ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଦାରୁକୋ ଽସୁରସମ୍ଭୂତସ୍ ତପସା ଲବ୍ଧଵିକ୍ରମଃ ସୂଦଯାମାସ କାଲାଗ୍ନିର୍ ଇଵ ଦେଵାନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍

ଦାରୁକ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ, ତପସ୍ୟାରେ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରି, କାଳାଗ୍ନି ପରି ଦେବତା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।

ଦାରୁକେଣ ତଦା ଦେଵାସ୍ ତାଡିତାଃ ପୀଡିତା ଭୃଶମ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ତଥେଶାନଂ କୁମାରଂ ଵିଷ୍ଣୁମେଵ ଚ

ସେ ସମୟରେ ଦାରୁକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶାନ, କୁମାର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହେଲେ।

ଯମମିନ୍ଦ୍ରମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀଵଧ୍ଯ ଇତି ଚାସୁରଃ ସ୍ତ୍ରୀରୂପଧାରିଭିଃ ସ୍ତୁତ୍ଯୈର୍ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈର୍ଯୁଧି ସଂସ୍ଥିତୈଃ

ଯମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦାରୁକ ପହଞ୍ଚିଲା, 'ସ୍ତ୍ରୀହନ୍ତା' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲା, ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲା।

ବାଧିତାସ୍ତେନ ତେ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ତସ୍ମୈ ତତ୍ସର୍ଵଂ ତେନ ସାର୍ଧମୁମାପତିମ୍

ସେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯାଇ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସମସ୍ତ କଥା ଉମାପତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସର୍ଵେ ପିତାମହପୁରୋଗମାଃ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ ଦେଵେଶଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ବହୁଧା ନତଃ

ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତାମହଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯାଇ, ଅନେକ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କଲେ।

ଦାରୁଣୋ ଭଗଵାନ୍ଦାରୁଃ ପୂର୍ଵଂ ତେନ ଵିନିର୍ଜିତାଃ ନିହତ୍ଯ ଦାରୁକଂ ଦୈତ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଧ୍ଯଂ ତ୍ରାତୁମର୍ହସି

ଦାରୁକ ଭୟଙ୍କର ଦେତ୍ୟ, ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲା; ତୁମେ ଦାରୁକ ଦେତ୍ୟ, ସ୍ତ୍ରୀହନ୍ତାକୁ ମାରି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଜ୍ଞପ୍ତିଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ ଭଗନେତ୍ରହା ଦେଵୀମୁଵାଚ ଦେଵେଶୋ ଗିରିଜାଂ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ ଭଗାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନାଶ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଦେବୀ ଗିରିଜାଙ୍କୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ହସିଥିବା ପରି କଥା କହିଲେ।

ଭଵତୀଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ହିତାଯ ଜଗତାଂ ଶୁଭେ ଵଧାର୍ଥଂ ଦାରୁକସ୍ଯାସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀଵଧ୍ଯସ୍ଯ ଵରାନନେ

ଓ ଶୁଭେ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ଓ ମନୋହର ମୁହଁ ଥିବା, ଏହି ଦାରୁକ ସ୍ତ୍ରୀହନ୍ତାକୁ ମାରିବା ପାଇଁ।

ଅଥ ସା ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ନିଶମ୍ଯ ଜଗତୋ ଽରଣିଃ ଵିଵେଶ ଦେହେ ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵେଶୀ ଜନ୍ମତତ୍ପରା

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଏକେନାଂଶେନ ଦେଵେଶଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଦେଵସତ୍ତମମ୍ ନ ଵିଵେଦ ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵାଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ

ଏକ ଅଂଶରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ଏହା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଗିରିଜାଂ ପୂର୍ଵଵଚ୍ଛଂଭୋର୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥିତାଂ ଶୁଭାମ୍ ମାଯଯା ମୋହିତସ୍ତସ୍ଯାଃ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଽପି ଚତୁର୍ମୁଖଃ

ଗିରିଜାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ଥିବା ଶୁଭା ଦେଖି, ସବୁଜ୍ଞାନୀ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହେଲେ।

ସା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ତନୁଂ ତସ୍ଯ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ପାର୍ଵତୀ କଣ୍ଠସ୍ଥେନ ଵିଷେଣାସ୍ଯ ତନୁଂ ଚକ୍ରେ ତଦାତ୍ମନଃ

