ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ରକ୍ଷାର୍ଥମଂବୁଧୌ ମହ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତ୍ଵାସୀତ୍ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ଵୈମାନିକେ ଗତେ ସର୍ଗେ ଜନଲୋକଂ ସହର୍ଷିଭିଃ

ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରରେ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ, ମୋ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ; ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଜନଲୋକକୁ ଗଲେ ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ,

ସ୍ଥିତିକାଲେ ତଦା ପୂର୍ଣେ ତତଃ ପ୍ରତ୍ଯାହୃତେ ତଥା ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରାନ୍ତେ ସତ୍ଯଲୋକଂ ଗତେ ସୁରାଃ

ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷା କାଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାବେଳେ, ପୁନଃ ସମସ୍ତ କିଛି ହଟିଗଲା, ଚାରି ଯୁଗର ହଜାର ଚକ୍ର ଶେଷରେ, ଦେବମାନେ ସତ୍ୟଲୋକକୁ ଗଲେ।

ଵିନାଧିପତ୍ଯଂ ସମତାଂ ଗତେ ଽନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମମ ଶୁଷ୍କେ ଚ ସ୍ଥାଵରେ ସର୍ଵେ ତ୍ଵ୍ ଅନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ସର୍ଵଶଃ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସମୟ ଶେଷରେ, ରାଜ୍ୟ ନଥିଲା, ସମତା ବ୍ୟାପିଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଚଳ ଜିନିଷ ଅନାବୃଷ୍ଟିରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ପଶଵୋ ମାନୁଷା ଵୃକ୍ଷାଃ ପିଶାଚାଃ ପିଶିତାଶନାଃ ଗନ୍ଧର୍ଵାଦ୍ଯାଃ କ୍ରମେଣୈଵ ନିର୍ଦଗ୍ଧା ଭାନୁଭାନୁଭିଃ

ଗାଈ, ମଣିଷ, ଗଛ, ପିଶାଚ, ମାଂସ ଖାଉଥିବା ପିଶାଚ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରମେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ।

ଏକାର୍ଣଵେ ମହାଘୋରେ ତମୋଭୂତେ ସମନ୍ତତଃ ସୁଷ୍ଵାପାଂଭସି ଯୋଗାତ୍ମା ନିର୍ମଲୋ ନିରୁପପ୍ଲଵଃ

ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅନ୍ଧାର ଘେରିଥିଲା, ଯୋଗରେ ଏକାଗ୍ର, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧ ଆତ୍ମା ଜଳ ଉପରେ ଶୁଇଥିଲେ।

ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍ ସହସ୍ରବାହୁଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଦେଵଭଵୋଦ୍ଭଵଃ

ସେ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଆଖି, ହଜାର ପାଦ, ହଜାର ବାହୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସବୁ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ।

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ରଜସା ତମସା ଶଙ୍କରଃ ସ୍ଵଯମ୍ ସତ୍ତ୍ଵେନ ସର୍ଵଗୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵାତ୍ମତ୍ଵେ ମହେଶ୍ଵରଃ

ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ରଜସ ଓ ତମସ ଦ୍ୱାରା ନିଜେ ଶଙ୍କର, ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା ମହେଶ୍ୱର।

କାଲାତ୍ମା କାଲନାଭସ୍ତୁ ଶୁକ୍ଲଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ନିର୍ଗୁଣଃ ନାରାଯଣୋ ମହାବାହୁଃ ସର୍ଵାତ୍ମା ସଦସନ୍ମଯଃ

କାଳର ଆତ୍ମା, ଯାହାର ନାଭି କାଳ, ସେ ଧଳା; କଳା ନିର୍ଗୁଣ; ମହାବାହୁ ନାରାୟଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଦୁହିଁର ମିଶ୍ରଣ।

ତଥାଭୂତମହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଯାନଂ ପଙ୍କଜେକ୍ଷଣମ୍ ମାଯଯା ମୋହିତସ୍ତସ୍ଯ ତମଵୋଚମମର୍ଷିତଃ

ଏଭଳି ପଙ୍କଜନୟନଙ୍କୁ ଶୁଇଥିବା ଦେଖି, ସେଙ୍କର ମାୟାରେ ମୁଁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲି।

କସ୍ତ୍ଵଂ ଵଦେତି ହସ୍ତେନ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ସନାତନମ୍ ତଦା ହସ୍ତପ୍ରହାରେଣ ତୀଵ୍ରେଣ ସ ଦୃଢେନ ତୁ

