ଯଦା ସ୍ଥିତାଃ ସୁରେଶ୍ଵରାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚୈଵମୀଶ୍ଵରମ୍ ତଦାଂବିକାପତିର୍ ଭଵଃ ପିନାକଧୃଙ୍ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଯେବେ ଦେବତାମାନେ ଏଭଳି ପ୍ରଣାମ କରି ଠିଆ ହେଲେ, ସେବେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପତି, ଭବ, ପିନାକଧାରୀ ମହେଶ୍ୱର —
ଦଦୌ ନିରୀକ୍ଷଣଂ କ୍ଷଣାଦ୍ ଭଵଃ ସ ତାନ୍ସୁରୋତ୍ତମାନ୍ ପ୍ରଣେମୁରାଦରାଦ୍ଧରଂ ସୁରା ମୁଦାର୍ଦ୍ରଲୋଚନାଃ
— ସେ ଭବ ତୁରନ୍ତ ସେଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କଲେ; ସେମାନେ ହରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଚକ୍ଷୁ ଭିଜିଗଲା।
ଭଵଃ ସୁଧାମୃତୋପମୈର୍ ନିରୀକ୍ଷଣୈର୍ନିରୀକ୍ଷଣାତ୍ ତଦାହ ଭଦ୍ରମସ୍ତୁ ଵଃ ସୁରେଶ୍ଵରାନ୍ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଭବ ମଧୁ ଓ ଅମୃତ ସମାନ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ — 'ତୁମମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ', ଏହିପରି ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ।
ଵରାର୍ଥମୀଶ ଵୀକ୍ଷ୍ଯତେ ସୁରା ଗୃହଂ ଗତାସ୍ତ୍ଵିମେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚାହ ଵାକ୍ପତିଃ ପତିଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ନିର୍ଭଯଃ
'ହେ ଈଶ୍ୱର, ଦେବମାନେ ଦୟା ପାଇବା ପାଇଁ ତୁମକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ପ୍ରଣାମ କରି, ବାଣୀର ମାଲିକ, ଭୟ ଛାଡ଼ି ତୁମକୁ ଦେଖି କହିଲେ।'
ସୁରେତରାଦିଭିଃ ସଦା ହ୍ଯ୍ ଅଵିଘ୍ନମର୍ଥିତୋ ଭଵାନ୍ ସମସ୍ତକର୍ମସିଦ୍ଧଯେ ସୁରାପକାରକାରିଭିଃ
'ଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସଦା ତୁମକୁ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଦେବତାଙ୍କ ବିରୋଧୀମାନେ ଅର୍ଥ କରନ୍ତି।'
ତତଃ ପ୍ରସୀଦତାଦ୍ ଭଵାନ୍ ସୁଵିଘ୍ନକର୍ମକାରଣମ୍ ସୁରାପକାରକାରିଣାମ୍ ଇହୈଷ ଏଵ ନୋ ଵରଃ
'ତେଣୁ, ହେ ଭବ, ତୁମେ ଦୟାଳୁ ହୁଅ, ସଠିକ୍ କିମ୍ବା ଅସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ; ଦେବତାଙ୍କ ବିରୋଧୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ବର ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା।'
ତତସ୍ତଦା ନିଶମ୍ଯ ଵୈ ପିନାକଧୃକ୍ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ଗଣେଶ୍ଵରଂ ସୁରେଶ୍ଵରଂ ଵପୁର୍ଦଧାର ସଃ ଶିଵଃ
ତାପରେ, ପିନାକ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସର୍ବଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଶିବ, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗଣନାୟକ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଗଣେଶ୍ଵରାଶ୍ ଚ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସୁରେଶ୍ଵରା ମହେଶ୍ଵରମ୍ ସମସ୍ତଲୋକସଂଭଵଂ ଭଵାର୍ତ୍ତିହାରିଣଂ ଶୁଭମ୍
ଗଣପତିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ ଓ ଭବସଂସାରର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଇଭାନନାଶ୍ରିତଂ ଵରଂ ତ୍ରିଶୂଲପାଶଧାରିଣମ୍ ସମସ୍ତଲୋକସଂଭଵଂ ଗଜାନନଂ ତଦାଂବିକା
ତାପରେ ଅମ୍ବିକା, ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ପାଶ ଧରିଥିବା, ଗଜମୁଖ ଅଶ୍ରୟ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଉଥିବା ଦାତା ଗଜାନନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଦଦୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ହି ସିଦ୍ଧା ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତଥା ଖେଚରା ଦେଵସଂଘାସ୍ତଦାନୀମ୍ ତଦା ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚୈକଦନ୍ତଂ ସୁରେଶାଃ ପ୍ରଣେମୁର୍ଗଣେଶଂ ମହେଶଂ ଵିତନ୍ଦ୍ରାଃ
ସେ ସମୟରେ ସିଦ୍ଧମାନେ, ମହାମୁନିମାନେ, ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଓ ଦେବସମୂହ, ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ; ଦେବମାନେ ଏକଦନ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରମରେ ଗଣେଶ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତଦା ତଯୋର୍ଵିନିର୍ଗତଃ ସୁଭୈରଵଃ ସ ମୂର୍ତିମାନ୍ ସ୍ଥିତୋ ନନର୍ତ ବାଲକଃ ସମସ୍ତମଙ୍ଗଲାଲଯଃ
