ସଗଣୋ ନନ୍ଦିନା ସାର୍ଧଂ ସର୍ଵଦେଵଗଣୈର୍ଵୃତଃ ପୁରୀଂ ଵାରାଣସୀଂ ଦିଵ୍ଯାମ୍ ଆଜଗାମ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ନନ୍ଦିନ ସହ ବିଭିନ୍ନ ଗଣ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଶିବ ଦିବ୍ୟ କାଶୀ ନଗରକୁ ଗଲେ।
ଅଵିମୁକ୍ତେ ସୁଖାସୀନଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍ ଅପୃଚ୍ଛତ୍କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଭଵାନୀ ହର୍ଷିତାନନା
ଅବିମୁକ୍ତରେ ସୁଖରେ ବସିଥିବା ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଭବାନୀ ଆନନ୍ଦ ମୁହଁରେ ଶିର ନମାଇଲେ ଏବଂ ଏଇ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
ଅଥାହାର୍ଧେନ୍ଦୁତିଲକଃ କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରାଚ୍ଛକ୍ଯତେ ନହି
ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିଷୟରେ କହିଲେ, 'ଅବିମୁକ୍ତର ମହିମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।'
ଵକ୍ତୁଂ ମଯା ସୁରେଶାନି ଋଷିସଂଘାଭିପୂଜିତମ୍ କିଂ ମଯା ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଦେଵୀ ହ୍ଯ୍ ଅଵିମୁକ୍ତଫଲୋଦଯଃ
'ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଣୀ, ଅନେକ ଋଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା, ମୁଁ କିପରି ଅବିମୁକ୍ତର ମୁକ୍ତି ଫଳ ଦେଇଥିବା ମହିମାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି?'
ପାପିନାଂ ଯତ୍ର ମୁକ୍ତିଃ ସ୍ଯାନ୍ ମୃତାନାମ୍ ଏକଜନ୍ମନା ଅନ୍ଯତ୍ର ତୁ କୃତଂ ପାପଂ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି
'ଏଠି, ଯେଉଁମାନେ ପାପୀ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ହେଲେ, କେବଳ କାଶୀରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଦୂରିଯାଏ।'
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ କୃତଂ ପାପଂ ପୈଶାଚ୍ଯନରକାଵହମ୍ କୃତ୍ଵା ପାପସହସ୍ରାଣି ପିଶାଚତ୍ଵଂ ଵରଂ ନୃଣାମ୍
'କାଶୀରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ପିଶାଚ ଓ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ; ଯଦିଓ ଲୋକେ ହଜାର ହଜାର ପାପ କରନ୍ତି, ତଥାପି ପିଶାଚ ହେବା ଉତ୍ତମ।'
ନ ତୁ ଶକ୍ରସହସ୍ରତ୍ଵଂ ସ୍ଵର୍ଗେ କାଶୀପୁରୀଂ ଵିନା ଯତ୍ର ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପୋ ଦେଵୋ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଵିଭୁଃ
'କିନ୍ତୁ ସହସ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ହେବା ମଧ୍ୟ କାଶୀ ପୁରୀ ସମାନ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠି ତିନି ଲୋକର ଦେବତା ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ବସିଛନ୍ତି।'
ଓଂକାରେଶଃ କୃତ୍ତିଵାସା ମୃତାନାଂ ନ ପୁନର୍ଭଵଃ ଉକ୍ତ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସଂକ୍ଷେପାଚ୍ଛଶିଶେଖରଃ
'ଓଂକାରେଶ୍ୱର, ଚର୍ମଧାରୀ, ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପୁନଃଜନ୍ମ ନାହିଁ।' ଏଭଳି କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ସଂକ୍ଷେପରେ କହି, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର—
ଦର୍ଶଯାମାସ ଚୋଦ୍ଯାନଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗଣେଶ୍ଵରାନ୍ ତତ୍ରୈଵ ଭଗଵାନ୍ ଜାତୋ ଗଜଵକ୍ତ୍ରୋ ଵିନାଯକଃ
ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖାଇ, ଗଣପତିମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, ସେଠି ଭଗବାନ୍ ଗଜମୁଖ ବିନାୟକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵିଘ୍ନରୂପାର୍ଥମ୍ ଅଵିଘ୍ନାଯ ଦିଵୌକସାମ୍ ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ କଥାସର୍ଵସ୍ଵମୁତ୍ତମମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ନିମିତ୍ତରେ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାର ସାର ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ଯଥାଶ୍ରୁତଂ ମଯା ସର୍ଵଂ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵଃ ସୁଶୋଭନମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ସବୁ କଥା ଶୁଣିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆପଣମାନେ ଦୟାକରି ମୋତେ ଜଣାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