ମୁଁ ହାତ ଧରି ସନାତନଙ୍କୁ ଉଠାଇ, 'ତୁମେ କିଏ?' ବୋଲି ପଚାରିଲି; ତାପରେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଦୃଢ଼ ହାତର ଆଘାତରେ,

ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଽହୀଯଶଯନାତ୍ ସମାସୀନଃ କ୍ଷଣଂ ଵଶୀ ଦଦର୍ଶ ନିଦ୍ରାଵିକ୍ଲିନ୍ନନୀରଜାମଲଲୋଚନଃ

ସେ ନିଦ୍ରାଶୟନରୁ ଜାଗି, କିଛି ଖଣ୍ଡ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବସିଲେ; ନିଦ୍ରାରେ ଅନ୍ଧାର ନଥିବା, ପବିତ୍ର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।

ମାମଗ୍ରେ ସଂସ୍ଥିତଂ ଭାସାଧ୍ଯାସିତୋ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ ଆହ ଚୋତ୍ଥାଯ ଭଗଵାନ୍ ହସନ୍ମାଂ ମଧୁରଂ ସକୃତ୍

ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦେବତା ହରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଉଁଥିଲେ; ସେ ଉଠି ମୋତେ ମଧୁର ହସରେ କଥା କହିଲେ।

ସ୍ଵାଗତଂସ୍ଵାଗତଂ ଵତ୍ସ ପିତାମହ ମହାଦ୍ଯୁତେ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ମିତପୂର୍ଵଂ ସୁରର୍ଷଭାଃ

“ସ୍ୱାଗତ, ସ୍ୱାଗତ, ପୁଅ, ଓ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ପିତାମହ!” — ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହସିଲେ।

ରଜସା ବଦ୍ଧଵୈରଶ୍ ଚ ତମଵୋଚଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ ଭାଷସେ ଵତ୍ସ ଵତ୍ସେତି ସର୍ଗସଂହାରକାରଣମ୍

ରଜୋଗୁଣ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପଚାରିଲି: “ତୁମେ ମୋତେ ‘ପୁଅ, ପୁଅ’ କାହିଁକି କହୁଛ? ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ ତୁମେ ନୁହନ୍ତି କି?”

ମାମ୍ ଇହାନ୍ତଃସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ଯମିଵାନଘ କର୍ତାରଂ ଜଗତାଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରକୃତେଶ୍ ଚ ପ୍ରଵର୍ତକମ୍

ଏଠି ତୁମେ ମାନେ ମାନେ ହସି, ମୋତେ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଯେମିତି କଥା କହ, ଯଦିଓ ମୁଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟା ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ ଆରମ୍ଭ କରୁଥିବା।

ସନାତନମଜଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵିରିଞ୍ଚିଂ ଵିଶ୍ଵସଂଭଵମ୍ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାନଂ ଵିଧାତାରଂ ଧାତାରଂ ପଙ୍କଜେକ୍ଷଣମ୍

ତୁମେ ମୋତେ ଶାଶ୍ୱତ, ଅଜନ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ନିର୍ମାତା, ଧାରକ ଓ ପଦ୍ମନୟନ ବୋଲି କହୁଛ।

କିମର୍ଥଂ ଭାଷସେ ମୋହାଦ୍ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସତ୍ଵରମ୍ ସୋ ଽପି ମାମାହ ଜଗତାଂ କର୍ତାହମିତି ଲୋକଯ

ମୁହଁ ଭୁଲି କିମ୍ବା ମୋହରେ ଏଭଳି କଥା କାହିଁକି କହୁଛ? ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ସତ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ। ତେବେ ସେ ମୋତେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା—ଦେଖ।”

ଭର୍ତା ହର୍ତା ଭଵାନ୍ ଅଙ୍ଗାଦ୍ ଅଵତୀର୍ଣୋ ମମାଵ୍ଯଯାତ୍ ଵିସ୍ମୃତୋ ଽସି ଜଗନ୍ନାଥଂ ନାରାଯଣମନାମଯମ୍

“ତୁମେ ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ, ମୋ ଅବିନାଶୀ ଦେହରୁ ଅବତରିଛ; ତୁମେ ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦୁଃଖରହିତ, ଭୁଲିଯାଇଛ।”

ପୁରୁଷଂ ପରମାତ୍ମାନଂ ପୁରୁହୂତଂ ପୁରୁଷ୍ଟୁତମ୍ ଵିଷ୍ଣୁମଚ୍ଯୁତମୀଶାନଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରଭଵୋଦ୍ଭଵମ୍

“ସେହି ପୁରୁଷ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ଅନେକ ଥର ପୁଜିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଶଂସିତ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଓ ଉତ୍ସ।”