ତାପରେ, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦେହୀ ଶିଶୁ ରୂପେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ନିବାସ ଓ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ଵିଚିତ୍ରଵସ୍ତ୍ରଭୂଷଣୈର୍ ଅଲଂକୃତୋ ଗଜାନନଃ ମହେଶ୍ଵରସ୍ଯ ପୁତ୍ରକୋ ଽଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ତାତମ୍ ଅମ୍ବିକାମ୍
ବିଚିତ୍ର ପୋଶାକ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଗଜାନନ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୁଅ, ନମ୍ରତା ସହିତ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଜାତମାତ୍ରଂ ସୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକାର ଭଗଵାନ୍ଭଵଃ ଗଜାନନାଯ କୃତ୍ଯାଂସ୍ତୁ ସର୍ଵାନ୍ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ନବଜାତ ପୁଅକୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ୍ ଭବ ନିଜେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଗଜାନନଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଆଦାଯ ଚ କରାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୁସୁଖାଭ୍ଯାଂ ଭଵଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯାଘ୍ରାଯ ମୂର୍ଧାନଂ ମହାଦେଵୋ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ
ଭବ ନିଜ ମୃଦୁ ହାତରେ ନେଇ, ଜଗତ୍ଗୁରୁ ମହାଦେବ, ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କଲେ।
ତଵାଵତାରୋ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵିନାଶାଯ ମମାତ୍ମଜ ଦେଵାନାମୁପକାରାର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାମ୍
ମୋ ପୁଅ, ତୁମର ଅବତାର ଦାନବମାନେ ନାଶ ପାଇଁ, ଦେବତା, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠମାନେ ଉପକାର ପାଇଁ।
ଯଜ୍ଞଶ୍ ଚ ଦକ୍ଷିଣାହୀନଃ କୃତୋ ଯେନ ମହୀତଲେ ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଵିଘ୍ନଂ ଚ କୁରୁ ସ୍ଵର୍ଗପଥେ ସ୍ଥିତଃ
ପୃଥିବୀରେ ଯଦି କୌଣସି ଯଜ୍ଞ ଦକ୍ଷିଣା ବିନା କରାଯାଏ, ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗପଥରେ ରହି, ତୁମେ ସେଥିରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କର।
ଅଧ୍ଯାପନଂ ଚାଧ୍ଯଯନଂ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ କର୍ମ ଏଵ ଚ ଯୋ ଽନ୍ଯାଯତଃ କରୋତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ତସ୍ଯ ପ୍ରାଣାନ୍ସଦା ହର
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି କେହି ଅନ୍ୟାୟରେ ପାଠ ପଢ଼ାଏ, ପଢ଼େ, ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ନିୟମିତ ଭାବେ ନେଇ ନିଅ।
ଵର୍ଣାଚ୍ଚ୍ଯୁତାନାଂ ନାରୀଣାଂ ନରାଣାଂ ନରପୁଙ୍ଗଵ ସ୍ଵଧର୍ମରହିତାନାଂ ଚ ପ୍ରାଣାନପହର ପ୍ରଭୋ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ନେଇ ନିଅ, ପ୍ରଭୁ।
ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତ୍ଵାଂ ସଦା କାଲଂ ପୁରୁଷାଶ୍ ଚ ଵିନାଯକ ଯଜନ୍ତି ତାସାଂ ତେଷାଂ ଚ ତ୍ଵତ୍ସାମ୍ଯଂ ଦାତୁମର୍ହସି
ହେ ବିନାୟକ, ଯେଉଁ ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ସଦା ତୁମ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତ୍ଵଂ ଭକ୍ତାନ୍ ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ରକ୍ଷ ବାଲଗଣେଶ୍ଵର ଯୌଵନସ୍ଥାଂଶ୍ ଚ ଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ ଚ ଇହାମୁତ୍ର ଚ ପୂଜିତଃ
ହେ ବାଳ ଗଣେଶ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ଯୁବକ, ପ୍ରୌଢ଼ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ—ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ, ପୂଜିତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ ଽତ୍ର ସର୍ଵତ୍ର ତ୍ଵଂ ହି ଵିଘ୍ନଗଣେଶ୍ଵରଃ ସଂପୂଜ୍ଯୋ ଵନ୍ଦନୀଯଶ୍ ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ
ତିନି ଲୋକରେ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ହେ ବିଘ୍ନନାୟକ, ତୁମକୁ ପୂଜିବା ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମାଂ ଚ ନାରାଯଣଂ ଵାପି ବ୍ରହ୍ମାଣମ୍ ଅପି ପୁତ୍ରକ ଯଜନ୍ତି ଯଜ୍ଞୈର୍ଵା ଵିପ୍ରୈର୍ ଅଗ୍ରେ ପୂଜ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ମୋତେ, ନାରାୟଣ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବି, ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ଯଜ୍ଞ କରି ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପୁଅ, ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ତ୍ଵାମ୍ ଅନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ କଲ୍ଯାଣଂ ଶ୍ରୌତଂ ସ୍ମାର୍ତଂ ଚ ଲୌକିକମ୍ କୁରୁତେ ତସ୍ଯ କଲ୍ଯାଣମ୍ ଅକଲ୍ଯାଣଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି, ଶ୍ରୌତ, ସ୍ମାର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଭଲ କାମ ମଧ୍ୟ ଅଭଲ ହେଇଯିବ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈଶ୍ଚୈଵ ଗଜାନନ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ସର୍ଵସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାଦିଭିଃ ଶୁଭୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ, ହେ ଗଜାନନ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶୁଭ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ତ୍ଵାଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପଧୂପାଦ୍ଯୈର୍ ଅନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ ଦେଵୈରପି ତଥାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଲବ୍ଧଵ୍ଯଂ ନାସ୍ତି କୁତ୍ରଚିତ୍
ତୁମକୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରିବା ବିନା, ତିନି ଜଗତର ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣେ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ମିଳିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅଭ୍ଯର୍ଚଯନ୍ତି ଯେ ଲୋକା ମାନଵାସ୍ତୁ ଵିନାଯକମ୍ ତେ ଚାର୍ଚନୀଯାଃ ଶକ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯେମାନେ ଓ ଲୋକମାନେ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଜଂ ହରିଂ ଚ ମାଂ ଵାପି ଶକ୍ରମନ୍ଯାନ୍ସୁରାନପି ଵିଘ୍ନୈର୍ ବାଧଯସି ତ୍ଵାଂ ଚେନ୍ ନାର୍ଚଯନ୍ତି ଫଲାର୍ଥିନଃ
ଯଦି ଫଳ ପାଇବା ଆଶାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ତୁମେ ଅଜ, ହରି, ମୁଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଘ୍ନ ଦେଇ ବାଧା କରିଥାଉ।
ସସର୍ଜ ଚ ତଦା ଵିଘ୍ନଗଣଂ ଗଣପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ ଗଣୈଃ ସାର୍ଧଂ ନମସ୍କୃତ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅତିଷ୍ଠତ୍ତସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ
ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ଗଣପତି ବିଘ୍ନମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ନମସ୍କାର କରି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତଦା ପ୍ରଭୃତି ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ପୂଜଯନ୍ତି ଗଣେଶ୍ଵରମ୍ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଧର୍ମଵିଘ୍ନଂ ଚ ଚକାରାସୌ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ସେ ସମୟରୁ ଏହି ଲୋକରେ ଲୋକମାନେ ଗଣେଶ୍ବରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଗଣେଶ୍ବର ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ଧର୍ମରେ ବିଘ୍ନ ଦେଇଥିଲେ।
ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ସ୍କନ୍ଦାଗ୍ରଜସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ସୁଖୀଭଵେତ୍
ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଭାଇଁ ପ୍ରସଙ୍ଗର ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କୁହିଦିଆଯାଇଛି; ଯେଉଁଠି ଏହା ପଢ଼ିବେ, ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବେ, ସେ ସୁଖୀ ହେବେ।