କଥଂ ଵିନାଯକୋ ଜାତୋ ଗଜଵକ୍ତ୍ରୋ ଗଣେଶ୍ଵରଃ କଥଂ ପ୍ରଭାଵସ୍ତସ୍ଯୈଵଂ ସୂତ ଵକ୍ତୁମିହାର୍ହସି
ବିନାୟକ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ କିପରି ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ହାତୀର ହେଲା? ତାଙ୍କର ଏହି ତେଜ କିପରି ହେଲା? ହେ ସୂତ, ଏଠାରେ ଆପଣ ଏହା କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରାଃ ସମେତ୍ଯ ତେ ଧର୍ମଵିଘ୍ନଂ ତଦା କର୍ତୁଂ ଦୈତ୍ଯାନାମଭଵନ୍ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଏକଠା ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦାନବମାନଙ୍କର ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ।
ଅସୁରା ଯାତୁଧାନାଶ୍ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ କ୍ରୂରକର୍ମିଣଃ ତାମସାଶ୍ ଚ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ରାଜସାଶ୍ ଚ ତଥା ଭୁଵି
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅସୁର, ଯାତୁଧାନ, କ୍ରୁର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ତାମସିକ ଏବଂ ରାଜସିକ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣମାନେ ଥିଲେ।
ଅଵିଘ୍ନଂ ଯଜ୍ଞଦାନାଦ୍ଯୈଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ହରିଂ ଵିପ୍ରା ଲବ୍ଧେପ୍ସିତଵରା ଯତଃ
ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଅବିଘ୍ନ ଭାବେ ମହେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଵର ପାଇଲେ।
ତତୋ ଽସ୍ମାକଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସଦା ଵିଜଯସଂଭଵଃ ତେଷାଂ ତତସ୍ତୁ ଵିଘ୍ନାର୍ଥମ୍ ଅଵିଘ୍ନାଯ ଦିଵୌକସାମ୍
ଏହିପରି, ହେ ସୁରମାନେ, ଆମର ସଦା ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା; କିନ୍ତୁ ପରେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଓ ଦେବମାନେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ହେବା ପାଇଁ—
ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ଚୈଵ ନାରୀଣାଂ ନରାଣାଂ କର୍ମସିଦ୍ଧଯେ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଶଙ୍କରଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଗଣପଂ ସ୍ତୋତୁମର୍ହଥ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପୁଅ ପାଇଁ ଓ ପୁରୁଷମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଆପଣମାନେ ବିଘ୍ନେଶ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଓ ଗଣପତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ଯୋନ୍ଯମନଘଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ଶିଵମୀଶ୍ଵରମ୍ ନମଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ତୁଭ୍ଯଂ ସର୍ଵଜ୍ଞାଯ ପିନାକିନେ
ଏପରି କହି, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ— 'ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ପିନାକଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'
ଅନଘାଯ ଵିରିଞ୍ଚାଯ ଦେଵ୍ଯାଃ କାର୍ଯାର୍ଥଦାଯିନେ ଅକାଯାଯାର୍ଥକାଯାଯ ହରେଃ କାଯାପହାରିଣେ
ନିର୍ମଳ ଓ ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କୁ, ଦେବୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଇଥିବାକୁ, ଦେହ ନଥିବା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଥିବାକୁ, ହରିଙ୍କର ଦେହ ହରିଥିବାକୁ ନମସ୍କାର।
କାଯାନ୍ତସ୍ଥାମୃତାଧାରମଣ୍ଡଲାଵସ୍ଥିତାଯ ତେ କୃତାଦିଭେଦକାଲାଯ କାଲଵେଗାଯ ତେ ନମଃ
ଦେହର ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତର ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଥିବା, ସୃଷ୍ଟି ଆଦିର ଭେଦକୁ ଚିହ୍ନିଥିବା, କାଳର ବେଗ ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରରୂପାଯ ଧର୍ମାଦ୍ଯଷ୍ଟପଦାଯ ଚ କାଲୀଵିଶୁଦ୍ଧଦେହାଯ କାଲିକାକାରଣାଯ ତେ
କାଳାଗ୍ନି ରୂପ ରୁଦ୍ର, ଧର୍ମ ଆଦି ଅଷ୍ଟପଦର ଆଧାର, କାଳୀ ପରି ପବିତ୍ର ଦେହ ଥିବା, କାଳୀଙ୍କ ହେବାର କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
କାଲକଣ୍ଠାଯ ମୁଖ୍ଯାଯ ଵାହନାଯ ଵରାଯ ତେ ଅଂବିକାପତଯେ ତୁଭ୍ଯଂ ହିରଣ୍ଯପତଯେ ନମଃ
କାଳକଣ୍ଠ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାହନ ଓ ଉତ୍ତମ, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପତି, ସୁନାର ପତି ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ହିରଣ୍ଯରେତସେ ଚୈଵ ନମଃ ଶର୍ଵାଯ ଶୂଲିନେ କପାଲଦଣ୍ଡପାଶାସିଚର୍ମାଙ୍କୁଶଧରାଯ ଚ
ସୁନା ନିଜର ବୀଜ ଥିବା, ଶର୍ବ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, କପାଳ, ଦଣ୍ଡ, ପାଶ, ତଳୱାର, ଚର୍ମ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ପତଯେ ହୈମଵତ୍ଯାଶ୍ ଚ ହେମଶୁକ୍ଲାଯ ତେ ନମଃ ପୀତଶୁକ୍ଲାଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ସୁରାଣାଂ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମନେ
ହେମବତୀଙ୍କ ପତି, ସୁନା ପରି ଧଳା, ପୀତ ଓ ଧଳା, ଦେବମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, କୃଷ୍ଣ ମାର୍ଗ ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ପଞ୍ଚମାଯ ମହାପଞ୍ଚଯଜ୍ଞିନାଂ ଫଲଦାଯ ଚ ପଞ୍ଚାସ୍ଯଫଣିହାରାଯ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରମଯାଯ ତେ
ପଞ୍ଚମ, ପଞ୍ଚମହାଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଫଳ ଦେଇଥିବା, ପଞ୍ଚମୁଖ ଓ ସର୍ପମାଳା ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ପଞ୍ଚଧା ପଞ୍ଚକୈଵଲ୍ଯଦେଵୈରର୍ଚିତମୂର୍ତଯେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଦୃଶେ ତୁଭ୍ଯଂ ପରାତ୍ପରତରାଯ ତେ
ପଞ୍ଚଧା, ପଞ୍ଚକୈବଲ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ସର୍ବୋଚ୍ଚରୁ ଉପରେ ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଷୋଡଶସ୍ଵରଵଜ୍ରାଙ୍ଗଵକ୍ତ୍ରାଯାକ୍ଷଯରୂପିଣେ କାଦିପଞ୍ଚକହସ୍ତାଯ ଚାଦିହସ୍ତାଯ ତେ ନମଃ
ଷୋଡ଼ଶ ସ୍ୱର ଭଳି ବଜ୍ର ପରି ମୁହଁ ଓ ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ଅକ୍ଷୟ ରୂପ ଥିବା, 'କ' ଆଦି ପଞ୍ଚକ ହସ୍ତ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଆଦି ହସ୍ତ ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଟାଦିପାଦାଯ ରୁଦ୍ରାଯ ତାଦିପାଦାଯ ତେ ନମଃ ପାଦିମେଣ୍ଢ୍ରାଯ ଯଦ୍ଯଙ୍ଗଧାତୁସପ୍ତକଧାରିଣେ
'ଟ' ଆଦି ପଦ ଥିବା ରୁଦ୍ର, 'ତ' ଆଦି ପଦ ଥିବା, ପଦ ମୂଳ ଥିବା, ଦେହର ସାତଟି ଧାତୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଶାନ୍ତାତ୍ମରୂପିଣେ ସାକ୍ଷାତ୍ କ୍ଷଦନ୍ତକ୍ରୋଧିନେ ନମଃ ଲଵରେଫହଲାଙ୍ଗାଯ ନିରଙ୍ଗାଯ ଚ ତେ ନମଃ
ଶାନ୍ତ ମନ ଓ ରୂପ ଥିବା, କ୍ରୋଧ ଓ କାମକୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ନଶ୍ୱାର କରୁଥିବା, ଲ ବର୍ଣ୍ଣ, ର ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଫ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଭାବେ ଅବିଭାଜ୍ୟ ଅଛି, ଯିଏ ଅଙ୍ଗହୀନ — ସେଇ ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଭୂତାନାଂ ହୃଦି ନିଃସ୍ଵନକାରିଣେ ଭ୍ରୁଵୋର୍ ଅନ୍ତେ ସଦା ସଦ୍ଭିର୍ ଦୃଷ୍ଟାଯାତ୍ଯନ୍ତଭାନଵେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅନ୍ତର୍ନାଦ ଦେଇଥିବା, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟରେ ସଦା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପରମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଦେଖନ୍ତି, ସେଇ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।