଂସୋ ଵିରାଡିତି

ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଏକ ବରାହ ରୂପ ନେଲି, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ହରିଙ୍କୁ ହଂସ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେମାନେ ମୋତେ 'ହଂସ', 'ବିରାଟ୍ ହଂସ' ବୋଲି କହିଲେ।

ହଂସହଂସେତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାନ୍ ମାଂ ହଂସଃ ସ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁଶ୍ଵେତୋ ହ୍ଯନଲାକ୍ଷଶ୍ ଚ ଵିଶ୍ଵତଃ ପକ୍ଷସଂଯୁତଃ

ଯେଉଁଠି କେହି ମୋତେ 'ହଂସ, ହଂସ' ବୋଲି କହିବେ, ସେ ଶୁଧ୍ଧ ଧଳା, ଅଗ୍ନି ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଖିଲା ଥିବା ଏକ ହଂସ ହେବେ।

ମନୋ ଽନିଲଜଵୋ ଭୂତ୍ଵା ଗତୋ ଽହଂ ଚୋର୍ଧ୍ଵତଃ ସୁରାଃ ନାରାଯଣୋ ଽପି ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମମ୍

ମୁଁ ମନ ଓ ପବନ ସମାନ ତ୍ୱରିତ ହୋଇ ଉପରକୁ ଯିଲି, ଏବଂ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ନୀଳ ଅଞ୍ଜନ ମେଘ ଭଳି ଅନ୍ଧକାର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍ ମେରୁପର୍ଵତଵର୍ଷ୍ମାଣଂ ଗୌରତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣମ୍

ସେ ବରାହ ରୂପ ନେଲେ, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ଶତ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଉଚ୍ଚ, ହଳଦିଆ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିଲା।

କାଲାଦିତ୍ଯସମାଭାସଂ ଦୀର୍ଘଘୋଣଂ ମହାସ୍ଵରମ୍ ହ୍ରସ୍ଵପାଦଂ ଵିଚିତ୍ରାଙ୍ଗଂ ଜୈତ୍ରଂ ଦୃଢମ୍ ଅନୌପମମ୍

ସେ କାଳସୂର୍ଯ୍ୟର ଚମକ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦୀର୍ଘ ନାକ, ବଡ଼ ସ୍ୱର, ଛୋଟ ପାଦ, ବିଚିତ୍ର ଅଙ୍ଗ, ବିଜୟୀ, ଦୃଢ଼ ଓ ଅପୂର୍ବ ଥିଲେ।

ଵାରାହମସିତଂ ରୂପମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ଗତଵାନଧଃ ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ତ୍ଵରନ୍ଵିଷ୍ଣୁରଧୋଗତଃ

ବରାହଙ୍କ ଅନ୍ଧକାର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ତଳକୁ ଯିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ବିଷ୍ଣୁ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତଳକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।

ନାପଶ୍ଯଦଲ୍ପମପ୍ଯସ୍ଯ ମୂଲଂ ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ସୂକରଃ ତାଵତ୍କାଲଂ ଗତୋ ହ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵମ୍ ଅହମପ୍ଯରିସୂଦନଃ

ବରାହ ଏହି ଲିଙ୍ଗର ମୂଳ ଅନ୍ୟତମ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେଇ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୁଁ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଉପରକୁ ଯିଲି।