ପର୍ବତୀ ଦେବଦେବଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ବିଷ ରହିଥିବା ଦେହକୁ ସେ ନିଜ ଦେହରେ ପରିଣତ କରିଲେ।

ତାଂ ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଥାଭୂତାଂ ତୃତୀଯେନେକ୍ଷଣେନ ଵୈ ସସର୍ଜ କାଲୀଂ କାମାରିଃ କାଲକଣ୍ଠୀଂ କପର୍ଦିନୀମ୍

ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ରୂପାନ୍ତରିତ ଦେଖି, ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି, କାମର ଶତ୍ରୁ କାଳୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ଘନ ଗଳା, ଜଟା ମୁଣ୍ଡା ଦେବୀ।

ଜାତା ଯଦା କାଲିମକାଲକଣ୍ଠୀ ଜାତା ତଦାନୀଂ ଵିପୁଲା ଜଯଶ୍ରୀଃ ଦେଵେତରାଣାମଜଯସ୍ତ୍ଵସିଦ୍ଧ୍ଯା ତୁଷ୍ଟିର୍ଭଵାନ୍ଯାଃ ପରମେଶ୍ଵରସ୍ଯ

ଘନ ଗଳା କାଳୀ ଉଦ୍ଭବ ହେବା ସମୟରେ, ଦେବମାନେ ବଡ଼ ଯଶ ଓ ବିଜୟ ଲାଭ କଲେ, ଅଦେବମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ, ଭବାନୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱର ଉପରେ ସନ୍ତୋଷ ଆସିଲା।

ଜାତାଂ ତଦାନୀଂ ସୁରସିଦ୍ଧସଂଘା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଯାଦ୍ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ ଅଗ୍ନିକଲ୍ପାମ୍ କାଲୀଂ ଗରାଲଂକୃତକାଲକଣ୍ଠୀମ୍ ଉପେନ୍ଦ୍ରପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵଶକ୍ରମୁଖ୍ଯାଃ

ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ବିଷରେ ଶୋଭିତ ଘନ ଗଳା କାଳୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମଜ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବ-ସିଦ୍ଧମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।

ତଥୈଵ ଜାତଂ ନଯନଂ ଲଲାଟେ ସିତାଂଶୁଲେଖା ଚ ଶିରସ୍ଯୁଦଗ୍ରା କଣ୍ଠେ କରାଲଂ ନିଶିତଂ ତ୍ରିଶୂଲଂ କରେ କରାଲଂ ଚ ଵିଭୂଷଣାନି

ତାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଏକ ଚକ୍ଷୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଚମକିଲା, ଗଳାରେ ଭୟଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ, ହାତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳ, ଭୟଙ୍କର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ।

ସାର୍ଧଂ ଦିଵ୍ଯାଂବରା ଦେଵ୍ଯାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚ ତଥା ପିଶାଚା ଜଜ୍ଞିରେ ପୁନଃ

ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ଦିବ୍ୟ ଅମ୍ବର ଓ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ସିଦ୍ଧର ନେତା ଓ ପିଶାଚମାନେ ପୁନଃ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।

ଆଜ୍ଞଯା ଦାରୁକଂ ତସ୍ଯାଃ ପାର୍ଵତ୍ଯାଃ ପରମେଶ୍ଵରୀ ଦାନଵଂ ସୂଦଯାମାସ ସୂଦଯନ୍ତଂ ସୁରାଧିପାନ୍

ପର୍ବତୀ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଦାରୁକ ଦାନବ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲା, ସେ ନିହତ ହେଲା।

ସଂରଂଭାତିପ୍ରସଂଗାଦ୍ ଵୈ ତସ୍ଯାଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିନା ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ସଂବଭୂଵ ତଦାତୁରମ୍

ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ଉତ୍ସାହରେ, ମହାବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ପୀଡିତ ହେଲା।

ଭଵୋ ଽପି ବାଲରୂପେଣ ଶ୍ମଶାନେ ପ୍ରେତସଂକୁଲେ ରୁରୋଦ ମାଯଯା ତସ୍ଯାଃ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିଂ ପାତୁମ୍ ଈଶ୍ଵରଃ