ତଵାପରାଧୋ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ମମ ମାଯାକୃତଂ ତ୍ଵିଦମ୍ ଶୃଣୁ ସତ୍ଯଂ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ର ସର୍ଵଦେଵେଶ୍ଵରୋ ହ୍ଯଯମ୍

“ଏଠାରେ ତୁମର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଏହା ସବୁ ମୋର ମାୟାର କାରଣ। ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ଚତୁର୍ମୁଖ—ଏହିଯେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ।”

କର୍ତା ନେତା ଚ ହର୍ତା ଚ ନ ମଯାସ୍ତି ସମୋ ଵିଭୁଃ ଅହମେଵ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପିତାମହ

“ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନେତା ଓ ସଂହାରକ; ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ଓ ପ୍ରଭୁ। ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ, ଓ ପିତାମହ।”

ଅହମେଵ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିଃ ପରମାତ୍ମା ତ୍ଵହଂ ଵିଭୁଃ ଯଦ୍ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚରାଚରମ୍

“ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ପରମ ଜ୍ୟୋତି, ପରମ ଆତ୍ମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ସବୁ ମୋ ଭିତରେ ଅଛି।”

ତତ୍ତଦ୍ଵିଦ୍ଧି ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ର ସର୍ଵଂ ମନ୍ମଯମିତ୍ଯଥ ମଯା ସୃଷ୍ଟଂ ପୁରାଵ୍ଯକ୍ତଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିକଂ ସ୍ଵଯମ୍

“ଚତୁର୍ମୁଖ, ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ମୋରୁ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣ। ପୂର୍ବେ, ମୁଁ ନିଜେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଚବିଶଟି ତତ୍ତ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି।”

ନିତ୍ଯାନ୍ତା ହ୍ଯଣଵୋ ବଦ୍ଧାଃ ସୃଷ୍ଟାଃ କ୍ରୋଧୋଦ୍ଭଵାଦଯଃ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଧି ଭଵାନଣ୍ଡାନ୍ଯ୍ ଅନେକାନୀହ ଲୀଲଯା

“ଶାଶ୍ୱତ ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଧି ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି—କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବ ଉପଜିଲା। ତୁମର କୃପାରେ, ଏଠାରେ ଅନେକ ଅଣ୍ଡ ହେଉଛି ଖେଳରେ।”

ସୃଷ୍ଟା ବୁଦ୍ଧିର୍ମଯା ତସ୍ଯାମ୍ ଅହଙ୍କାରସ୍ତ୍ରିଧା ତତଃ ତନ୍ମାତ୍ରାପଞ୍ଚକଂ ତସ୍ମାନ୍ ମନଃ ଷଷ୍ଠେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ

“ବୁଦ୍ଧିକୁ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ତାହାରୁ ତିନିପ୍ରକାର ଅହଂକାର ଉପଜିଲା। ସେଠାରୁ ପାଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ରା, ତାହାରୁ ମନ ଓ ଛଅଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହେଲା।”

ଆକାଶାଦୀନି ଭୂତାନି ଭୌତିକାନି ଚ ଲୀଲଯା ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିଂଶ୍ ଚ ମଯି ଚାପି ଵଚସ୍ ତଥା

“ଆକାଶ ଆଦି ଭୂତ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥୂଳ ରୂପ, ମୁଁ ଖେଳରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି।” ସେ ଏପରି କହିଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କହିଲି—

ଆଵଯୋଶ୍ଚାଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଘୋରଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ପ୍ରଲଯାର୍ଣଵମଧ୍ଯେ ତୁ ରଜସା ବଦ୍ଧଵୈରଯୋଃ

ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ପ୍ରଳୟ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଇଜଣ ରଜୋଗୁଣ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ବନ୍ଧା।

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଲିଙ୍ଗମ୍ ଅଭଵଚ୍ଚାଵଯୋଃ ପୁରଃ ଵିଵାଦଶମନାର୍ଥଂ ହି ପ୍ରବୋଧାର୍ଥଂ ଚ ଭାସ୍ଵରମ୍

ଏହି ସମୟରେ, ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଆମ ବିବାଦ ଶେଷ କରିବା ଓ ବୁଝିବା ପାଇଁ।

ଜ୍ଵାଲାମାଲାସହସ୍ରାଢ୍ଯଂ କାଲାନଲଶତୋପମମ୍ କ୍ଷଯଵୃଦ୍ଧିଵିନିର୍ମୁକ୍ତମ୍ ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତଵର୍ଜିତମ୍

ସେହି ଲିଙ୍ଗ ହଜାର ଆଗ୍ନିମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଶତଶତ କାଳାଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନଥିଲା।