ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ ଽତ୍ର ସର୍ଵତ୍ର ତ୍ଵଂ ହି ଵିଘ୍ନଗଣେଶ୍ଵରଃ ସଂପୂଜ୍ଯୋ ଵନ୍ଦନୀଯଶ୍ ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ
ତିନି ଲୋକରେ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ହେ ବିଘ୍ନନାୟକ, ତୁମକୁ ପୂଜିବା ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମାଂ ଚ ନାରାଯଣଂ ଵାପି ବ୍ରହ୍ମାଣମ୍ ଅପି ପୁତ୍ରକ ଯଜନ୍ତି ଯଜ୍ଞୈର୍ଵା ଵିପ୍ରୈର୍ ଅଗ୍ରେ ପୂଜ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ମୋତେ, ନାରାୟଣ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବି, ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ଯଜ୍ଞ କରି ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପୁଅ, ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ତ୍ଵାମ୍ ଅନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ କଲ୍ଯାଣଂ ଶ୍ରୌତଂ ସ୍ମାର୍ତଂ ଚ ଲୌକିକମ୍ କୁରୁତେ ତସ୍ଯ କଲ୍ଯାଣମ୍ ଅକଲ୍ଯାଣଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି, ଶ୍ରୌତ, ସ୍ମାର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଭଲ କାମ ମଧ୍ୟ ଅଭଲ ହେଇଯିବ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈଶ୍ଚୈଵ ଗଜାନନ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ସର୍ଵସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାଦିଭିଃ ଶୁଭୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ, ହେ ଗଜାନନ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶୁଭ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ତ୍ଵାଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପଧୂପାଦ୍ଯୈର୍ ଅନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ ଦେଵୈରପି ତଥାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଲବ୍ଧଵ୍ଯଂ ନାସ୍ତି କୁତ୍ରଚିତ୍
ତୁମକୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରିବା ବିନା, ତିନି ଜଗତର ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣେ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ମିଳିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅଭ୍ଯର୍ଚଯନ୍ତି ଯେ ଲୋକା ମାନଵାସ୍ତୁ ଵିନାଯକମ୍ ତେ ଚାର୍ଚନୀଯାଃ ଶକ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯେମାନେ ଓ ଲୋକମାନେ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଜଂ ହରିଂ ଚ ମାଂ ଵାପି ଶକ୍ରମନ୍ଯାନ୍ସୁରାନପି ଵିଘ୍ନୈର୍ ବାଧଯସି ତ୍ଵାଂ ଚେନ୍ ନାର୍ଚଯନ୍ତି ଫଲାର୍ଥିନଃ
ଯଦି ଫଳ ପାଇବା ଆଶାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ତୁମେ ଅଜ, ହରି, ମୁଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଘ୍ନ ଦେଇ ବାଧା କରିଥାଉ।
ସସର୍ଜ ଚ ତଦା ଵିଘ୍ନଗଣଂ ଗଣପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ ଗଣୈଃ ସାର୍ଧଂ ନମସ୍କୃତ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅତିଷ୍ଠତ୍ତସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ
ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ଗଣପତି ବିଘ୍ନମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ନମସ୍କାର କରି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତଦା ପ୍ରଭୃତି ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ପୂଜଯନ୍ତି ଗଣେଶ୍ଵରମ୍ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଧର୍ମଵିଘ୍ନଂ ଚ ଚକାରାସୌ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ସେ ସମୟରୁ ଏହି ଲୋକରେ ଲୋକମାନେ ଗଣେଶ୍ବରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଗଣେଶ୍ବର ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ଧର୍ମରେ ବିଘ୍ନ ଦେଇଥିଲେ।
ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ସ୍କନ୍ଦାଗ୍ରଜସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ସୁଖୀଭଵେତ୍
ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଭାଇଁ ପ୍ରସଙ୍ଗର ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କୁହିଦିଆଯାଇଛି; ଯେଉଁଠି ଏହା ପଢ଼ିବେ, ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବେ, ସେ ସୁଖୀ ହେବେ।
ନୃତ୍ଯାରମ୍ଭଃ କଥଂ ଶଂଭୋଃ କିମର୍ଥଂ ଵା ଯଥାତଥମ୍ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ଶ୍ରୁତଃ ସ୍କନ୍ଦାଗ୍ରଜୋଦ୍ଭଵଃ
ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନୃତ୍ୟ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ? ଆମେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଭାଇଁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶୁଣିଛୁ, ତୁମେ ଏହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କୁହିବା ଉଚିତ।
ଦାରୁକୋ ଽସୁରସମ୍ଭୂତସ୍ ତପସା ଲବ୍ଧଵିକ୍ରମଃ ସୂଦଯାମାସ କାଲାଗ୍ନିର୍ ଇଵ ଦେଵାନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍
ଦାରୁକ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ, ତପସ୍ୟାରେ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରି, କାଳାଗ୍ନି ପରି ଦେବତା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
ଦାରୁକେଣ ତଦା ଦେଵାସ୍ ତାଡିତାଃ ପୀଡିତା ଭୃଶମ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ତଥେଶାନଂ କୁମାରଂ ଵିଷ୍ଣୁମେଵ ଚ
ସେ ସମୟରେ ଦାରୁକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶାନ, କୁମାର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
ଯମମିନ୍ଦ୍ରମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀଵଧ୍ଯ ଇତି ଚାସୁରଃ ସ୍ତ୍ରୀରୂପଧାରିଭିଃ ସ୍ତୁତ୍ଯୈର୍ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈର୍ଯୁଧି ସଂସ୍ଥିତୈଃ
ଯମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦାରୁକ ପହଞ୍ଚିଲା, 'ସ୍ତ୍ରୀହନ୍ତା' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲା, ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲା।
ବାଧିତାସ୍ତେନ ତେ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ତସ୍ମୈ ତତ୍ସର୍ଵଂ ତେନ ସାର୍ଧମୁମାପତିମ୍
ସେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯାଇ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସମସ୍ତ କଥା ଉମାପତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସର୍ଵେ ପିତାମହପୁରୋଗମାଃ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ ଦେଵେଶଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ବହୁଧା ନତଃ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତାମହଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯାଇ, ଅନେକ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଦାରୁଣୋ ଭଗଵାନ୍ଦାରୁଃ ପୂର୍ଵଂ ତେନ ଵିନିର୍ଜିତାଃ ନିହତ୍ଯ ଦାରୁକଂ ଦୈତ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଧ୍ଯଂ ତ୍ରାତୁମର୍ହସି
ଦାରୁକ ଭୟଙ୍କର ଦେତ୍ୟ, ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲା; ତୁମେ ଦାରୁକ ଦେତ୍ୟ, ସ୍ତ୍ରୀହନ୍ତାକୁ ମାରି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଜ୍ଞପ୍ତିଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ ଭଗନେତ୍ରହା ଦେଵୀମୁଵାଚ ଦେଵେଶୋ ଗିରିଜାଂ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ ଭଗାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନାଶ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଦେବୀ ଗିରିଜାଙ୍କୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ହସିଥିବା ପରି କଥା କହିଲେ।
ଭଵତୀଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ହିତାଯ ଜଗତାଂ ଶୁଭେ ଵଧାର୍ଥଂ ଦାରୁକସ୍ଯାସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀଵଧ୍ଯସ୍ଯ ଵରାନନେ
ଓ ଶୁଭେ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ଓ ମନୋହର ମୁହଁ ଥିବା, ଏହି ଦାରୁକ ସ୍ତ୍ରୀହନ୍ତାକୁ ମାରିବା ପାଇଁ।
ଅଥ ସା ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ନିଶମ୍ଯ ଜଗତୋ ଽରଣିଃ ଵିଵେଶ ଦେହେ ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵେଶୀ ଜନ୍ମତତ୍ପରା
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଏକେନାଂଶେନ ଦେଵେଶଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଦେଵସତ୍ତମମ୍ ନ ଵିଵେଦ ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵାଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ଏକ ଅଂଶରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ଏହା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗିରିଜାଂ ପୂର୍ଵଵଚ୍ଛଂଭୋର୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥିତାଂ ଶୁଭାମ୍ ମାଯଯା ମୋହିତସ୍ତସ୍ଯାଃ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଽପି ଚତୁର୍ମୁଖଃ
ଗିରିଜାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ଥିବା ଶୁଭା ଦେଖି, ସବୁଜ୍ଞାନୀ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହେଲେ।
ସା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ତନୁଂ ତସ୍ଯ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ପାର୍ଵତୀ କଣ୍ଠସ୍ଥେନ ଵିଷେଣାସ୍ଯ ତନୁଂ ଚକ୍ରେ ତଦାତ୍ମନଃ
ପର୍ବତୀ ଦେବଦେବଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ବିଷ ରହିଥିବା ଦେହକୁ ସେ ନିଜ ଦେହରେ ପରିଣତ କରିଲେ।
ତାଂ ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଥାଭୂତାଂ ତୃତୀଯେନେକ୍ଷଣେନ ଵୈ ସସର୍ଜ କାଲୀଂ କାମାରିଃ କାଲକଣ୍ଠୀଂ କପର୍ଦିନୀମ୍
ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ରୂପାନ୍ତରିତ ଦେଖି, ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି, କାମର ଶତ୍ରୁ କାଳୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ଘନ ଗଳା, ଜଟା ମୁଣ୍ଡା ଦେବୀ।
ଜାତା ଯଦା କାଲିମକାଲକଣ୍ଠୀ ଜାତା ତଦାନୀଂ ଵିପୁଲା ଜଯଶ୍ରୀଃ ଦେଵେତରାଣାମଜଯସ୍ତ୍ଵସିଦ୍ଧ୍ଯା ତୁଷ୍ଟିର୍ଭଵାନ୍ଯାଃ ପରମେଶ୍ଵରସ୍ଯ
ଘନ ଗଳା କାଳୀ ଉଦ୍ଭବ ହେବା ସମୟରେ, ଦେବମାନେ ବଡ଼ ଯଶ ଓ ବିଜୟ ଲାଭ କଲେ, ଅଦେବମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ, ଭବାନୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱର ଉପରେ ସନ୍ତୋଷ ଆସିଲା।
ଜାତାଂ ତଦାନୀଂ ସୁରସିଦ୍ଧସଂଘା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଯାଦ୍ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ ଅଗ୍ନିକଲ୍ପାମ୍ କାଲୀଂ ଗରାଲଂକୃତକାଲକଣ୍ଠୀମ୍ ଉପେନ୍ଦ୍ରପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵଶକ୍ରମୁଖ୍ଯାଃ
ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ବିଷରେ ଶୋଭିତ ଘନ ଗଳା କାଳୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମଜ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବ-ସିଦ୍ଧମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
ତଥୈଵ ଜାତଂ ନଯନଂ ଲଲାଟେ ସିତାଂଶୁଲେଖା ଚ ଶିରସ୍ଯୁଦଗ୍ରା କଣ୍ଠେ କରାଲଂ ନିଶିତଂ ତ୍ରିଶୂଲଂ କରେ କରାଲଂ ଚ ଵିଭୂଷଣାନି
ତାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଏକ ଚକ୍ଷୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଚମକିଲା, ଗଳାରେ ଭୟଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ, ହାତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳ, ଭୟଙ୍କର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ।
ସାର୍ଧଂ ଦିଵ୍ଯାଂବରା ଦେଵ୍ଯାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚ ତଥା ପିଶାଚା ଜଜ୍ଞିରେ ପୁନଃ
ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ଦିବ୍ୟ ଅମ୍ବର ଓ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ସିଦ୍ଧର ନେତା ଓ ପିଶାଚମାନେ ପୁନଃ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ଆଜ୍ଞଯା ଦାରୁକଂ ତସ୍ଯାଃ ପାର୍ଵତ୍ଯାଃ ପରମେଶ୍ଵରୀ ଦାନଵଂ ସୂଦଯାମାସ ସୂଦଯନ୍ତଂ ସୁରାଧିପାନ୍
ପର୍ବତୀ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଦାରୁକ ଦାନବ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲା, ସେ ନିହତ ହେଲା।
ସଂରଂଭାତିପ୍ରସଂଗାଦ୍ ଵୈ ତସ୍ଯାଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିନା ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ସଂବଭୂଵ ତଦାତୁରମ୍
ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ଉତ୍ସାହରେ, ମହାବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ପୀଡିତ ହେଲା।