ଭବ ଶିଶୁର ରୂପ ନେଇ, ଶ୍ମଶାନରେ ପ୍ରେତମାନେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ କ୍ରୋଧାଗ୍ନି ପାଇବାକୁ ମାୟାରେ କାନ୍ଦିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବାଲମୀଶାନଂ ମାଯଯା ତସ୍ଯ ମୋହିତା ଉତ୍ଥାପ୍ଯାଘ୍ରାଯ ଵକ୍ଷୋଜଂ ସ୍ତନଂ ସା ପ୍ରଦଦୌ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏଇଶାନଙ୍କୁ ଶିଶୁର ରୂପରେ ଦେଖି, ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ସେ ଉଠାଇ, ଚେଷ୍ଟ ଘ୍ରାଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ତନ ଦେଲେ।

ସ୍ତନଜେନ ତଦା ସାର୍ଧଂ କୋପମସ୍ଯାଃ ପପୌ ପୁନଃ କ୍ରୋଧେନାନେନ ଵୈ ବାଲଃ କ୍ଷେତ୍ରାଣାଂ ରକ୍ଷକୋ ଽଭଵତ୍

ସ୍ତନପାନ ସହିତ, ସେ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ପିଇଲେ; ଏହି କ୍ରୋଧରେ, ଶିଶୁ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକ ହେଲେ।

ମୂର୍ତଯୋ ଽଷ୍ଟୌ ଚ ତସ୍ଯାପି କ୍ଷେତ୍ରପାଲସ୍ଯ ଧୀମତଃ ଏଵଂ ଵୈ ତେନ ବାଲେନ କୃତା ସା କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତା

ସେ ଧୀର କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କ ଅଷ୍ଟ ରୂପ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ଏହିପରି ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା, କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଛିତ ଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

କୃତମସ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵେନ ତାଣ୍ଡଵମ୍ ସଂଧ୍ଯାଯାଂ ସର୍ଵଭୂତେନ୍ଦ୍ରୈଃ ପ୍ରେତୈଃ ପ୍ରୀତେନ ଶୂଲିନା

ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ଦେବଦେବ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ, ପ୍ରେତମାନେ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଶୂଳୀ ସହିତ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

ପୀତ୍ଵା ନୃତ୍ଯାମୃତଂ ଶଂଭୋର୍ ଆକଣ୍ଠଂ ପରମେଶ୍ଵରୀ ନନର୍ତ ସା ଚ ଯୋଗିନ୍ଯଃ ପ୍ରେତସ୍ଥାନେ ଯଥାସୁଖମ୍

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନୃତ୍ୟର ଅମୃତ ପିଇ ଶିରଯାଏ, ପରମେଶ୍ୱରୀ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଯୋଗିନୀମାନେ ପ୍ରେତସ୍ଥାନରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

ତତ୍ର ସବ୍ରହ୍ମକା ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରାଃ ସମନ୍ତତଃ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ କାଲୀଂ ପୁନର୍ଦେଵୀଂ ଚ ପାର୍ଵତୀମ୍

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, କାଳୀ ଓ ପର୍ବତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଏଵଂ ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତାଣ୍ଡଵଂ ଶୂଲିନଃ ପ୍ରଭୋଃ ଯୋଗାନନ୍ଦେନ ଚ ଵିଭୋସ୍ ତାଣ୍ଡଵଂ ଚେତି ଚାପରେ

ଏଭଳି ସଂକ୍ଷେପରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ତାଣ୍ଡବ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା; ଏହି ତାଣ୍ଡବକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଯୋଗାନନ୍ଦ ଭରିତ ତାଣ୍ଡବ ଭାବରେ କହନ୍ତି।

ପୁରୋପମନ୍ଯୁନା ସୂତ ଗାଣପତ୍ଯଂ ମହେଶ୍ଵରାତ୍ କ୍ଷୀରାର୍ଣଵଃ କଥଂ ଲବ୍ଧୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସାଂପ୍ରତମ୍

ସୂତ, ଉପମନ୍ୟୁ କିପରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ଗାଣପତ୍ୟ ଉପଦେଶ ଲାଭ କଲେ ଓ କିପରି କ୍ଷୀରସାଗର ଲାଭ କଲେ, ଏବେ କହ।

ଏଵଂ କାଲୀମ୍ ଉପାଲଭ୍ଯ ଗତେ ଦେଵେ ତ୍ରିଯଂବକେ ଉପମନ୍ଯୁଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତପସା ଲବ୍ଧଵାନ୍ଫଲମ୍

ଏଭଳି କାଳୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଦେବ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଉପମନ୍ୟୁ ତପସ୍ୟା କରି, ଫଳ ଲାଭ କଲେ।